احاديث قدسى احاديثى هستند كه رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) – آنها را از قول خداوند تبارك و تعالى بيان فرمودهاند، در واقع وحى هستند اما از جمله آيات قرآن نمىباشند.
شرط قبولى نماز
خداى تعالى فرمايد:
همانا نماز آنكس را قبول ميكنم كه براى عظمتم فروتنى كند، و بياد من روز خود را شب كند، و دلش آكنده از ترس من باشد، و بخاطر من خود رااز خواهشها و تمالات نفس باز دارد، و خود را بربندگانم بزرگ نشمارد.
و بجهت من سير كند گرسنه را و بپوشاند برهنه را و رحم كند بلا رسيده را و غريب را جاى دهد. و نور چنين شخصى مانند خورشيد تابان در آسمان ميدرخشد.و در تاريكيهاى روشنائى و در نادانيها شناخت و علمى برايش قرار دهم و قسم بعزتم كه او را حفظ ميكنم و فرشتگانم از او محافظت نمايند.چون مرا بخواند در جواب او لبيك گويم چون از من سوال نمايد عطا ميكنم، و مثل او در ميان مردم مانند فردوس است در بهشت كه هرگز نهرهاى او خشك نمىگردد و ميوههاى آن نمىپوسد.
نمازهاى پنجگانه
رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) وارد مسجدى شد كه گروهى از ياران آنحضرت آنجا بودند، پيامبر فرمود: آيا هيچ ميدانيد كه پروردگارتان چه فرموده و چه دستور داده است؟گفتند: خدا و پيامبرش بهتر ميداند، فرمود: همانا پروردگارتان ميفرمايد:
هر كس محافظت نمازهاى پنجگانه را بنمايد و آنها را در اول وقت بجا آورد، در قيامت ملاقاتم كند در حاليكه براى او نزد من عهدى است كه داخا بهشتش كنم.
هر كس آنها را در وقت بجا نياورد و محافظت بر آنها نداشته آن ديگر بخودم مربوط است اگر بخواهم عذابش ميكنم و اگر بخواهم مىآمرزم.
برات نمازگذاران
خداى تبارك و تعالى را فرشته ايست بنام سخائيل كه وقت هر نمازى برات براى نمازگذاران از خداوند جهان دريافت ميكند.صبح كه مومنان برخيزند و وضو سازند و نماز فجر، گذارند، براتى از خداى عزوجل براى آنها بگيرد كه در آن نوشته است:
منم خداى باقى، بندهها و كنيزانم شما را در پناه خود دارم.بعزت خود سوگند كه شما را وانگذارم و گناهان شما تاظهر آمرزيده است.
و چون ظهر برخيزند وضو و نماز بجا آورند برات دومى از خدا براى آنها بگيرد كه نوشته:
اى بنده هايم و كنيزانم منم خداى توانا، سيات شما را بدل به حسنات كردم و سيات شما را آمرزيدم و شما را برضاى خود در دار الجلال وارد كردم.
وقت عصر كه به وضو و نماز برخيزند برات سومى از خداوند براى آنها بگيرد كه نوشته:
اى بندگانم و اى كنيزانم منم خداى جليل كه يادم محترم است و سلطنتم بزرگست.
بدنهاى شما را بر آتش حرام كردم و شما را به مساكن ابرار در آوردم و برحمت خود شر بدان را از شما دفع كردم.
و چون وقت نماز مغرب بيايد و برخيزند وضو بگيرند و نماز بخوانند برات چهارمى از خداى عزوجل براى بگيرد كه در آن نوشته:
اى بندهها و كنيزانم! منم خداى جبار كبير متعال كه فرشتگانم خوشنود از طرف شما بالا آمدند و بر من حق است كه شما را خوشنود كنم.و روز قيامت آرزوى شما را برآورم.
و چون وقت نماز عشاء رسد و برخيزند كه وضو بسازند و نماز بجا آرند برات پنجمى از خداى عزوجل براى آنها بگيرد كه در آن نوشته:
منم خدائيكه جز من معبود حقى نيست و پروردگارى جز من نباشد.بنده هايم و كنيزانم! در خانه خود تطهير كرديد و بخانه من آمدند، و در ذكر من اندر شديد، و حق مرا شناختيد و فرائضم را اداء كرديد.تو را اى سخائيل با فرشته گان ديگرم گواه ميگيرم كه من ار آنها راضيم.
نماز شب
خداوند بحضرت داود وحى كردن كه:
اى داود! در تاريكى شب سحرگاهان استغفار كن و طلب آمرزش بنما.
اى داود! هرگاه تاريكى شب ترا فراگرفت مگاه كن به ستارگان بلند در آسمان و تسبيح مرا بگو و بسيار بياد من باش كه منهم تو را ياد مىكنم.
اى داود! همانا پرهيزكاران شبها را نمىخوابند و بخواندن نماز بسر مىبرند و روزشان را سپرى نمىكنند مگر بذكر من.
اى داود! همانا عارفين ديدگانشان را سرمه بيدارى ميكشند، و در دلهاى شب بپاخيزند و خشنودى مرا طلب كنند.
اى داود! هر كس نماز شب بخواند براى خاطر من در حاليكه مردمان بخواب هستند فرشتگان را امر مىكنم كه براى او استفار كنند، بلكه هرتر و خشكى كه در عالم است برايش دعا و طلب عفو كند، و بهشت مشتاق او ميگردد.
اى داود!بشنو آنچه را كه مىگويم: و من حق را ميگويم: بدرستيكه من مهربانترم بر بندهگناه كارم بيشتر از خود او براى خودش و من دوست دارم بنده خودم را براى اينكه او مرا دوست دارد و من از او شرم دارم ولى او از من حيا نمىكند و نافرمانى مرا مىنمايد.
مناجات در دل شب
در ضمن مناجات خدا با موسى بن عمران: اين بود كه باو فرمود:
اى پسران عمران! اگر ببينى آنانرا كه نماز ميخوانند در تاريكى شب و خود را بمن نزديك مىنمايند بحديكه گوئى مرا مىبينند و مرا مخاطب قرار ميدهند و با من سخن ميگويند، و من آنان را عزيز و بزرگ ميكنم.
اى پسران عمران! دروغ ميگويند كسيكه گمان ميكند كه او مرا دوست دارد ولى در تاريكى شب ميخوابد و ياد من نميكند، چگونه مگرنه اينست كه هر دوستى خلوت با دوست را ميخواهد من اى پسر عمران چون شب شود بر دوستانم متوجه شوم ديده آنها را بر دلشان نهم و كيفرم برابر چشمشان مجسم كنم و مرا مشاهده كنند، و با من حضورى گفتگو نمايند.
اى پسر عمران! از دلت بمن خشوع بده و از بدنت خضوع، و از دو چشمت براى من اشك بريز، سپس مرا در دل شبهاى تاريك بخوان كه مرا نزديك و پاسخ دهنده مىيابى.
راز و نياز در دل شب
از رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) روايت شده كه چون ينده در نيمه شب تار، با خداى خود خلوت كند و راز و نياز نمايد، پروردگار متعال نورى در دلش جاى دهد.و چون گويد: يا رب! يا رب! پروردگار بزرگ او را ندا كند:
لبيك بنده من! بخواه تا بتو بدهم، با من توكل كن تا تو را كفيت كنم سپس خداوند بفرشتگانش فرمايد:
اى فرشتگانم! ببينيد بندهمرا در دل شب تار.با من خلوت كرده و بيهودگان در بازى و غفلتند و بخواب اندرند.گواه باشيد كه من او را آمرزيدم.
چه سختيها مىكشد
هرگاه كه بندهاى براى نماز شب برخيزد، و خواب بروى غلبه كند چندانكه او را براست و چپ كشاند و گاهى چانهاش به سينهاش رسد، حقتعالى امر فرمايد كه درهاى آسمان را بگشايند و فرشتگان را ندا دهد كه:
نظر كنيد به بنده من كه در راه تقرب و نزديكى بمن چه سختيها ميكشد در چيزيكه بر روى واجب نساختهام با اميد سه چيز: يا گناهش را بيامرزم، يا توبه روزيش گردانم، و يا رزق روزى او زياد كنم.اى فرشتگان! شما را گواه ميگيرم كه من همه را بدو عطا كردم.
شب زنده داران
از حضرت رسول اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم) روايت شده كه در جنات عدن اسبهاى ابلقى است كه زينهائى از ياقوت وزبرجد دارند، و داراى بالها باشند، نه سرگين اندازند و نه ادرار كنند، دوستان خدا بر آنها سوار شوند و در بهشت به هر كجا بخواهند پرواز كنند.سپس اهل بهشت آنها را صدا كنند كهاى برادران! شما با ما انصاف نكرديد.(كه شفاعت كنيد تا ما نيز بمقام شما برسيم).
سپس گويند: پروردگارا! چگونه شده است كه اينها باين مقام رسيدهاند؟آنگاه فرشتهاى از عرش جواب گويد كه:
اينان كسانى بودند كه شب زنده دارى كردند و شما ميخوابيديد اينان روزه دار بودند و شما افطار ميكردند، و بخاطر خداوند از اموال خويش صدقه دادند و انفاق كردند، اما شما بخل ورزيديد اينان زياد به ياد خدا بودند و سستى در ذكر نكردند و از خوف خدا گريه مىكردند و نسبت بديگران ميگردند.
عظمت مساجد
خداى تعالى فرمايد:
مساجد خانههاى من در روى زمين اند، براى اهل آسمان روشنى بخشند همچنانكه ستارگان براى اهل زمين ميدرخشند، خوشا بحال كسى كه مساجد خانههاى او باشد.خوسا بحال آنكه در خانهاش طهارت كند سپس مرا در خانهام (مسجد) زيارت نمايد.
و بر ميزبان است كه مهمان را گرامى دارد.آگاه باش به آنانكه در تاريكيهاى شب به طرف مسجدها روانند مژده ده كه در قيامت با نورى درخشان خواهند بود.
ادب در مسجد
خداوند بعيسى وحى فرمود:
به بنى اسرائيل بگو: كه داخل نشويد در خانهاى از خانههاى من مگر با چشمهاى گريان و دلهاى پاك و دستهاى پاكيزه، و خبر ده ايشان را كه من اجابت نمىكنم دعاى يكى از ايشان را درحاليكه نزد او حق كسى باشد