چند حدیث از امام جواد علیه السلام

چند حدیث از امام جواد علیه السلام

دوست خوب

قال عليه السلام : من استفاد اخا فى الله فقد استفاد بيتا فى الجنة .

امام جواد عليه السلام فرمود: هر كس براى كسب رضاى خدا، با دوستانش ‍ پيوند برادرى بر قرار كند، خانه اى در بهشت به دست آودده است (490 ).
حقوق دوستى

1- قال عليه السلام : لايفسدك الظن على صديق وقد اءصلحك اليقين له . و من وعظ اخاه سرا فقد زانه ، و من وعظ علانية فقدشانه .

امام جواد عليه السلام فرمود: بد گمانى تو را از دوستت جدا نكند، هر كس ‍ برادرش را مخفيانه نصيحت كند او را زينت بخشيده است ، و اگر اشكار پندش دهد آبرويش را مى برد(491)

2- قال : من لم يرض من اخيه بحسن النية لم يرض منه بالعطية .

امام جواد عليه السلام فرمود: هر كس به حسن نيت برادرش قانع نباشد، بخششها او را راضى نخواهد كرد(492).
بركات ديدار با دوستان

قال عليه السلام : ملاقاة الاخوان نشرة و تلقيح للعقل ، و ان كان نزرا قليلا.

امام جواد عليه السلام فرمود: ديدار و ملاقات با دوستان ، هر چند كوتاه باشد، بيمارى روحى انسان را بر طرف ، و نيروى عقل و انديشه را بارور مى سازد(493).
با چه كسى هم نشين شويم

1- قال عليه السلام : اياك و مصاحبه الشرير فانه كالسيف ، يحسن منظره ، و يقبح اثره

امام جواد عليه السلام فرمود: از رفاقت و دوستى با آدم بد پرهيز كن ، زيرا او همانند شمشير برهنه است ، ظاهرش زيبا و آثارش زشت است (494 ).

2- امام جواد عليه السلام در گفتگوى خود با متوكل به او فرمود: لا تطلب الصفا ممن كدرت عليه ، ولاالنصح ممن صرفت بسؤ ظنك اليه . و انما قلب غيرك لك كقلبك له .

از كسى كه نسبت به او خشم ورزيده اى صفاى دل مخواه ، و از كسى كه به او بد گمان هستى ، پذيرفتن نصيحت را انتظار نداشته باش ، زيرا قلب ديگران نسبت به تو همانند قلب تو نسبت به آنان است (495).

3- قال عليه السلام : كفى بالمر خيانة اءن يكون اءمينا للخونة .

امام جواد عليه السلام فرمود: در خيانت كار بودن انسان ، همين قدر بس ، كه امين خيانتكاران باشد(496).

4- قال عليه السلام : لا تعاد احدا حتى تعرف الذى بينه و بين الله تعالى ، فان كان محسنا لا يسلمه اليك ، و ان كان مسيئا فان علمك به يكفيكه ، فلاتعاده .

امام جواد عليه السلام فرمود: با هيچ كس دشمنى مكن تا آن كه به آنچه بين او و خداى تعالى است آگاه شوى ، پس اگر نيكو كار باشد او را به تو واگذار نخواهد كرد، يعنى از او به تو بدى نخواهد رسيد، و اگر بدكار باشد همين اندازه كه او را شناخته اى بس است ، و پاداش و عوضى كه خدا به او مى رساند كافى است (497).
ملاك هاى برترى

قال عليه السلام : الفضائل اءربعة اجناس : احدها الحكمة و قوامها فى الفكرة ، و الثانى العفة و قوامها فى الشهوة ، و الثالث القوة و قوامها فى الغضب ، و الرابع العدل و قوامه فى اعتدال قوى النفس .

امام جواد عليه السلام فرمود: امتياز و برترى انسان ها در چهار چيز است :

1- حكمت و دانش كه اساس و پايه ى آن در تفكر و انديشه ى او است .

2- پاكدامنى و عفت كه بر اساس آن در كنترل شهوت است .

3- قدرت و نيرومندى كه اساس آن در كنترل كردن غضب و خشم است .

4- عدالت و انصاف كه ريشه ى آن ، معتدل كردن قواى نفسانى انسان است (498).

سزاى تشويق كردن آدم فاسد

قال عليه السلام : من اءمل فاجرا كان اءدنى عقوبته الحرمان .

امام جواد عليه السلام فرمود، كسى كه انسان زشت كار را در اعمال زشتش ‍ تاءييد و اميدوار كند، كمترين سزاى او محروم شدن از نعمتهاى الهى است (480).
سه نفر در ظلم به ديگران شريكند

قال عليه السلام : العامل بالظلم ، والمعين له ، والراضى به شركإ .

امام جواد عليه السلام فرمود: سه گروه در ظلم و ستم شريكند:

1- كسى كه ظلم مى كند.

2- كسى كه به ظالم كمك مى كند.

3- كس كه راضى به ظلم او باشد(481).
روزى كه در انتظار ستمگر است

قال عليه السلام : يوم العدل على الظالم اءشد من يوم الجور على المظلوم .

امام جواد عليه السلام فرمود: روز اجراى عدالت (قيامت ) براى ظالم ، سخت تر از روزى است كه مظلوم ظلم كرده است (482).
عاقبت گناه

قال عليه السلام : اثنان عليلان اءبدا: صحيح محتم و عليل مخلط.

موت الانسان بالذنوب اءكثر من موته بالاجل ، و حياته بالبر اءكثر من حياته بالعمر.

امام جواد عليه السلام فرمود: دو گروه هميشه بيمارند: انسان سالمى كه فكر مى كند هيج وقت بيمار نمى شود، و مريضى كه از خوردن آنچه مضر است پرهيز نمى كند(483).
چگونه دوست خدا باشيم

قال عليه السلام : لاتكن وليا لله تعالى فى العلانية و عدواله فى السر.

امام جواد عليه السلام فرمود: به ظاهر دوست خدا، و در پنهان دشمن او مباش (484).
سكوت

قال عليه السلام : اءحسن من العجب بالقول : اءن لايقول .

امام جواد عليه السلام فرمود: سخن نگفتن ، زيباتر از سخن آميخته با عُجب و خودبينى است (485).
عادت هاى زشت

قال عليه السلام : سؤ العادة كمين لايومن .

امام جواد عليه السلام فرمود: عادت زشت و ناپسند كمين گاهى است كه انسان هيچ گاه از خطر وقوع در آن احساس امنيت نمى كند(486).
همنشين خوب و بد

1- قال عليه السلام : فساد الاخلاق بمعاشرة السفهإ ، و صلاح الاخلاق بمنافسة العقلا .

امام جواد عليه السلام فرمود: معاشرت و دوستى باانسان هاى سفيه و نادان اخلاق را فاسد، و همنشينى با انسانهاى فهميده و عاقل اخلاق را شايسته و نيك مى سازد(487).

2- قال عليه السلام : من اءصغى الى ناطق فقد عبده فان كان الناطق يودى عن الله عزوجل فقد عبدالله ، و ان كان الناطق يودى عن الشيطان فقد عبد الشيطان .

امام جواد عليه السلام فرمود: هر كس به سخن گوينده اى گوش فرا دهد بندگى او را پذيرفته است ، پس اگر گوينده از خدا سخن به گويد خدا را عبادت كرده است ، و اگر از شيطان سخن به گويد پرستش شيطان را پذيرفته است (488).

3- قال عليه السلام : قد عاداك من ستر عنك الرشد؛ اتباعا لما تهواه .

امام جواد عليه السلام فرمود: كسى كه مانع پيشرفت و ترقى تو شود از هواهاى نفسانى خويش پيروى نموده و دشمن تو است (489).

توبه

قال عليه السلام : تاخير التوبة اغترار، و طول التسويف حيرة ، و الاعتلال على الله هلكة ، والاصرار على الذنب امن لمكر الله ، ((و لا يامن مكر الله الا القوم الخاسرون (468).

امام جواد عليه السلام فرمود: به تاءخير انداختن توبه ضرر است ، و امروز و فردا كردن موجب سرگردانى ، و گناه را به گردن خدا انداختن هلاكت و نابودى است ، و پافشارى بر گناه ايمن بودن از حيله ى خداوند مى شود، خداوند فرموده است : جز زيانكاران خود را از مكر و (مجازات ) خدا ايمن نمى دانند(469).
سؤ ال در قيامت

قال اءبو جعفر عليه السلام لعمه عبد الله بن موسى :

امام جواد عليه السلام به عمويش عبد الله بن موسى فرمود: يا عم ! انه عظيم عند الله ان تقف غدا بين يديه ، فيقول لك : لم تفتى عبادى بما لم تعلم ، و فى الاءمة من هو اءعلم منك ،

اى عمو! چه قدر سخت است روز قيامت ، آن هنگامى كه در برابر خدا قرار مى گيرى و به تو گفته مى شود: چرا بدون دانش و آگاهى از مسائل دين براى بندگانم فتوا صادر مى كردى در حالى كه در بين مردم با سوادتر از تو افرادى بودند(470).
فكر و انديشه در كارها

1- قال عليه السلام : اظهار الشى قبل اءن يستحكم ، مفسدة له .

امام جواد عليه السلام فرمود: آشكار ساختن هر كارى پيش از انجام كامل آن ، سبب فساد و نابودى آن مى شود(471).

2- قال عليه السلام : مقتل الرجل بين لحييه ، و الراءى مع الاءناة ، و بئس ‍ الظهير الراى الفطير.

امام جواد عليه السلام فرمود: محل قتل انسان بين دو فكّ او است (كنايه از حفظ زيان )، اظهار عقيده و نظر بايستى با تاءمل و انديشه همراه باشد، زيرا بدترين پشتوانه آرإ و نظريات سست و بى پايه خواهد بود(472).

3- از امام جواد عليه السلام پرسيده شد: حزم چيست ؟ فرمود: هو اءن تنتظر فرصتك و تعاجل ما اءمكنك ، فرصت را غنيمت شمردن و كار را به تاءخير نينداختن (473).
مذمت پيروى از هواى نفس

1- قال عليه السلام : لن يستكمل العبد حقيقة الايمان حتى يؤ ثر دينه على شهوته ، و لن يهلك حتى يؤ ثر شهوة على دينه .

امام جواد عليه السلام فرمود: هيچ بنده ى به حقيقت و كمال ايمان نمى رسد مگر وقتى كه شهوتهاى نفسانيش را فداى خواسته هاى دينش ‍ كند، و هيچ بنده نابود نمى شود مگر زمانى كه شهوتش را بر دينش مقّدم به دارد(474).

2- شخصى به امام جواد عليه السلام عرض كرد: مرا وصيتى فرما، امام فرمود: ((وتقبل )) آيا مى پذيرى ؟ عرض كرد: آرى ، فرمود:

تَوَسَّدْ اَلْصَبْرَ، وَاعْتَنِقْ اَلْفَقْرَ، وَارْفَضْ اَلْشَهَواتِ، وَ خالِفْ اَلْهَوى ، وَاعْلَمْ اءَنَّكَ لَنْ تَخْلُو مِنْ عَيْنِ الْلّهِ، فَانْظُرْ كَيْفَ تَكُونُ.؛

صبر و بردبارى را بالين خويش ‍ قرار ده ، و دست به گردن فقر در آويز شهوتها را ترك ، و با خواهشها و هواهاى نفس مخالفت كن ، و بدانكه هميشه در منظر خداى سبحان هستى ، پس ببين چگونه بايد باشى (475).

3- قالَ عليه السلام : راكِبُ الْشَهَواتِ لاتُقالُ عَثْرَتَهُ.

امام جواد عليه السلام فرمود: كسى كه بر مركب شهوتها سوار مى شود ايمن از سقوط و بيچارگى نيست (476).

4- قال عليه السلام : من اءطاع هواه . اءعطى عدوه مناه .

امام جواد عليه السلام فرمود: هر كس مطيع هواى نفس خويش باشد، آرزوهاى دشمنش را بر آورده است (477).
رضايت به رفتار ناپسند

قال عليه السلام : من شهد اءمراء فكرهه كان كمن غاب عنه ، و من غاب عن اءمر فرضيه كان كمن شهده .

امام جواد عليه السلام فرمود: هر كس شاهد كار ناپسندى باشد و از انجام آن ناراحت نشود، مانند كسى است كه غائب بوده و آن را نديده است . و آن كس كه غايب بوده ولى راضى به انجام آن باشد مانند كسى است كه حضور داشته است (478).
نيكو شمردن رفتار زشت

قال عليه السلام : من استحسن قبيحا كان شريكا فيه .

امام جواد عليه السلام فرمود: هر كس عمل زشتى را نيكو شمارد، شريك در انجام آن خواهد بود(479).

سيد ابوالفضل طباطبايى اشكذرى ، مهدى اسماعيلى

منبع: غدیر

490- تاريخ بغداد: 3/54. اعيان الشيعة : 2/35. كشف الغمة : 2/346. بحار الانوار: 75/78 ح 51. حلية الابرار: 4/595. فصول المهمه ابن صباغ : 273.نور الابصار: 332. احقاق الحق : 19/602 و ص 605. نزهة الجليس : 111.

491- كشف الغنة : 2/350. بحار الانوار: 75/82 ح 81 حلية الابرار: 4/601. فصول المهمه ابن صباغ : 275. نور الابصار: 332. احقاق الحق : 12/433، و 19/604.

492- اعلام الدين : 309. بحار الانوار: 71/81 ح 2، و 75/365 ح 5. نزهة الناظر: اعيان الشيعة 2/36.

493- امالى مفيد: 328 ح 13، مستدرك الوسايل ، 8/324 ح 9562. امالى الطوسى : 1/94، ح 145.

494- اعلام الدين : 309. بحار الانوار: 71/198 ح 34، و 75/364 ح 4 و ح 5. انوار البهية : 265. مستدرك الوسايل : 8/351 ح 9634، و 12/312 ح 14173. اعيان الشيعة : 2/206. نزهة الناظر: 136 ح 10.

495- احقاق الحق : 19/601.

496- نزهة الناظر: 137 ح 16، بحارالانوار: 72/380، ضمن ح 42، و 75/346، ضمن ح 4. اعيان الشيعة : 2/36. انوار البهية : 265.

497- اعلام الدين ، 309. بحار الانوار: 75/365 ح 5. اعيان الشيعه : 2/36. نزهة الناظر: 136 ح 13.

498- كشف الغمة : 2/348. بحار الانوار: 75/81. ح 68. حلية الابرار: 4/599.
480- كشف الغمة : 2/350. بحار الانوار: 75/83 ح 83. فصول المهمة ابن صباغ : 275. نور الابصار: 332. احقاق الحق : 12/436 و 19/605.

481- كشف الغمة : 2/348. بحار الانوار: 75/81 ح 69. حلية الابرار: 4/599. فصول المهمه ابن صباغ : 274. نور الابصار: 331.احقاق الحق ، 12/432، و 19/603.

482- كشف الغمة : 2/348. بحار الانوار: 75/81 ح 70. حلية الابرار: 4/599. فصول المهمه ابن صباغ : 274. احقاق الحق : 12/435.

483- كشف الغمة : 2/350 و بحارالانوار: 75/83 ح 84. حلية الابرار: 4/602. فصول المهمه ابن صباغ : 275 و نور الابصار: 332. احقاق الحق : 12/432، و 19/605.

484- اعلام الدين : 309. بحار الانوار: 75/365 ح 5.، اعيان الشيعة : 2/36. انوار البهية : 365. نزهة الناظر: 136 ح 14.

485- نزهة الناظر: 136 ح 16، احقاق الحق : 19/601.

486- نزهة الناظر: 136 ضمن ح 16، احقاق الحق : 19/601.

487- كشف الغمة : 2/349. بحار الانوار: 75/82 ح 78. 4/601.

فصول المهمه ابن صباغ : 274. نور الابصار: 332. احقاق الحق : 12/430. و 19/604.

488- كافى : 6/434 ح 24. تحف العقول : 456. بحار الانوار: 2/94 ح 30. مستدرك الوسايل : 17/308 ح 21428. اعيان الشيهة : 2/35.اعتقادات شيخ مفيد: 109.

489- اعلام الدين : 309. بحار الانوار: 75/364 ح 5. اعيان الشيهة : 2/36. انوار البهية : 265. نزهة الناظر: 135 ح 6. احقاق الحق : 19/601.

468- الاعراف : 7/99.

469- تحف العقول : 456. بحار الانوار: 6/30 ح 36. اعيان الشيعة : 2/35.

470- عيون المعجزات : 122. بحار الانوار: 50/99 ح 12. انوار البهية : 260.

471- تحف العقول : 457. بحارالانوار: 72/71 ح 13. اعيان الشيعة : 2/35.

472- كشف الغمه : 2/349. بحار الانوار: 75/81 ح 76. فصول المهمه ابن صباغ : 274. نورالابصار: 332. احقاق الحق : 12/434. و 19/604.

473- احقاق الحق : 19/602.

474- كشف الغمه 2/348. بحارانوار: 75/81. ح 67. حلية ابرار: 4/599.

475- تحف العقول : 455. بحار الانوار: 75/358 ح 1. اعيان الشيعة : 2/35.

476- اعلام الدين : 309.انوار البهية : 264. بحارالانوار 67/78 ح 11، و 75/364 ح 4. اعيان الشيعه : 2/36. نزهة الناظر: 135 ح 7. كشف الغمة : 2/349. حلية الابرار: 4/600.

477- اعلام الدين : 309 و بحارالانوار: 75/364 ح 5. انوار البهية : 264. نزهة الناظر: 134، ح 3.اعيان الشيعه : 2/36.

478- تحف العقول : 456. بحار الانوار: 97/81 ح 38. اعيان الشيعة : 2/35.

479- كشف الغمة : 2/349. بحارالانوار: 81/97 ح 79. حلية الابرار: 4/601. فصول المهمه (ابن صباغ ) 275 و نور الابصار: 332.احقاق الحق : 12/431، و 19/604.

مطالب مشابه