مقدمه: قرآن کتاب آسمانی و نازل شده از طرف خداست و در عین حال به زبان عربی و به طبق قواعد دستوری آن نازل شده است پس برای فهم قرآن و بیان مقاصد آن لازم است شرایطی را رعایت کنیم، که این شرایط دو دسته است: الف) شرایط مربوط به شخص تفسیر کننده قرآن. ب) ...
قرآن نخستین و مهمترین منبع تفسیر است. چنان که در بحث از قواعد تفسیر گذشت، منبع بودن قرآن، علاوه بر آن که مقتضای روش عقلایی مجاوره است، در آیات قرآن و روایات هم بر آن تأکید شده است و بهرهگیری از آن در تفسیر، روش تفسیری اهلبیت به شمار آمده است[1]. پیشینه مراجعه به قرآن ...
سومین منبع تفسیر، منابع لغوی است. مقصود از منابع لغوی، هرگونه منبعی است که ما را در فهم معنا و کاربرد واژگان قرآن در زمان نزول یاری دهد. بر این اساس، قرآن مجید، روایات، سخن صحابیان، فرهنگ عامّه مردم در دوران نزول، همه از منابع لغوی تفسیر به شمار میآیند به این معنا که با ...
برای عقل تعریفهای گوناگونی شده است. در این نوشتار، مراد از عقل به عنوان یک منبع، نیرویی است که در هر انسانی به ودیعت نهاده شده و مجموعه اصول کلی هستی شناختی، ارزش شناختی و استلزامات بیواسطه آنها را، که بدیهی یا نزدیک به بدیهی میباشند در اختیار انسان قرار میدهد.[1] منبع بودن عقل به ...
1) مقدمه یکى از مباحث هرمنوتیک به معناى عام کاوش در مسائل روان شناختى و تاثیرشخصیت مفسر در فهم متون است. روشن است که هر متنى مبتنى بر چند رکن است:خود متن، شنونده و مخاطب متن و تفسیر کننده متن. از متن و ویژگیهاى آن در اصول فقهو علوم قرآن و کتاب مقدس گفتگو مىشود. ...
علم تفسیر از اولین اشتغالات مسلمانان بوده است، و از زمان نزول قرآن یعنی عصر رسول الله ـ صلی الله علیه و آله ـ شروع شده است لکن تفسیر به عنوان یک علم مدون و منسجم از زمان امیرالمؤمنین حضرت علی ـ علیه السّلام ـ شروع گردید. و بزرگان این علم سلسله اسانید خود را ...
با توجه به آنچه گذشت، روشن شد که واژگان تأویل و تفسیر از یکدیگر به کلی بیگانه نبوده و دارای وجوه اشتراکی هستند. هر دو در مورد قرآن و غیر قرآن و کلام و غیر کلام به کار میروند و طبق برخی از معانی تأویل، تفسیر، شامل تأویل میشود، با این حال، هم کلمه تأویل ...
«تَدَبُّر» از ریشه «دُبُر»، به معنی اندیشیدن در پشت و ماوراء امور میباشد که «ژرف اندیشی» و «عاقبت اندیشی» را نظر دارد که نتیجهاش «کشف حقایقی است که در ابتدایِ امر و نظرِ سطحی، به چشم نمیآمد». در «مفردات» میگوید: «التَّدبیرُ»: «التَفْکیرُ فی دُبُرِ الأُمُور» که معنی «تَدَبُّر» چنین خواهد بود: «التَّفَکُّرُ فی دُبُرِ الأُمُورِ»: ...
«أَ فَلا یَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها».[1] شناخت آفت ها و موانعِ تدبر[2] نقش مهمی در بکارگیری روش ها و کلیدهای مناسب فهم قرآن خواهد داشت. بررسی تاریخ تفسیر و جریانات فکری مختلف در آن، ما را با مجاری انحراف و بدعت آشنا کرده، با پختگی و استواری در حوزه فهم قرآن، قدم خواهیم ...
پیشرفت دانش بشرى در ابعاد مختلف علوم, ریزنگری ها و ژرفکاوى هایى را به دنبال داشته است. بسیارى از رخدادها و فرایندها که در گذشته تاریخ, فاقد فلسفه و دلیل مى نمود و بسیط و بریده از قبل و بعد شناخته مى شد, در نتیجه این ریزنگریها وجستارها, قابل تحلیل و پیش بینى وامرى قانونمند ...
گرایش ها و سبک های گونه گون و نوین تفسیری که در این قرن پدیده آمده و جریانهای مختلفی که در عرصه فهم و تفسیر قرآن رخ نموده است, چهره این قرن را در مقایسه با قرنهای پیشین برتر ساخته است. از آن جمله گرایش اصلاحی و گرایش علمی را می توان نام برد که ...
کلمه تفسیر در قرآن کریم یک بار بیشتر استعمال نشده است و آن در آیه 33 سوره فرقان است که خدای متعال پس از بیان برخی از ایرادهای کافران و پاسخ به آن، میفرماید: «وَ لا یَأْتُونَکَ بِمَثَلٍ إِلاَّ جِئْناکَ بِالْحَقِّ وَ أَحْسَنَ تَفْسِیراً » آراء مفسران در بیان معنای «تفسیر» در آیه کریمه مختلف ...