يكي از عوامل ايجاد حضور قلب در نماز ، بستن چشم در مواقع ضروري است، منظور از اين مواقع ضروري چيست؟

يكي از عوامل ايجاد حضور قلب در نماز ، بستن چشم در مواقع ضروري است، منظور از اين مواقع ضروري چيست؟

يكي از عوامل ايجاد حضور قلب در نماز ، بستن چشم در مواقع ضروري است، منظور از اين مواقع ضروري چيست؟

سؤالي كه، در مورد مواقع ضروري مطرح شده است بستن چشم در نماز، براي تحصيل حضور قلب است.
با توجه به اينكه يكي از مهمترين شرايط قبولي نماز در پيشگاه خداوند متعال حضور قلب است، نمازگزار بايد تمامي همّت خود را به كار برد تا هنگام نماز خيالش به جاي ديگري پرواز نكند. يكي از عواملي كه باعث مي‎شود نمازگزار حضور قلب را از دست دهد، موانع بيروني حضور قلب است، يعني چيزهايي كه از بيرون، فكر انسان را مشغول مي‎كند. مانند صداهايي كه شنيده مي‎شود و مناظري كه باعث جلب نظر مي‎شود.
در اين باره توصيه شده است كه در مكاني نماز خوانده شود كه صداي كمتري به گوش مي‎رسد و مناظر كمتري به چشم مي‎آيد و در صورت امكان خوب است در جاي تاريكي نماز بخوانيم و چشم‎ها را به محل سجده بدوزيم، ولي اگر كسي در اين صورت نيز نمي‎تواند به حضور قلب برسد و تنها راه جمع كردن حواس، اين باشد كه فقط چشم‎ها را ببندد، در اين صورت مي‎تواند چشم‎ها را فرو بندد.
اما چرا از ابتدا آن را تجويز نكرده‎اند؟! علتش اين است كه اولاً بستن چشم در نماز مكروه است و ثانياً مستحب است نمازگزار به محل سجدة خود نگاه كند، به همين سبب بستن چشم ، ترك امري مستحب و ابتلاء به امري مكروه در نماز است. ولي با توجه به اهميت فراوان حضور قلب در نماز و با توجه به اينكه شرط قبولي نماز حضور قلب است، بستن چشم را از روي ضرورت، جهت تمركز حواس تجويز كرده‎اند.[1] شهيد ثاني (ره) در اين باره مي فرمايند:
«البته شايسته است كه انسان مادامي كه از راهي ديگر مي‎تواند جلو تشتّت افكار خود را بگيرد، چشم فرو بستن را انتخاب نكند، بلكه در عين اين كه مراقب انديشة خويش است، با چشم باز نماز گزارد و چشمش را به مهر و سجاده‎اش بدوزد و از نگاه كردن به پيرامون خود بپرهيزد. فقط در صورتي كه با چشم باز از انجام وظيفه فرو ماند، به ناچار ديده فرو بندد. زيرا نگاه كردن به محل سجده در حال قيام اگر چه مستحب است، ولي در موردي كه نگاه كردن موجب پراكندگي افكار شود، آنچه به وسيلة نگاه از دست مي‎دهد از اين كار مستحبي اهميتش بيشتر است. به ناچار از اين وظيفة استحبابي چشم بپوشد و ديدگان خود را فرو بندد.»[2]

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. حضور قلب در نماز، محمد بديعي.
2. آداب الصلوه، امام خميني (ره).
3. آداب الصلاه، ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي.

پي نوشت ها:
[1] . بر گرفته از: آداب الصلوة، امام خميني (ره) و آداب الصلوة، ميرزا جواد آقا ملكي تبريزي و حضور قلب در نماز، محمد بديعي.
[2] . شهيد ثاني، اسرارالصلوة، ص 117.

مطالب مشابه