الإمام عليّ عليه السلام :قيلَ لِلعَبدِ الصّالِحِ لُقمانَ : أيُّ النّاسِ أفضَلُ ؟

قالَ : المُؤمِنُ الغَنِيُّ ، قيلَ : الغَنِيُّ مِنَ المالِ ؟

فَقالَ : لا ، ولكِنَّ الغَنِيَّ مِنَ العِلمِ الَّذي إنِ احتيجَ إلَيهِ انتَفَعَ بِعِلمِهِ ، وإنِ استُغنِيَ عَنهُ اكتَفى .

امام على عليه السلام :به عبد صالح ، يعنى لقمان ، گفته شد: كدام يك از مردمان ، با فضيلت‏ترند؟

گفت: «مؤمنِ برخوردار» .

گفته شد: از مال؟

گفت: «نه ؛ ليكن برخوردار از دانشى كه اگر به او محتاج شدند ، از دانشش سود برند و اگر از او بى‏نياز شدند، خودش به آن اكتفا كند» .

الإمام عليّ عليه السلام :كانَ فيما وَعَظَ بِهِ لُقمانُ ابنَهُ أن قالَ لَهُ : يا بُنَيَّ ، لِيَعتَبِر مَن قَصُرَ يَقينُهُ وضَعُفَت نِيَّتُهُ في طَلَبِ الرِّزقِ ، إنَّ اللّه‏َ تَبارَكَ وتَعالى خَلَقَهُ في ثَلاثَةِ أحوالٍ مِن أمرِهِ ، وآتاهُ رِزقَهُ ، ولَم يَكُن لَهُ في واحِدَةٍ مِنها كَسبٌ ولا حيلَةٌ ، إنَّ اللّه‏َ تَبارَكَ وتَعالى سَيَرزُقُهُ فِي الحالِ الرّابِعَةِ .

أمّا أوَّلُ ذلِكَ فَإِنَّهُ كانَ في رَحِمِ اُمِّهِ يَرزُقُهُ هُناكَ في قَرارٍ مَكينٍ حَيثُ لا يُؤذيهِ حَرٌّ ولا بَردٌ ، ثُمَّ أخرَجَهُ مِن ذلِكَ وأجرى لَهُ رِزقاً مِن لَبَنِ اُمِّهِ يَكفيهِ بِهِ ويُرَبّيهِ ويَنعَشُهُ مِن غَيرِ حَولٍ بِهِ ولا قُوَّةٍ ، ثُمَّ فُطِمَ مِن ذلِكَ فَأَجرى لَهُ رِزقاً مِن كَسبِ أبَوَيهِ بِرَأفَةٍ ورَحمَةٍ لَهُ مِن قُلوبِهِما ، لا يَملِكانِ غَيرَ ذلِكَ حَتّى أنَّهُما يُؤثِرانِهِ عَلى أنفُسِهِما في أحوالٍ كَثيرَةٍ حَتّى إذا كَبِرَ وعَقَلَ وَاكتَسَبَ لِنَفسِهِ ضاقَ بِهِ أمرُهُ ، وظَنَّ الظُّنونَ بِرَبِّهِ ، وجَحَدَ الحُقوقَ في مالِهِ ، وقَتَّرَ عَلى نَفسِهِ وعِيالِهِ مَخافَةَ إقتارِ رِزقٍ وسوءَ يَقينٍ بِالخَلَفِ مِنَ اللّه‏ِ تَبارَكَ وتَعالى فِي العاجِلِ وَالآجِلِ ، فَبِئسَ العَبدُ هذا يا بُنَيَّ .

امام على عليه السلام ـ در بيان موعظه‏هاى لقمان عليه السلام به پسرش ـ : اى پسرم! كسى كه يقينش كم شده و نيّتش در طلبِ روزى ضعيف گشته ، [بايد بداند كه] خداوند ـ تبارك و تعالى ـ به اراده خود، او را در سه حالتْ آفريده و به او روزى داده است ، كه در هيچ يك از آن [حالت]ها كارى از دست او بر نمى‏آمد. [بنابر اين، او بايد بداند كه ]خداوند ـ تبارك و تعالى ـ او را در حالت چهارم نيز روزى مى‏دهد .

حالت اوّل، اين است كه او در رحم مادرش بود و خداوند عز و جل او را در جايى استوار، روزى رساند ، به طورى كه گرما و سرما اذيّتش نكرد. سپس [در حالت دوم] او را از آن جا بيرون آورد و روزىِ او را از راه شير مادرش جارى ساخت و با اين وسيله، او را كفايت كرد و پرورش داد و بى آن كه او توان و نيرويى داشته باشد، او را بزرگ كرد. سپس [در حالت سوم] ، او را از شير گرفت و روزىِ او را در كسب و كار پدر و مادرش قرار داد، و چنان در دل‏هاى آنان براى او محّبت و رحمت نهاد كه گويى غير از آن، چيز ديگرى ندارند ؛ به طورى كه در بسيارى از حالات ، او را بر خودشان مقدّم مى‏داشتند.

تا اين كه [به حالت چهارم رسيد و] بزرگ و عاقل شد و براى خودش مشغول كسب و كار گرديد . [در اين حال ،] عرصه بر او تنگ شد و به پروردگارش بد گمان گشت و همه حقوق خدا را در مالش انكار كرد، و از ترس تنگىِ روزى و بدگمانى به اين كه خداوند ـ تبارك و تعالى ـ اكنون و در آينده، روزىِ بازماندگانِ او را بدهد ، بر خود و خانوانده‏اش سخت گرفت .

اى پسرم! بدترين بنده، همين است .

امام على عليه‏السلام : كُلُّ يَومٍ لا يُعصَى اللّه‏ُ فيهِ فَهُوَ عِيدٌ ؛

امام على عليه‏السلام :هر روزى كه در آن خداوند نافرمانى نشود ، عيد است .

امام على عليه‏السلام : النَّظَرُ إلَى الخُضرَةِ نُشرَةٌ ؛

امام على عليه‏السلام :نگاه كردن به سبزه موجب شادابى است .

امام على عليه‏السلام : لا لِباسَ أجمَلُ مِنَ السَّلامَةِ ؛

امام على عليه‏السلام :هيچ لباسى زيباتر از سلامتى نيست .

امام على عليه‏السلام : اِبدَؤوا بِالمِلحِ في أوَّلِ طَعامِكُم ؛

امام على عليه‏السلام :غذا خوردن را با چشيدن نمك آغاز كنيد .

امام على عليه‏السلام : نِعمَ البَيتُ الحَمّامُ تُذكَرُ فيهِ النّارُ و يَذهَبُ بِالدَّرَنِ ؛

امام على عليه‏السلام :چه نيكو جايگاهى است حمّام ؛ يادآور دوزخ است و چرك را از ميان مى‏برد .

امام على عليه‏السلام : النَّظيفُ مِنَ الثِّيابِ يُذهِبُ الهَمَّ و الحُزنَ ؛

امام على عليه‏السلام :لباس پاكيزه اندوه را مى‏زدايد .

امام على عليه‏السلام : تَنَظَّفُوا بِالماءِ مِنَ النَّتِنِ الرِّيحِ الَّذي يُتَأذّى مِنهُ ؛

امام على عليه‏السلام :خود را با آب از بوى ناخوشايند ، كه ديگران را مى‏آزارد ، پاك كنيد .

امام على عليه‏السلام : نَظِّفُوا بُيُوتَكُم من حَوكِ العَنكَبوتِ ؛

امام على عليه‏السلام :خانه‏هايتان را از تار عنكبوت پاك كنيد .

امام على عليه‏السلام : الخَطُّ لِسانُ اليَدِ ؛

امام على عليه‏السلام :خط ، زبانِ دست است .

امام على عليه‏السلام : اِفتَح بَريَةَ قَلمِكَ وَ اسْمِك شَحمَتَهُ و أَيمِنْ قِطَّتَكَ يَجُدْ خَطُّكَ ؛

امام على عليه‏السلام :تراشه قلمت را بشكاف و پره آن را ستبر كن و آن را به جانب راست بُرِش بزن تا خطّت زيبا شود .

امام على عليه‏السلام : أَلِقْ دَواتَكَ و أطِلْ جِلفَةَ قَلَمِكَ و فَرِّج بَينَ السُّطورِ و قَرمِطْ بَينَ الحُروفِ فَإنَّ ذلِكَ أجدَرُ بِصَباحَةِ الخَطِّ ؛

امام على عليه‏السلام :دوات خود را ليقه بگذار و نوك قلمت را دراز بتراش و ميان خط‏ها فاصله بگذار و حرف‏ها را نزديك هم بنويس ؛ اين كار باعث زيبايى خط مى‏شود .

امام على عليه‏السلام : أحسَنُ الكَلامِ ما زانَهُ حُسنُ النِّظامِ و فَهِمَهُ الخاصُّ وَ العامُّ ؛

امام على عليه‏السلام :بهترين گفتار آن است كه ترتيب نيك ، بدان آراستگى ببخشد و خاص و عام آن را بفهمند .