میزان و معیار شناخت گناهان کبیره از صغیره

میزان و معیار شناخت گناهان کبیره از صغیره

در این که معیار در شناخت گناهان کبیره از صغیره چیست، بین علما، گفتگو و اختلاف فراوان شده، که در مجموع پنج معیار را بیان کرده‌اند:
۱- هر گناهى که خداوند در قرآن، براى آن وعده عذاب داده باشد.
۲- هر گناهى که شارع مقدس، براى آن حد تعیین کرده، مانند شرابخوارى یا زنا و دزدى و مانند آن که تازیانه و کشتن و سنگسار از حدود آنها است و در قرآن به آن هشدار داده است.
۳- هر گناهى که بیانگر بى اعتنایى به دین است.
۴- هر گناهى که حرمت و بزرگ بودنش با دلیل قاطع ثابت شده است.
۵- هر گناهى که در قرآن و سنّت، انجام دهنده آن، شدیداً تهدید شده است.(۳۶)
گناهان کبیره از دیدگاه امام خمینی (ره)
در کتاب تحریر الوسیله امام خمینى (ره) در مورد معیار گناهان کبیره، چنین آمده است:
– گناهانى که در مورد آنها در قرآن یا روایات اسلامى وعده آتش دوزخ، داده شده باشد.
– از طرف شرع، به شدت، از آن نهى شده است.
– دلیل، دلالت دارد که آن گناه، بزرگتر از بعضى از گناهان کبیره است.
– عقل، حکم کند که فلان گناه، گناه کبیره است.
– در ذهن مسلمینِ پایبند به دستورات الهى، چنین تثبیت شده که فلان گناه، از گناهان بزرگ است.
– از طرف پیامبر اکرم یا امامان (علیهم السلام) در خصوص گناهى تصریح شده که از گناهان کبیره است.
سپس مى‌گویند: گناهان کبیره، بسیار است، بعضى از آنها عبارتند از:
۱- نا امیدى از رحمت خدا.
۲- ایمن شدن از مکر خدا.
۳- دروغ بستن به خدا یا رسول خدا (صلّى الله علیه وآله) و یا اوصیاى پیامبر (علیهم السلام)
۴- کشتن نا بجا.
۵- عقوق پدر و مادر.
۶- خوردن مال یتیم از روى ظلم.
۷- نسبت زنا به زن با عفت.
۸- فرار از جبهه جنگ با دشمن.
۹- قطع رحم.
۱۰- سحر و جادو.
۱۱- زنا.
۱۲- لواط .
۱۳- دزدى.
۱۴- سوگند دروغ.
۱۵- کتمان گواهى. (در آنجا که گواهى دادن واجب است)
۱۶- گواهى به دروغ .
۱۷- پیمان شکنى.
۱۸- رفتار بر خلاف وصیّت.
۱۹- شرابخوارى.
۲۰- رباخوارى.
۲۱- خوردن مال حرام.
۲۲- قمار بازى.
۲۳- خوردن مردار و خون.
۲۴- خوردن گوشت خوک.
۲۵- خوردن گوشت حیوانى که مطابق شرع ذبح نشده است.
۲۶- کم فروشى.
۲۷- تعرّب بعد از هجرت. یعنى انسان به جایى مهاجرت کند که دینش را از دست مى‌دهد.
۲۸- کمک به ستمگر.
۲۹- تکیه بر ظالم .
۳۰- نگهدارى حقوق دیگران بدون عذر.
۳۱- دروغگویى.
۳۲- تکبر.
۳۳- اسراف و تبذیر.
۳۴- خیانت.
۳۵- غیبت.
۳۶- سخن چینى.
۳۷- سرگرمى به امور لهو.
۳۸- سبک شمردن فریضه حج.
۳۹- ترک نماز.
۴۰- ندادن زکات.
۴۱- اصرار بر گناهان صغیره.
اما شرک به خدا و انکار آنچه را که خداوند دستور داده، و دشمنى با اولیاى خدا، از بزرگترین گناهان کبیره مى‌باشد.(۳۷)
همانگونه که بیان شد طبق فتواى امام خمینى(ره) گناهان کبیره، بسیار است و آنچه در بالا ذکر شد قسمتى از آنها است، مثلا توهین به کعبه و قرآن و پیامبر (صلّى الله علیه وآله) و امامان (علیهم‌السلام) یا ناسزا گفتن به آنها و بدعت گذارى و … از گناهان کبیره است.
یک تقسیم بندى دیگر در مورد گناهان
امام على علیه السلام در گفتارى فرمود:
انّ الذنوب ثلاثه… فذنب مغفور و ذنب غیر مغفور و ذنب نرجو لصاحبه و نخاف علیه… ؛ گناهان بر سه گونه‌اند: گناه بخشودنى و گناه نابخشودنى و گناهى که براى صاحبش، هم امید(بخشش) داریم و هم ترس از کیفر.
سپس فرمود: «اما گناهى که بخشیده است، گناه بنده‌اى است که خداوند او را در دنیا کیفر مى‌کند و در آخرت کیفر ندارد. در این صورت خداوند حکیم‌تر و بزرگوارتر از آنست که بنده‌اش را دو بار کیفر کند.
اما گناهى که نابخشودنى است، حق الناس است یعنى ظلم بندگان نسبت به همدیگر که بدون رضایت مظلوم بخشیده نمى‌شود.
و اما نوع سوم، گناهى است که خداوند آن را بر بنده‌اش پوشانده و توبه را نصیب او نموده است، و در نتیجه آن بنده هم از گناهش هراسان است و هم امید به آمرزش پروردگارش دارد، ما نیز درباره چنین بنده‌اى، هم امیدواریم و هم ترسان.(۳۸)

پی‌نوشت‌ها:

۱- کافى، ج۳، ص ۳۹۲. به نقل از علامه مجلسى که او این موارد را از شیخ بهائى نقل نموده است.
۲- تحریر الوسیله، ج ۱، ص ۲۷۴- ۲۷۵.
۳- بحارالانوار، ج ۶، ص ۳۰.

منبع:گناه شناسى، محسن قرائتى

مطالب مشابه