بهار همبستگي

بهار همبستگي

نوروز ملت ها را به هم نزديک تر مي کند

اکنون بيش از 500 ميليون نفر در نزديک به 30 کشور جهان، جشن نوروز را با شور و شوق بسيار برگزار مي کنند. چه بسا سازمان هايي که به گردهمايي سياستمداران تشکيل مي شوند ولي از آنجا که نمي توانند دل هاي ملت ها را به هم نزديک تر کنند، پس از اندک زماني از ميان مي روند. اگر چه نوروز جشني ايراني است اما پيام صلح، دوستي و محبت آن به هيچ مرز و مانعي پايبند نيست. در تاريخ هشتم مهر سال 1388نوروز به عنوان ميراث غير ملموس جهاني در يونسکو ثبت شد. در تاريخ هفتم فروردين سال 1389 نخستين دوره جشن جهاني نوروز در ايران برگزار شد. سومين دوره اين جشن هم در فروردين سال 1391 در تاجيکستان برگزار شد. با کوشش و پيگيري بيشتر دولتمردان و فعالان غير دولتي، ملت هاي جهان روزي دست در دست هم مي توانند نوروز را در پهنه گيتي جشن بگيرند.

ايران

نام نوروز پيش از هر چيز با نام ايران گره خورده است. مردم ايران زمين اين جشن را حتي پيش از زماني که نخستين بار از سوي کوروش ــ بنيانگذار سلسله هخامنشي ــ جشن ملي ايرانيان اعلام شود، برگزار مي کردند. تنها اسطوره ها هستند که درباره تاريخ و چگونگي پيدايش جشن نوروز با ما سخن مي گويند. پس از ورود اسلام به ايران هم بزرگان دين اسلام، اين آيين انساني را که از يک سو مبتني بر رابطه اي معنوي و اخلاقي ميان انسان ها و طبيعت و از سوي ديگر ميان خود انسان ها بود، تأکيد کردند. در ايران اين روز اول بهار، روز آغاز سال نو است.

عراق

عراق در ميان کشورهاي برگزار کننده نوروز، وضع ويژه اي دارد. هخامنشيان نوروز را در بين النهرين نيز برگزار مي کردند. از آنجا که تيسپون ــ پايتخت پادشاهان اشکاني و ساساني ــ در عراق امروزي قرار داشت، آنها همواره نوروز را در آنجا برگزار مي کردند. اعراب مسلمان با نوروز در همين سرزمين آشنا شدند. کردهاي عراق که از بازماندگان اقوام ايراني ساکن بين النهرين هستند، پس از گذشت سده ها، همچنان اين جشن را با شکوه تمام برگزار مي کنند. در دوره حاکميت حزب بعث در عراق ــ که عصبيت عربي حاکم شده بود ــ هويت فرهنگي و به تبع آن، آيين ها و مراسم کردها به شدت سرکوب مي شد اما اکنون جلال طالباني، رئيس جمهور اين کشور در مراسم جشن جهاني نوروز شرکت مي کند و نوروز را «جشن آزادي» مي نامد.

ترکيه

مراسم نوروز در ترکيه بيشتر به کردها اختصاص دارد. کردها دياربکر ــ بزرگترين شهر کردها در ترکيه ــ ماراش، اورفا، مرسين و شماري ديگر از شهرهاي کردنشين شرق و جنوب شرقي اين کشور، هر ساله اين جشن را برگزار مي کنند. تا پيش از وقوع آزادي هاي نسبي سياسي و مدني در ترکيه، به ويژه در يک دهه اخير، هويت کردها به عنوان قومي داراي فرهنگ و هويت مستقل انکار مي شد و آنها در صحبت به زبان مادري و حتي برگزاري رسوم و آيين هاي خود دچار مشکل بودند. اما با وجود همه اين مسائل، هرگز جشن نوروز را فراموش نکردند. اکنون اردوغان، نخست وزير اين کشور هر ساله عيد نوروز را تبريک مي گويد.

ارمنستان

بسياري از مردم کشورهاي پيرامون ايران با مردم ايران اشتراکات تاريخي و فرهنگي قابل توجهي دارند. ارمني ها با بيش از دو هزار سال تاريخ مشترک با مردم ايران، با برگزاري اين جشن، آشنايي کامل دارند. کردهاي ارمنستان هم که تنها اقليت قابل توجه اين کشور هستند، هر ساله اين جشن را با شور و شوق هر چه تمام تر برگزار مي کنند. به دليل پيوستگي خاک ايران و ارمنستان بسياري از هموطنان تعطيلات نوروزي را در ارمنستان سپري مي کنند و اين مراسم را در شهرها و مناطق مختلف آن، برگزار مي کنند.

افغانستان

نوروز در اين کشور بيش از 3 هزار سال قدمت دارد. قبل از ورود اسلام به افغانستان، نوروز ريشه هاي عميقي در مذهب زرتشتيان داشت. برگزاري مراسم نوروز در استان هاي باميان، بلخ و دايکندي از قدمت بالايي برخوردار است. اوج آيين هاي نوروزي افغانستان در صبح روز اول نوروز با برافراشتن علم امام علي (ع) (جهنده بالا) در زيارتگاه منسوب به حضرت علي (ع) در شهر مزار شريف برگزار مي شود. اين مراسم بزرگترين تجمع جشن هاي نوروز در افغانستان است که در آن نزديک به 200 هزار نفر از سراسر اين کشور تا 40 شبانه روز در اين مکان حاضر مي شوند.

جمهوري آذربايجان

سابقه برگزاري جشن نوروز در جمهوري آذربايجان به سال هاي قبل از ميلاد بر مي گردد. سال 1996 مقامات شوروي سابق اجازه برگزاري مراسم نوروز را صادر کردند اما در سال 1967 شيخعلي قربانف، دبير امور ايدئولوژي کميته حزب مرکزي در باکو اقدام به تشويق مردم براي برگزاري جشن نوروز به صورت آشکار کرده بود، از کار بر کنار و تحت تعقيب قرار گرفت و تا سال 1991 اجازه برگزاري مراسم نوروز به کسي داده نشد. جشن هاي نوروز با شروع چهارشنبه سوري آغاز و روزهاي 20 تا 24 مارس در اين کشور تعطيل رسمي است. سال گذشته دولت، تعطيلات عيد نوروز را نه روز اعلام کرد.

تاجيکستان

تغيير نام نوروز، ترفندي بود که مردمان تحت سلطه کمونيست ها براي راضي کردن مقامات دولتي جهت انجام آداب و آيين کهن خود به کار بستند. به همين دليل تاجيک ها با جايگزيني «جشن لاله يا جشن هشتم مارس» به جاي نوروز سعي داشتند نوروز را حفظ کنند. تاجيک ها بر خلاف ايراني ها، آيين نوروز را در خيابان ها و ميادين برگزار مي کنند. آيين نوروز در تاجيکستان مخصوصاً در بدخشان و خجند به عنوان جشني به جا مانده از نياکان، با شکوه خاصي برگزار مي شود. مراسم جهاني نوروز سال 1391 در حالي در دوشنبه برگزار خواهد شد که احمدي نژاد در اين مراسم حاضر خواهد بود و چندين پروژه ايراني را افتتاح مي کند.

ترکمنستان

به منظور احياي آداب و رسوم کهن ترکمنستان پس از استقلال اين کشور، عيد نوروز به عنوان جشن ملي به رسميت شناخته شد. جشن سال نو در اين کشور دو بار در سال برگزار مي شود؛ يک بار با استتاد به تقويم ميلادي در اول سال ميلادي (سال نو) و ديگري برگزاري عيد نوروز به نشانه احياي دوباره آداب و رسوم ديرينه مردم اين کشور. تعطيلات رسمي براي جشن نوروز يک روز است. به منظور تعميق روابط ايران و ترکمنستان در سال 1390 هديه نوروزي قربان قلي بردي محمد وف به محمود احمدي نژاد هزار تن آرد بود و هديه رئيس جمهور کشورمان به رئيس جمهوري ترکمنستان يک فروند هواپيماي اسپورت دو نفره بود.
منبع: نشريه همشهري ديپلماتيک، شماره 58.

مطالب مشابه