گرچه قرآن كريم به حسب اوصافي كه خود براي خويش ذكر كرده، بيان [1] و تبيان[2] و كتاب مبين[3] و به زبان عربي آشكار و براي پند گرفتن سهل و آسان است، ولي هر انديشمند بصيري كه اندك آشنايي با قرآن و معارف داشته باشد، به خوبي ميداند كه علوم و معارف نهفته در قرآن ...
روش تفسيري عبارت است از طريق و شيوهاي كه هر مفسر براي تفسير يك يا چند آيه انتخاب ميكند و غالباً بستگي دارد به ابزاري كه در تفسير بكار ميبرد. تفسير تقسيمات گوناگونی دارد و از لحاظ روش تفسير (صرفنظر از صحيح يا خطاء بودن تفسير) به چند قسم تقسيم ميشود: الف) تفسير كامل (تفسير ...
منبع از ريشه «النَّبْع» (جوشش آب) به معناي جايي است كه چشمه از آن ميجوشد و منابع آب محلهاي خارج شدن آن از زمين است[1]. سرچشمه و منشأ هر چيزي را نيز منبع آن ميگويند[2]. منابع تفسير، به اموري اطلاق ميشود كه اطلاعات و دادههايي كه با مفاد آيه يا آيههايي تناسب محتوايي دارد در ...
پس از آيات قرآن كريم، روايات معصومين(ع) مهمترين منبع تفسير به شمار ميآيد. در اين قسمت به بحث و بررسي و معرفي اين منبع ميپردازيم. منبع بودن سخن معصوم در توضيح و تبيين كتاب خدا، نيز همزمان با نزول قرآن مطرح بوده است و خداوند در قرآن كريم از آن سخن به ميان آورده و ...
از آنجا كه برخي آيههاي قرآن در ارتباط با حوادث گذشته، به ويژه درباره تحولات عصر نزول است، ضرورت آگاهي از تاريخ براي فهم آيههاي ياد شده انكار نشدني است و به همين جهت، همان روزهاي نخستينِ نزول آيهها، سبب نزول نيز در كنار آن دهان به دهان نقل ميشد. سبب نزول چيزي جز شرايط ...
دانشمندان علوم قرآن، تحت عنوان «شرايط مفسر» يا «ويژگيهاي لازم براي مفسر» امور فراواني را ذكر كردهاند كه بخشي مربوط به «منابع تفسير»، بخشي مربوط به «قواعد تفسير»، بخشي مربوط به «علوم مورد نياز» و بخشي مربوط به «شيوه تفسير» است. البته در اين ميان محقّقاني هستند كه مجموعههاي ياد شده را با شرايط مفسر ...
علم تفسير هم مانند علوم ديگر، از قواعدي ويژه تبعيّت ميكند كه رعايت آن براي استنباط صحيح مرادالهي و كاهش خطاي در تفسير، ضروري است. براي رعايت قواعد ياد شده، مفسّر بايد از علومي برخوردار باشد كه در پرتو آن، توانمندي لازم را براي تفسير قرآن بر طبق آن قواعد به دست آورد. بر اين ...
معناي لغوي تأويل تأويل از «اَوْل» به معناي رجوع، اشتقاق يافته[1]، و معناي آن، با نظر به ريشه اصلياش «ارجاع» است[2]. در كتابها لغت براي تأويل معاني فراواني ذكر شده، كه ميتوان آنها را در سه دسته قرار داد: الف. برگرداندن چيزي به هدفي كه آن مد نظر است[3]، ارجاع كلام و صرف آن، از ...
كلمه تأويل هفده بار در قرآن كريم استعمال شده است. دوازده بار در مورد غير قرآن و پنج بار (دوبار به طور يقين و به اتفاق مفسران و سه بار به حسب ظاهر و به نظر مشهور) در مورد قرآن به كار رفته است و از آن دوازده مورد، چهار بار در حال اضافه به ...
در زمان رسول خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ ، اصحابِ راستين حضرت با درك شأن قرآن كه نسخه درمان فردي و اجتماعي است نه كتاب قرائت؛ شب و روزشان را با قرآن سپري ميكردند وآيات را همچون مرهمي بر زخمهايِ جانِ خود نهاده، از شفايش بهره جسته، به نور قرآن جانشان را ...
قرآن شگفتترين كتاب و بزرگترين معجزه تاريخ است كه از آغاز جهان هستي تاكنون بينظير مانده و خواهد ماند. ضرورت تفسير قرآن را ميتوان در چند امر دانست: الف) قرآن در بردارنده حقايق بزرگ از عالم غيب براي عالم محسوس و ماده است كه رسيدن به آنها نيازمند تفسير و تبيين است عميق بودن معاني ...
قرن چهارده از نظر شمار تفسيرهاي نگاشته شده سرآمد قرن هاي گذشته است. آمار و ارقامي كه از تفسير و تفسيرنويسان وجود دارد,[1] در هر قرني بيش از 25 تا 35 تفسير را نشان نمي دهد. درحالي كه در قرن چهارده, شمار تفاسير مهم ومطرح قرآن به بيش از شصت تفسير مي رسد كه بيش ...