گاهي انسان سخني ميگويد كه ضرري به خود يا مؤمن ديگري وارد نميسازد لكن هيچ فائده و ثمرة دنيوي و اخروي نيز ندارد، اينگونه سخن گفتن اگر چه مباح و جايز است ولي از جهتي مذموم و مكروه ميباشد، زيرا بيفائده و عبث است و شخص عاقل مرتكب فعل عبث و عمل بيفائده نميشود و ...
«غيرت» به معناي رَشك و حسد مردانه و سرشار از صفات آن است و در تداول فارسي زبانان به معناي حميّت و محافظت عصمت و آبرو و ناموس ونگهداري عزّت و شرف آمده است.[1] علماي اخلاق نيز غيرت را چنين تعريف كرده اند، غيرت و حميّت، يعني تلاش در نگهداري آنچه كه حفظش ضروري است، ...
بهتان و افتراء عبارتست از اينكه انسان در حق غير به چيزي كه راضي نيست دروغ بگويد به عبارت ديگر چيزي را به دروغ به ديگري نسبت دهد و شخصي كه مرتكب گناه و عمل زشتي نشده به انجام آن متهم كند و يا عيب و نقصي را كه در او نيست به او بچسباند ...
بداخلاقي نزديك به غلظت و بدخوئى است و ظاهر آن است كه: غلظت و درشتى از ثمرات كج خلقى باشد. همچنان كه انقباض روى و دلتنگى و بد كلامى نيز از آثار آن است. و اين صفت از نتايج قوه غضبيه است. و اين از جمله صفاتى است كه آدمى را از خالق و خلق ...
اهانت و تحقير نمودن بندگان خدا و مذمت آن شكي نيست كه اين صفت مذمومه در شريعت مقدسه حرام، و موجب هلاكت صاحب آن است. از حضرت پيغمبر ـ صلّي الله عليه و آله و سلّم ـ روايت شده است كه: «خداي ـ تعالي ـ فرمود: هر كه اهانت برساند به يكي از دوستان من، ...
اسراف و تبذير از گناهاني است كه بر كبيره بودنش تصريح شده است. چنانچه در صحيحه فضل بن شاذان از حضرت رضا ـ عليه السّلام ـ و همچنين در روايت اعمش از حضرت صادق ـ عليه السّلام ـ ضمن شمارهي كبائر، اسراف و تبذير را ذكر فرمودهاند و براي دانستن بزرگي اين گناه مقداري از ...
طول امل(آرزو) عبارت است از: اميدهاى بسيار در دنيا، و آرزوهاى دراز، و توقّع زندگانى دنيا، و بقاى در آن. بيا كه قصر امل سخت سست بنياد است به فكر باش كه بنياد عمر بر باد است مجو درستى عهد از جهان سست نهاد كه اين عجوزه، عروس هزار داماد است و سبب اين صفت ...
مقدمه: يكي از مسائل اساسي در فلسفه اخلاق اين است كه ملاك و معيار فضيلت اخلاقي چيست و چگونه ميتوان فعل اخلاقي را از فعل طبيعي بازشناخت. به تعبير ديگر، با توجه به چه ملاكي است كه ميتوان فعلي را فضيلتي اخلاقي به شمار آورد؟ در مكاتب مختلف بحثهاي فراواني پيرامون شناخت ملاك فضيلت و ...
مسائل اخلاقي در هر زمان از اهميّت فوقالعادهاي برخوردار بوده ولي در عصر و زمان ما اهميت ويژهاي دارد چرا كه عوامل و انگيزههاي فساد در عصر ما از هر زماني بيشتر است. اكتساب صفات پسنديده اخلاقي و منزه كردن قلب از رذائل اخلاقي از مهمترين مباحث قرآني و از يك نظر مهمترين هدف بعثت ...
تعريف خودسازي «خودسازي» به معناي شناخت معارف، ايجاد ملكات و انجام افعالي است كه كمالِ شناخته شده براي «خود» را پديد ميآورند. درك ما از خودسازي، وابستگي كامل به شناخت ما از ماهيتِ «خود» و كمال مطلوب آن دارد؛ پس خودشناسي مقدمه اجتناب ناپذير خودسازي است. «خود» آن چنان كه با كمك درون بيني شناخته ...
مسئله اخلاق،تهذيب نفس و آراسته شدن به فضائل اخلاقي در همة اديان توحيدي و خصوصاً اسلام از اهميت بسيار بالائي برخوردار است، به طوري كه از اهداف بعثت انبياء و نزول قرآن كريم، تربيت انسان ها و آراسته شدن آنها به فضائل والاي اخلاقي است. خداوند در قرآن كريم مي فرمايد: «اوست خدايي كه در ...
در ساختار اخلاق اسلامي، ايمان به عنوان عالي ترين صفت نفساني هدايت گر مورد تأكيد فراوان واقع شده و به همين دليل تحصيل مبادي و مقدمات آن همانند علم و يقين نيز به شدت مورد ترغيب و تشويق قرار گرفته است و ابزارها و راه هايي كه مي تواند آدمي را به اين صفات نفساني ...