مقدمه آیا قرآن برای همگان قابل فهم استیا فهم آن به امامانعلیهم السلام اختصاص دارد؟ درصورت نخست آیا برای آن حد و مرزی وجود دارد؟ یا حد و مرزی وجود ندارد وهمگان میتوانند به فهم نهایی و جامع و کامل آن دستیابند؟ زمینهها و بسترهایمناسب فهم و استفاده از قرآن کریم و موانع آن و ...
دسته بندی های موجود در بخش"کتب اسلامی"
مطالب موجود در بخش "کتب اسلامی"
فهم متشابهات در پرتو محکمات
خدای سبحان، آیات قرآن را به دو دستهی «محکمات»و «متشابهات»تقسیم نموده است: «هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتابَ مِنْهُ آیاتٌ مُحْکَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ»[1] اوست خدایی که نازل کرد بر تو قرآن را، که برخی از آیاتش محکمات و امّ الکتاب هستند و برخی دیگر متشابهات. اصل جامع در کلماتی مانند «حکم»، «حکمت»، ...
تعبد و قبول معارف قرآن
معارف والا و ارزشمند قرآن مجید، انواری است الهی که فطرت همگان را به سوی خود فرا میخواند و در دل مؤمنین تأثیر گذار است. همه مسلمین قرآن را به عنوان کلام الهی قبول دارند گرچه درجات ایمان و تعبد به قرآن متفاوت است ولی ایمانی ارزشمند است که انسان مومن پس از شناخت حقانیت ...
شرایط فهم قرآن
بهره گیری عمیق علمی از قرآن کریم و فهمیدن معارف بلند آن، مشروط است به ارتباط و پیوند با معلّم حقیقی قرآن که همانا خداوند بخشنده است «الرَّحْمنُ* عَلَّمَ الْقُرْآنَ»[1] علم قرآن همراه با رحمت خدای سبحان است و رحمت خاصّهی خداوند شامل حال پرهیزکاران میگردد. « وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ یعلمکم الله»[2] قرآن کریم ...
فهم ظاهر و باطن قرآن
قرآن کریم ریسمان الهی است که از مقام «لدن»آویخته شده و مرحلهی نازلهی آن در پوشش لفظ عربی روشن درآمده تا همگان بتوانند پس از تلاوت یا شنیدن، با تعقّل و فکر کردن از آن بهرهمند گردند و همراه با قرآن عروج معنوی یابند «حم* وَ الْکِتابِ الْمُبِینِ* إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِیًّا لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ»[1] قرآن ...
قرآن حقیقتی ذو مراتب
قرآن کریم دربارهی خدای سبحان دو گونه تعبیر دارد؛ گاهی میگوید: «ذلِکُمُ اللَّهُ رَبُّکُمْ»[1] و در این بخش، از کلمهی «ذلک»که برای اشاره به دور بکار میرود، استفاده نموده است و گاه میگوید: «وَ هُوَ مَعَکُمْ أَیْنَما کُنْتُمْ»[2] یا «وَ إِذا سَأَلَکَ عِبادِی عَنِّی فَإِنِّی قَرِیبٌ»[3] یعنی خدایی که همیشه با همهی انسانهاست، خدایی که ...
فهم قرآن، مقدور همگان
از مباحث گذشته روشن شد که عترت رسول اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ همانند خود آن حضرت، به همهی معارف قرآن و به ظاهر، باطن، تأویل، تنزیل و غیر آن آگاهی جامع و فراگیر دارند. برخی از اخباریین و دیگران خواستهاند از روایاتی مانند: «إنما یعرف القرآن من خُوطب به»[1] استفاده کنند ...
نقش عقل و علم در فهم قرآن
خدای سبحان در زمینهی فهم قرآن میفرماید: «تِلْکَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ وَ ما یَعْقِلُها إِلاَّ الْعالِمُونَ»[1] در این آیهی کریمه دو پیام اصلی وجود دارد که به خوبی نقش عقل و علم را در فهم قرآن کریم روشن می سازد: نکتهی اوّل آنکه مثلهای قرآن کریم ساده نیست و باید آنها را تعقل کرد و ...
زبان قرآن، آشنای فطرت
چون قرآن مجید به منظور هدایت همگان فرود آمده است، همهی انسانهایی که در پهنهی زمین و گسترهی زمان بسر میبرند، از نور رهنمود آن برخوردار خواهند شد و در فهم معارف قرآن، نه فرهنگ خاصّی معتبر است که بدون آن، رسیدن به اسرار قرآن میسّر نباشد و نه تمدّن مخصوصی مانع است، که با ...
پاکان و فهم باطن قرآن
خدای سبحان فرمود: احاطه به حقیقت و باطن قرآن مقدور غیر پاکان نخواهد بود «لا یَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ»[1] سپس آنان را چنین معرّفی میکند: «إِنَّما یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیراً»[2] رسول اکرم، علی بن ابی طالب و اهل بیت عصمت و طهارت ـ سلام الله علیهم اجمعین ـ را خدا ...
تفاوت ظرفیتها در فهم قرآن
بنابراین، قرآن کریم کتابی عمیق و دارای باطنها است و هر کس به حدّ ظرفیّت وجودی خود میتواند از آن بهرهمند شود و ائمه ـ علیهم السّلام ـ نیز آیات کریمهی قرآن را برای همهی افراد یکسان معنی نمیکردند. برای برخی به ظاهر قرآن معنی میفرمودند و برای برخی به باطن قرآن؛ و این بستگی ...
هماهنگی قرآن با فطرت و عقل
قرآن کریم خود را کتاب هدایتِ همهگانی و همیشهگی برای جامعهی بشری معرّفی کرده است «وَ ما هِیَ إِلاَّ ذِکْرى لِلْبَشَرِ»[1]، «إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِکْرٌ لِلْعالَمِینَ»[2] کتابی جاودانه است که پس از آن کتاب دیگری نه خواهد آمد. خدای سبحان در معرّفی قرآن میفرماید: «وَ إِنَّهُ لَکِتابٌ عَزِیزٌ * لا یَأْتِیهِ الْباطِلُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ ...