شأن نزول آیات ابتدایی سوره حشر آمده است: در شهر مدينه، سه قبيله يهودی زندگي مي کردند که اهل اصالته اهل حجاز نبودند، ولي چون در کتاب هاي مذهبي خود بشارت ظهور حضرت محمد ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را ديده بودند، براي حمايت از آن حضرت به مدينه کوچ کرده بودند. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ پس از هجرت به مدينه، با آنان برای عدم تعرض و همکاري پیمان بست، ولي هر يک از اين قبايل، به نحوي پيمان خود را شکستند. قبيله بني نضير، که آيه دوم سوره حشر درباره آنان نازل شده است، نقشه قتل پيامبر گرامي ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ را کشيدند و برنامه ريزي کردند که پس از کشتن آن حضرت، اصحاب ايشان را نيز از بين ببرند. پيامبر گرامي ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ از طريق وحي از توطئه آنان با خبر شد و به آنان اطلاع داد که با توجه به نقض پيمان از طرف شما، يا آماده جنگ شويد و يا مدينه را ترک گوييد. آنان با حمايت هاي زباني شخص منافقي به نام عبد الله بن ابي، براي جنگ با پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ آماده شدند. پيامبر گرامي ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ قبيله بنی نضیر را محاصره کرد و عبد الله بن ابي نيز از آن ها حمايت نکرد و آنان شکست خوردند و پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ برخي از درختان آنان را بريد و خانه ها و قلعه هاي آنان را خراب کرد و آن ها را مجبور کرد تا مدينه را ترک گويند.
اين مجازات به سبب نقض پيمان و ايجاد توطئه بر ضد پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ و مسلمانان بود. پيامبر اکرم ـ صلي الله عليه و آله و سلم ـ نيز بر اساس دستور وحي چنين عمل و اقدام کرد، تا ديگر بار يهوديان از درون مدينه بر ضد اسلام توطئه نکنند.
بنابراين، چنين برخوردي با توطئه گران و پيمان شکنان کاملاً طبيعي و بر اساس دستور خداوند متعال بوده و در راستاي پيش برد احکام الهي انجام است. حرمت نهادن به عهد و پیمان مسأله‌ای فطری است که همه انسان‌ها لزوم وفای به آن را درک می‌کنند. در هیچ فرهنگ و جامعه‌ای در برابر پیمان شکنی و نقض قرارداد ساکت نمی‌نشینند و با پیمان شکن برخورد جدی و شدید صورت می گیرد. قطع درختان و خراب کردن خانه‌های یهودیان برای آن بود که هم ایشان از بازگشت به آن منطقه قطع امید کنند و هم دیگرانی که هوس پیمان شکنی دارند، از سرنوشت آن ها عبرت گرفته و بر پیمان خود وفادار بمانند[1].

پي نوشت:
[1]. ر.ک: علامه طباطبايي، سيد محمد حسين، الميزان في تفسير القرآن، قم، انتشارات اسلامي، ج19، ص 201ـ208.