مقدمه: قرآن كتاب آسماني و نازل شده از طرف خداست و در عين حال به زبان عربي و به طبق قواعد دستوري آن نازل شده است پس براي فهم قرآن و بيان مقاصد آن لازم است شرايطي را رعايت كنيم، كه اين شرايط دو دسته است: الف) شرايط مربوط به شخص تفسير كننده قرآن. ب) ...
قرآن نخستين و مهمترين منبع تفسير است. چنان كه در بحث از قواعد تفسير گذشت، منبع بودن قرآن، علاوه بر آن كه مقتضاي روش عقلايي مجاوره است، در آيات قرآن و روايات هم بر آن تأكيد شده است و بهرهگيري از آن در تفسير، روش تفسيري اهلبيت به شمار آمده است[1]. پيشينه مراجعه به قرآن ...
سومين منبع تفسير، منابع لغوي است. مقصود از منابع لغوي، هرگونه منبعي است كه ما را در فهم معنا و كاربرد واژگان قرآن در زمان نزول ياري دهد. بر اين اساس، قرآن مجيد، روايات، سخن صحابيان، فرهنگ عامّه مردم در دوران نزول، همه از منابع لغوي تفسير به شمار ميآيند به اين معنا كه با ...
براي عقل تعريفهاي گوناگوني شده است. در اين نوشتار، مراد از عقل به عنوان يك منبع، نيرويي است كه در هر انساني به وديعت نهاده شده و مجموعه اصول كلي هستي شناختي، ارزش شناختي و استلزامات بيواسطه آنها را، كه بديهي يا نزديك به بديهي ميباشند در اختيار انسان قرار ميدهد.[1] منبع بودن عقل به ...
1) مقدمه يكى از مباحث هرمنوتيك به معناى عام كاوش در مسائل روان شناختى و تاثيرشخصيت مفسر در فهم متون است. روشن است كه هر متنى مبتنى بر چند ركن است:خود متن، شنونده و مخاطب متن و تفسير كننده متن. از متن و ويژگيهاى آن در اصول فقهو علوم قرآن و كتاب مقدس گفتگو مىشود. ...
علم تفسير از اولين اشتغالات مسلمانان بوده است، و از زمان نزول قرآن يعني عصر رسول الله ـ صلي الله عليه و آله ـ شروع شده است لكن تفسير به عنوان يك علم مدون و منسجم از زمان اميرالمؤمنين حضرت علي ـ عليه السّلام ـ شروع گرديد. و بزرگان اين علم سلسله اسانيد خود را ...
با توجه به آنچه گذشت، روشن شد كه واژگان تأويل و تفسير از يكديگر به كلي بيگانه نبوده و داراي وجوه اشتراكي هستند. هر دو در مورد قرآن و غير قرآن و كلام و غير كلام به كار ميروند و طبق برخي از معاني تأويل، تفسير، شامل تأويل ميشود، با اين حال، هم كلمه تأويل ...
«تَدَبُّر» از ريشه «دُبُر»، به معني انديشيدن در پشت و ماوراء امور ميباشد كه «ژرف انديشي» و «عاقبت انديشي» را نظر دارد كه نتيجهاش «كشف حقايقي است كه در ابتدايِ امر و نظرِ سطحي، به چشم نميآمد». در «مفردات» ميگويد: «التَّدبيرُ»: «التَفْكيرُ في دُبُرِ الأُمُور» كه معني «تَدَبُّر» چنين خواهد بود: «التَّفَكُّرُ في دُبُرِ الأُمُورِ»: ...
«أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها».[1] شناخت آفت ها و موانعِ تدبر[2] نقش مهمي در بكارگيري روش ها و كليدهاي مناسب فهم قرآن خواهد داشت. بررسي تاريخ تفسير و جريانات فكري مختلف در آن، ما را با مجاري انحراف و بدعت آشنا كرده، با پختگي و استواري در حوزه فهم قرآن، قدم خواهيم ...
پيشرفت دانش بشرى در ابعاد مختلف علوم, ريزنگري ها و ژرفكاوى هايى را به دنبال داشته است. بسيارى از رخدادها و فرايندها كه در گذشته تاريخ, فاقد فلسفه و دليل مى نمود و بسيط و بريده از قبل و بعد شناخته مى شد, در نتيجه اين ريزنگريها وجستارها, قابل تحليل و پيش بينى وامرى قانونمند ...
گرايش ها و سبك هاي گونه گون و نوين تفسيري كه در اين قرن پديده آمده و جريانهاي مختلفي كه در عرصه فهم و تفسير قرآن رخ نموده است, چهره اين قرن را در مقايسه با قرنهاي پيشين برتر ساخته است. از آن جمله گرايش اصلاحي و گرايش علمي را مي توان نام برد كه ...
كلمه تفسير در قرآن كريم يك بار بيشتر استعمال نشده است و آن در آيه 33 سوره فرقان است كه خداي متعال پس از بيان برخي از ايرادهاي كافران و پاسخ به آن، ميفرمايد: «وَ لا يَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلاَّ جِئْناكَ بِالْحَقِّ وَ أَحْسَنَ تَفْسِيراً » آراء مفسران در بيان معناي «تفسير» در آيه كريمه مختلف ...