ختم قرآن يكي از سنتهاي رايج در ميان مسلمانان است و پيشوايان ديني در مورد آن سفارش زيادي كرده‎اند كه در ادب پانزدهم همين كتاب در اين زمينه سخن به ميان آمد.
ختم قرآن توفيقي است كه از ناحية پروردگار نصيب انسانهاي وارسته مي‎گردد. از اينرو ختم كنندة قرآن بايد قدر اين نعمت بزرگ را بداند. با ختم قرآن دريچه‎هايي از توفيقات الهي به سوي انسان باز مي‎شود كه بايد از اين موقعيت استفاده كرد و با دعا به درگاه خداوند خواستار تداوم اين توفيقات شد. در واقع بايد با دعا از خرمن معارف قرآن خوشه‎چيني كرد و خواستار موفقيت بيشتري در كسب معارف قرآن شد.
دعا هنگام ختم قرآن، سنّت است
هنگام ختم قرآن هر دعايي را مي‎توان خواند. امّا بهتر است كه چگونه دعا كردن و از خدا طلب كردن را هم از پيشوايان ديني بياموزيم. در اين زمينه سه دعا از ميان دعاهاي ختم قرآن براي بهره‎گيري دوستداران قرآن تقديم مي‎شود.
دعاي اوّل
«عاصِِم» يكي از قرّاء سبعه از «زرّبن‎حُبَيْش» نقل مي‎كند كه قرآن كريم را در مسجد كوفه از اوّل تا آخر آن بر اميرمؤمنان علي بن ابي طالب ـ عليه السّلام ـ قرائت مي‎كرد. حضرت پس از تمام شدن آن به من فرمود:
اي زرّ! هنگامي كه قرآن را ختم كردي اين دعا را بخوان: زيرا حبيب من رسول خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ دستور داد هنگام ختم قرآن، خدا را اين گونه ندا كنم:
«اَللّهُمَّ اِنّي اَسْئَلُكَ اِخْباتَ الْمُخْبِتينَ، وَ اِخْلاصَ الْمُوقِنينَ، وَ مُرافَقَةَ الْاَبْرارِ، وَ اسْتِحْقاقَ حَقائِقِ الْايمانِ، وَ الْغَنيمَةَ مِنْ كُلِّ بِرٍّ، وَ السَّلامَةَ مِنْ كُلِّ اِثْمٍ، وَ وُجُوبَ رَحْمَتِكَ، وَ عَزائِمَ مَغْفِرَتِكَ، وَ الْفَوْزَ بِالْجَنَّةِ وَ النَّجاةَ مِنَ النّارِ».[1] پروردگارا! از تو فروتني خاشعين و اخلاص اهل يقين را مي‎خواهم. دوستي و رفاقت خوبان، و رسيدن به حقايق ايمان را مي‎طلبم. غنيمت بردن از هر كار نيكي و پيراستگي از هر گناه را، فرود آمدن رحمتت را، و آمرزش گناهان و دستيابي به بهشت و نجات از آتش جهنّم را از تو درخواست دارم.
دعاي دوّم
مرحوم علّامة مجلسي در كتاب بحار الانوار نقل مي‎كند كه امام علي ـ عليه السّلام ـ هنگام ختم قرآن اين دعا را نيز مي‎خوانده‎اند:
«اَللّهُمَّ اشْرَحْ بِالْقُرْآنِ صَدْري، وَ اسْتَعْمِلْ بِالْقُرْآنِ بَدَني، وَ نَوِّر بِالْقُرْآنِ بَصَري، وَ اَطْلِقْ بِالْقُرْآنِ لِساني، وَ اَعِنّي عَلَيْهِ ما اَبْقَيْتَني، فَاِنَّهُ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّةَ اِلّا بِكَ».[2] بار خدايا! سينه‎ام را با قرآن گشاده گردان، جسمم را با قرآن به خدمت‌ بگير، چشمم را با قرآن نوراني نما، زبانم را با قرآن گويا كن، و تا زنده‎ام مرا در راه قرآن ياري كن، كه هيچ نيرو و قدرتي جز به تو نيست.
دعاي سوّم
يكي از دعاهاي جامع و كامل ختم قرآن، دعايي است كه از سيّد السّاجدين امام زين العابدين ـ عليه السّلام ـ رسيده است. به علت طولاني بودن دعا از نقل آن خودداري شد، كساني كه مايل هستند مي‎توانند به صحيفة سجّاديه، دعاي چهل و دوّم مراجعه نمايند.