ادب يازدهم: قرائت روزانة قرآن

ادب يازدهم: قرائت روزانة قرآن

يكي از باارزش‎ترين عبادتها قرائت و خواندن قرآن است. اين كار به اندازه‎اي اهميت دارد كه خداوند دربارة آن مي‎فرمايد:
«فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ».[1] آنچه براي شما ميسّر است قرآن بخوانيد.
تلاوت قرآن در همه حال
معمولاً كسي كه در مقام وصيت و سفارش است چيزهايي را سفارش مي‎كند كه مهم و سرنوشت‎ساز باشد. يكي از وصاياي رسول خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ به اميرمؤمنان علي ـ عليه السّلام ـ تلاوت مستمرّ قرآن است.
«وَ عَلَيْكَ بِتِلاوَةِ الْقُرْآنِ عَلي كُلِّ حالٍ»[2] در همه حال و در هر شرايطي قرآن تلاوت كن.
بسياري از عبادات هنگام مريضي، مسافرت يا جهاد در راه خدا از انسان ساقط مي‎شود و يا تخفيف پيدا مي‎كند. امّا خداوند تأكيد مي‎نمايد در اين موارد نيز سعي كنيد تا مي‎توانيد قرآن بخوانيد:
بزودي گروهي از شما بيما مي‎شوند، و گروهي ديگر براي بدست آوردن فضل الهي (كسب روزي) به سفر مي‎روند، و گروهي ديگر در راه خدا جهاد مي‎كنند (و از تلاوت قران باز مي‎مانند)، پس به اندازه‎اي كه ممكن است از آن تلاوت كنيد.[3] سرّ اين مطلب چيست؟ چرا بر قرائت مستمر و روزانة قرآن اين همه تأكيد شده است؟ شايد حكمتش اين است كه قرآن برنامة زندگي سعادتمندانة هر مسلمان است. به اين جهت سزاوار است مسلمانان هر روز به آن مراجعه نمايند و درسهاي زندگي را از آن بگيرند و به آن عمل كنند.
همانگونه كه انسان براي انجام كارهاي روزانه برنامه تهيه مي‎كند و هر روز صبح به برنامه‎اش نگاه مي‎كند تا كارهاي روزانه را مطابق آن انجام دهد، هر مسلماني كه مي‎خواهد به قرآن عمل كند لازم است به طور مستمر و روزانه به قرآن مراجعه كند تا در پرتو دستورات و راهنمايي‎هاي قرآن در دنيا و آخرت كامروا شود.
قرائت قرآن و امام خميني (ره)
خوب است براي دانستن جايگاه ويژة قرائت قرآن در بين عبادتها به دو خاطرة خواندني از زندگي حضرت امام خميني (ره) اشاره كنيم:
يكي از بستگان نزديگ امام ـ ـ سلام الله عليه ـ در اين زمينه نقل مي‎كند:
يك دفعه كه با ايشان در نجف بوديم، چشمشان ناراحت شده بود. دكتر بعد از معاينة چشمشان گفت: «شما بايد چند روز قرآن نخوانيد و به چشمتان استراحت بدهيد».
امام خنديدند و گفتند:
دكتر! من چشمم را براي قرآن خواندن مي‎خواهم. چه فايده‎اي دارد كه چشم داشته باشم و قرآن نخوانم؟ شما يك كاري بكنيد كه من بتوانم قرآن بخوانم![4] حضرت آية الله توسّلي از نزديكان حضرت امام (ره) در زمينة قرائت مداوم و روزانة قرآن به وسيلة حضرت امام خميني (ره) مي‎گويد:
امام با همة اشتغالاتي كه داشتند، به انجام مستحبات، به ويژه خواندن قرآن، دعا و نماز اوّل وقت، اهميت مي‎دادند.
امام، هر روز سه تا پنج مرتبه قرآن مي‎خواندند. در ماه مبارك رمضان، سه بار قرآن را ختم مي‎كردند.[5] مقدار قرائت روزانه
شايد بعضي از مردم بپرسند حال كه قرائت روزانة قرآن اين همه اهميت دارد، سزاوار است روزانه چند آيه از قرآن خوانده شود؟ پاسخ اين پرسش در احاديث زيادي آمده است،‌ كه ما به دو حديث از ميان آنها اكتفا مي‎كنيم.
كمترين مقدار قرائت: در حديثي كه از امام باقر ـ عليه السّلام ـ رسيده است استفاده مي‎شود اگر مسلمان بخواهد از غافلان و بي‎خبران نباشد بايستي روزانه حداقل ده آيه از قرآن بخواند. امام پنجم ـ عليه السّلام ـ اين مطلب را از رسول گرامي خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ نقل كرده است:
مَنْ قَرَأَ عَشَرَ آياتٍ في لَيْلَةٍ لَمْ يُكْتَبْ مِنَ الْغافِلينَ.[6] هر كس در هر شب ده آيه قرآن بخواند از جملة بي‎خبران و غافلين نوشته نخواهد شد.
البته اين مقدار قرائت، غير از قرائت آياتي است كه هر مسلماني در نماز مي‎خواند زيرا آن آيات بخشي از نماز است و خواندن آن بر هر مسلمان مكلّفي واجب است. پنجاه آيه، قرائت ذاكران: در ادامة حديث قبلي آمده است، كسي كه هر روز پنجاه آيه قرآن تلاوت كند در زمرة كساني است كه هميشه به ياد خدا هستند: «وَ مَنْ قَرَأ خَمسينَ آيَةً كُتِبَ مِنَ الذّاكرين»[7] مقدار قرائت قاريان: مرحوم فيض كاشاني از فقيهان، مفسّران و عارفان برجستة شيعه، در كتاب شريف «المحجّة البيضاء» در اين مورد چنين نوشته است:
اگر قاري قران از متفكران در معاني قرآن است… پس به روايتي عمل كند كه مي‎فرمايد: هر روز پنجاه آيه خوانده شود، زيرا از امام صادق ـ عليه السّلام ـ روايت است كه فرمود:
«اَلْقُرْآنُ عَهْدُ اللهِ اِلي خَلْقِهِ فَقَدْ يَنْبَغي لِلْمَرْءِ الْمُسْلِمِ اَنْ يَنْظُرَ في عَهْدِهِ وَ اَنْ يَقْرَأَ مِنْهُ في كُلِّ يَوْمٍ خَمْسينَ آيَةً».[8] قرآن پيمان خدا با مردم است. پس يقيناً براي شخص مسلمان سزاوار استكه با دقت در پيمان خويش بنگرد و از آن در هر روز پنجاه آيه بخواند.
برادران و خواهران قاري مشاهده مي‎كنند كه قرائت پنجاه آيه از قرآن كمترين مقداري است كه هر مسلماني سزاوار است روزانه از قرآن بخواند. بنابراين، اين مقدار قرائت، براي كسي كه قاري قرآن و رسانندة پيام خدا به خلق است ضرورت دارد، زيرا موجب پيوند او با قرآن يعني پيمان‎نامة خداوند است.
اميد است با فضل و رحمت پروردگار همة مسلمانان، خصوصاً قاريان محترم قرآن توفيق اين مقدار تلاوت قرآن را داشته باشند.
مقدار قرائت كسبه و تجّار: اصناف و بازاريان محترم نيز بايد اهتمام شايسته‎اي به قرائت قرآن داشته باشند. چقدر خداپسندانه است كه اصناف ما در اين زمينه به اصناف و بازاريان قديم اقتدا كنند.
كسبه و بازاريان شيعه از قديم الايام از اقشار متديّن و علاقه‎مند به قرآن و اهل بيت ـ عليهم السّلام ـ بوده‎اند. حتي مي‎توان گفت در حفظ شعائر اسلامي و برپايي جلسات قرآن و عزاداري از ساير اقشار جامعه پيش قدم‎تر بوده‎اند. همان‎گونه كه در بيشتر شهرهاي ايران اسلامي نيز در حال حاضر همينطور است.
همه شنيده و يا خوانده‎اند كه كسبة قديم علاوه بر اينكه موقع نماز كسب و كار را تعطيل مي‎كردند و نمازهاي يوميّه را به جماعت مي‎خواندند، كسب و كار روزانه را با نام و ياد خدا شروع مي‎كردند. عدّة زيادي از بازاريان و كسبة جزء، بعد از آماده كردن محل كار خود قرآنها را باز مي‎نمودند و كار روزانه را با كلام خالق يكتا شروع مي‎كردند. اين سنّت حسنه موجب مي‎شد در طول كسب روزانه به ياد خدا باشند و از گزند شيطان و حرامهاي اقتصادي در امان باشند. در نتيجه در گروه كاسباني قرار گيرند كه حبيب خدا هستند و هم اينكه خداوند به كسب و كار آنها بركت مي‎داد.
رئيس مذهب ما، حضرت امام صادق ـ عليه السّلام ـ ، خطاب به تجّار و كسبة مسلمان چنين خطاب مي‎كند:
چه چيزي تجّاري را كه در بازار مشغول كار است مانع مي‎شود وقتي كه به منزلش باز مي‎گردد، نخوابد تا اينكه سوره‎اي از قرآن را بخواند. پس برايش مقابل هر آيه‎‎اي كه مي‎خواند ده حسنه نوشته مي‎شود و از او ده كار زشت محو مي‎گردد.[9] اوقات تلاوت قرآن
از آيات قرآن كريم و احاديث استفاده مي‎شود كه قرائت قرآن و ذكر خدا در همة اوقات خوب است. ولي در اين وقتها و زمانها سفارش شده است:
صبحها بعد از نماز صبح، هنگام غروب، شب قبل از خواب، نيمه‎هاي شب و سحرگاهان.
از اينرو جا دارد هر كسي به فراخور حال و فرصتهايي كه دارد يكي يا بعضي از اين اوقات را مشخص كند و به تلاوت قرآن بپردازد.[1] . مزّمّل (73)، آية 20.
[2] . وسائل الشيعه، ج 4، ص 839.
[3] . مزّمّل (73)، آية 20.
[4] . پابه‎پاي آفتاب، امير رضا ستوده، نشر پنجره، 1373، ص 181.
[5] . همان مدرك، ص 285.
[6] . اصول كافي، كليني، ج 2، باب «ثواب قراءة القرآن»، ص 448.
[7] . همان مدرك.
[8] . اصول كافي، ج 2، «باب في القراءته»، ص 446.
[9] . ثواب الاعمال، شيخ صدوق، مكتبة الصدوق، تهران 1391، ص 127.

مطالب مشابه