بيان اختيار انسان يكي از مسائل متفرع بر عدل و حكمت الهي، مختار بودن انسان در افعالي است كه در مدار تكليف قرار گرفته، و انسان بر آنها ستايش و نكوهش ميشود؛ زيرا تكليف نمودن انسانِ مجبور و ستايش و يا نكوهش او بر كاري كه از وي صادر گرديده قبيح و نارواست، و به ...
بحث وجوب تكليف (تعريف و تقسيم) يكي از مسائلي كه متكلمان در باب عدل الهي مطرح كردهاند، مسئله تكليف است، تعريف تكليف و اقسام آن، فلسفه تكليف و وجوب آن، شرايط و ويژگيهاي تكليف از جمله بحثهايي است كه در اين باره مطرح شده است. اين مسئله با آنچه امروزه به عنوان «ضرورت دين» مطرح ...
مقدمه يكي از اصول و قواعد مهم در كلام عدليه، قاعدة لطف است كه پس از قاعدة حسن و قبح عقلي مهمترين قاعدة كلامي به شمار ميرود. متكلمان عدليه بسياري از آموزهها و عقايد ديني را براساس آن اثبات كردهاند. وجوب تكاليف ديني، لزوم بعثت پيامبران، و وجوب عصمت انبيا، وعده و وعيدهاي الهي، حسن ...
در اين كه تكلم يكي از صفات ثبوتي و جمالي خداوند است، سخني نيست، چرا كه اين مطلب در آيات قرآن و احاديث اسلامي وارد شده است. ولي در اين كه مقصود از كلام خداوند چيست و اين كه كلام خداوند حادث است يا قديم و تكلم از صفات ذاتي خداوند است يا از صفات ...
يكي از صفات كمال خداوند صفت حيات است، چنان كه اسم حي از اسماء جمال الهي است. اسم حي در آياتي از قرآن كريم بر خداوند اطلاق شده است و غالباً با اسم يا صفت قيوم همراه گرديده است. چنان كه ميفرمايد: «اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ»[1] در يك آيه خداوند به عنوان ...
علم، يكي از صفات جمال و كمال است و در ثبوت اين صفت براي خداوند جاي هيچ گونه ترديدي نيست. فلاسفه و متكلمان اسلامي (بلكه همة خداپرستان) بر اين مطلب، اتفاق نظر دارند؛ با اين حال، در حدود و چگونگي علم خداوند، اقوال و آرا، مختلف است. علم الهي را ميتوان در سه مرحله مورد ...
بررسي و تبيين صفات سلبيه از آن جا كه خداوند واجب الوجود بالذات و وجود صرف و كمال محض است، فاقد هيچ گونه صفت كمالي نيست، بر اين اساس صفات سلبيه در خداوند به معني سلب كمال نخواهد بود. بلكه صفات سلبي خداوند، سلب نقص و فقدان ميباشند. و با توجه به اين كه نقص ...
يكي از صفات كمال خداوند صفت مشيت و اراده است، چنان كه مريد از اسماء الهي به شمار آمده است. در قرآن كريم در مورد خداوند واژههاي مشيت، اراده و مريد به كار نرفته است، ولي در آيات بسيار واژههاي: شاء الله، يشاء الله، اراد الله، أردنا، يريد الله و نريد به كار رفته است. ...
قدرت و توانايي از صفات كمال وجودي است، و خداوند كه همة كمالات وجودي را داراست، صفت قدرت را نيز دارد، بنابراين خداوند قادر و تواناست. در ثبوت اين صفت براي خداوند اختلافي وجود ندارد. ولي در اين كه حقيقت قدرت چيست و قلمرو قدرت الهي كدام است؟ اقوال مختلف وجود دارد. حقيقت قدرت در ...
واژة اسم كاربردهاي مختلفي دارد. در گستردهترين كاربرد به معني هر لفظي است كه بر معنايي دلالت ميكند. اسم در اين كاربرد مترادف با كلمه است، و حرف و فعل در اصطلاح علماي نحو را نيز شامل ميشود. دومين كاربرد اسم همان است كه در اصطلاح علماي نحو به كار ميرود. و يكي از اقسام ...
بدين جهت، لازم است اين قوانين با احكام و قوانين اسلامي هماهنگ بوده و با آنها مخالفت نداشته باشند، در غير اين صورت فاقد مشروعيت خواهند بود. توحيد در حاكميت حق حاكميت اولاً و بالذات به خداوند اختصاص دارد، زيرا حاكميت نوعي از ولايت و تدبير است كه مختص به خداست. از سوي ديگر، حكومت ...
توحيد، يعني يگانه دانستن خدا، يكي از مهمترين محورهاي تبليغ و تعليم پيامبران الهي بوده است، قرآن كريم آن جا كه برنامه تبليغي پيامبراني چون نوح، هود، صالح و شعيب را بازگو ميكند يادآور ميشود كه نخستين پيام آنان به امتهاي خود اين بود كه «اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ»[1] چنان كه يكي ...