ادب ششم:تلاوت قرآن در خانه و مسجد

ادب ششم:تلاوت قرآن در خانه و مسجد

در هر جا و مكاني ـ به جز اماكني كه قرائت قرآن در آنها سبب توهين به قرآن گردد ـ مي‎توان قرآن تلاوت كرد و از نظر اسلام مانعي ندارد. در ميان اماكن دو مكان براي تلاوت قرآن شرافت بيشتري دارد: خانه و مسجد. اين مطلب را از رواياتي كه در اين زمينه وارد شده است مي‎توان فهميد. خصوصاً در فضيلت تلاوت قران در منازل تأكيد زيادي شده است و براي آن فوايد شگفت‎آوري را ترسيم كرده‎اند.
فضيلت تلاوت در خانه
پيامبر عظيم الشّأن اسلام در اين زمينه مي‎فرمايد:
خانه‎هاي خود را با تلاوت قرآن نوراني كنيد، و آنها را گورستان نسازيد، همان‎گونه كه يهود و نصارا چنين كردند (زيرا فقط در معابد نماز خوانده) و خانه‎هاي خويش را از عبادت تهي ساختند. هر خانه‎اي كه در آن قرآن زياد تلاوت شود، خير و بركت آن افزون مي‎گردد و اهل آن در وسعت قرار مي‎گيرند و آن خانه براي اهل آسمان نورافشاني مي‎كند، آن گونه كه ستارگان آسمان براي اهل دنيا نور مي‎دهند.[1] از كلام حضرت چنين استفاده مي‎شود: منازلي كه در آنها قرآن خوانده نمي‎شود مانند گورستان، تاريك و ظلماني است.
كسي كه اهل قرآن نيست و با آن انس ندارد دل مُرده است و خانة او گورستان است. بنابراين همة مسلمانان اين گفتار پيامبر خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ را آويزة گوش كنند و خانه‎ها را با ترك تلاوت قرآن تاريك نكنند. بلكه خانه‎ها را با تلاوت آن روشن بسازند. خود و خانواده، كوچه و محل زندگي را هم نوراني كنند.
حضرت مي‎فرمايد: اين نورانيت به زمين و زمينيان محدود نمي‎شود بلكه اهل آسمان هم از نورافشاني چنين خانه‎اي بهره مي‎برند. همان‎طور كه ستاره‎هاي آسمان براي ساكنان زمين چشمگير است، خانه‎اي كه در آن قرآن تلاوت مي‎شود براي اهل آسمانها چشمگير است و آنها هم از مراكز تلاوت قرآن نور مي‎گيرند.
خانه‎اي كه صداي قرآن اهل آن، از كوچك و بزرگ، طنين‎انداز است، دنيايشان نيز آباد است. خير و بركت آن زياد است و رزق و روزي آن خانه فزوني مي‎يابد. شايسته است در خانه‎هايي كه اتاقهاي متعدّد دارد يك اتاق براي نماز، دعا و قرآن خواندن اختصاص يابد. و خانواده‎هايي كه كمبود جا دارند، مكان مشخصي را براي قرائت قرآن و ساير عبادات در نظر گيرند، زيرا شرافت چنين مكان‎هايي موجب استجابت دعا خواهد شد.
دلايل فضيلت تلاوت در خانه
1. دوري از ريا: عبادت در خلوت، بدور از تظاهر و خودنمايي است و معمولاً با اخلاص همراه است. به اين جهت كمتر آلوده به ريا مي‎شود. از اين رو كسي كه ترسي از ريا و وسوسه‎هاي شيطاني دارد. بهتر است قرآن را در خلوت و خانه تلاوت كند.
2. تأثير در فرزندان: تلاوت قرآن در خانه‎ها در ساير افراد خانواده اثر دارد. پدر و مادري كه خواندن قرآن جزو برنامة زندگيشان باشد، فرزندانشان هم به فراگيري و خواندن قرآن علاقمند مي‎شوند. حتي فراتر از خانه، در همسايگان نيز تأثير زيادي دارد.
3. اثر اجتماعي آن: اگر صداي قرآن در همه يا اكثر خانه‎ها طنين‎انداز شود و صبح و شام صداي روح‎نواز آن از هر كوي و برزن شنيده شود، در قلب انسانهاي مشتاق اثر مي‎گذارد، روح و روانها را منقلب مي‎كند و زمينه‎ساز حضور قرآن در عرصة اجتماعي مي‎شود. آنگاه انسانها به خود آمده، قرآن را برنامة زندگي خود قرار مي‎دهند و كاستيهاي خود را با آن برطرف مي‎سازند و قرآن در جامعه تجسّم عيني مي‎يابد.
فضيلت تلاوت در مساجد
مسجد خانة خدا در روي زمين است. هيچ خانه‎اي در كرة خاكي شريف‎تر و محترم‎تر از مسجد نيست. خانة خدا محلّ عبادت و ياد خدا است و قرائت قرآن برترين عبادت الهي است. جا دارد هر يك از ما مسلمانان مقداري از وقت خود را در مساجد به تلاوت قرآن اختصاص دهيم. براي پي بردن به ارزش تلاوت قرآن در مساجد به گزارش قطعه‎اي از تاريخ و سخني از آورندة قرآن نظر مي‎اندازيم.
شخصي در مسجد شعر مي‎سرود. پيامبر اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ خطاب به آن شخص فرمود:
«اِنَّما نُصِبَتِ الْمَساجِدُ لِلْقُرْآنِ».[2] مسجدها را براي قرآن خواندن ساخته‎اند.
اين گفتار نشان‎دهندة اهميت تلاوت قرآن در مساجد است. از كتابهايي كه در مورد سيرة‎ پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ و اصحاب او نگاشته شده است استفاده مي‎شود كه مسلمانان علاوه بر تلاوت قرآن در خانه‎ها در مساجد نيز قرآن تلاوت مي‎كردند و بيشتر اوقات، اين تلاوتها به صورت جمعي بوده است.
پيشنهاد ما: اين سنّت حسنه كم و بيش در بين مسلمانان رايج است و در ماه رمضان رواج آن بيشتر است و شور و شوق افزون‎تري بر اين جلسات حاكم است. سزاوار است اين شور و حال هميشگي باشد و تنور جلسات قرائت قرآن در مساجد همه روزه گرم باشد. براي اين منظور بهتر است وقت مشخّصي انتخاب شود، مثلاً قبل از اذان مغرب و يا بعد از نماز شامگاه كه در قرآن و حديث ذكر خدا در اين مواقع سفارش شده، انتخاب شود، هر شب به ميزان پانزده تا سي دقيقه (وقت و حال نمازگزاران مدّنظر باشد) حلقة درس قرائت قرآن برپا شود و هر كس مقداري از قرآن را بخواند. البته به خواندنِ تنها اكتفا نشود و حتماً معاني آيات خوانده شده و يا معارف و احكام آن نيز ذكر شود تا مقدمه‎اي براي عمل به قرآن باشد. تأكيد مي‎شود كه وقت و حال مردم مدّنظر باشد يعني زمان جلسه مختصر و مفيد باشد.
اگر چنين جلساتي در مساجد عموميت پيدا كند و داراي جاذبه و استمرار باشد، جامعه را دچار تحوّل فرهنگي بزرگي مي‎كند.
گفتارمان را در ادب ششم با اين كلام رسول گرامي اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ به پايان مي‎بريم:
«وَ مَنْ اًحَبَّ الْقُرْآنَ فَلْيُحِبَّ الْمَساجِدَ».[3] كسي كه دوستدار قرآن است، مساجد را نيز دوست دارد.
قرآن كلام خدا و مسجد خانة خداست، هر دو نور خدا هستند. بنابراين دوستدار قرآن، دوستدار مسجد است و دوستدار مسجد دوستدار قرآن. بين قرآن و مسجد پيوندي غيبي است، سعي كنيم اين پيوند را در دنيا پايدار و هميشگي سازيم.[1] . نَوِّروا بُيُوتَكُمْ بِتِلاوَةِ الْقُرْآنِ وَ لا تَتِّخِذُوها قُبُوراً كَما فَعَلَتِ الْيَهُودُ وَ النَّصارا: صَلَّوْا فِي الْكَنائِسِ وَ الْبِيَعِ وَ عَطَّلُوا بُيُوتَهُمْ فَاِنَّ الْبَيْتَ اِذا كَثُرَ فيهِ تِلاوَةُ الْقُرآنِ كَثُرَ خَيْرُهُ وَ اتَّسَعَ اَهْلُهُ وَ اَضاءَ لِاَهْلِ السَّماءِ كَما يُضئُ نُجُومُ السَّماءِ لِاَهْلِ الدُّنْيا.
(اصول كافي، ج 2، ص 446)
[2] . وسائل الشيعه، شيخ حرّ عاملي، ج 3، ص 493.
[3] . مستدرك الوسائل، ميرزا حسين نوري، ج 3، ص 355.

مطالب مشابه