آشنايي با يکي از شايع‌ترين اورژانس‌هاي اطفال

کودکان، اغلب اشيايي را داخل دهان، چشم، بيني يا گوش خود مي‌کنند. اين اشيا شامل دانه‌هاي حبوبات، ذرات پلاستيک يا اسباب بازي‌هاي ريز و کوچک است. گاهي اوقات هم به طور اتفاقي حشره يا جسمي منتشر در هوا وارد اين منافذ بدن مي‌شود. در چنين مواردي توصيه مي‌شود با دقت و خونسردي وارد عمل شويد و با استفاده از راهنماي زير به آنها کمک کنيد.
يکي از شايع‌ترين مناطق بدن که مي‌تواند محل ورود اجسام خارجي باشد گوش است. کودکان علاقه فراواني دارند که با اجسام ريز و کوچک بازي کنند و آنها را به داخل گوش خود فرو کنند. دانستن برخي نکات مي‌تواند ما را در مواجهه با چنين مواردي کمک کند.

جسم خارجي در گوش

• سعي نکنيد با فرو کردن گوش پاک‌کن، چوب کبريت يا هر چيز ديگري در گوش، جسم خارجي را خارج کنيد. اين کار خطر هل دادن شي به عمق گوش و صدمه زدن به ساختارهاي آسيب‌پذير گوش مياني را افزايش مي‌دهد.
• اگر شيء به خوبي ديده مي‌شود و‌ قابل انعطاف است، مي‌توان آن را به راحتي با موچين گرفت و خيلي آرام بيرون آورد.
• اگر آنچه در گوش فرو رفته، حشره نيست، سعي کنيد از نيروي جاذبه براي خارج کردن آن استفاده کنيد. براي اين کار سر را به سمت ديگر خم کنيد.
• اگر حشره‌اي داخل گوش رفته،‌ سر فرد را به گونه‌اي بچرخانيد که گوش آسيب ديده به سمت بالا قرار گيرد. مي‌توان براي بيرون راندن حشره‌، کمي روغن معدني يا روغن زيتون داخل گوش ريخت. هنگام ريختن روغن مي‌توان مسير حرکت روغن را با مستقيم کردن مجراي گوش هموارتر ساخت. براي اين کار لاله گوش را به سمت بالا و عقب بکشيد. حشره خفه شده و در روغن شناور مي‌ماند.
• از روغن به جز براي خارج کردن حشرات، استفاده نکنيد. از اين روش در صورت وجود هر گونه نشانه‌اي دال بر پارگي گوش مانند درد يا خون‌ريزي يا خروج ترشحاتي از گوش استفاده نکنيد.
• اگر با استفاده از اين روش نتوانستيد جسم خارجي را خارج کنيد و کودک همچنان از درد گوش و کاهش شنوايي يا احساس گير کردن چيزي در گوش شاکي است، او را به سرعت به پزشک برسانيد.

جسم خارجي در بيني

بيني يکي از موارد شايعي است که احتمال گير افتادن اجسام خارجي در آن وجود دارد. همچنين کودکان علاقه دارند که اجسام و اسباب‌بازي‌هاي کوچک خود،‌ تيله، حبه قند و… را در بيني خود فرو کنند اما اگر با چنين مواردي روبه‌رو شويم، چه اقداماتي بايد انجام دهيم.
• فردي را که شيء داخل بيني‌اش رفته، راهنمايي کنيد تا از طريق دهان تنفس کند تا هنگامي که شيء از بيني‌اش خارج شود،‌ اين کار از ورود آن به ريه‌ها جلوگيري مي‌کند.
• سعي نکنيد جسم خارجي را با گوش پاک کن، چوب کبريت يا هر ابزار ديگري خارج کنيد زيرا اين کارها موجب مي‌شود جسم خارجي بيشتر به عمق بيني فرو رود.
• اگر جسم خارجي به طور کامل قابل رويت است، انعطاف‌پذير است و مي‌توان آن را به راحتي با موچين گرفت خيلي آرام اقدام به درآوردن آن کنيد.
• براي بيرون راندن شيئي از بيني به کودک بگوييد آرام فين کند. به او تاکيد کنيد که خيلي محکم يا پي در پي فين نکند.
• در بچه‌هاي کوچک که قادر به چنين کاري نيستند، شما مي‌توانيد اين کار را خودتان انجام دهيد، به اين صورت که با يک دست سوراخ باز بيني را فشار داده و هم‌زمان يک بار به آرامي در دهان او فوت کنيد.
• اگر با اين روش جسم از بيني فرد خارج نشد، توصيه مي‌شود به نخستين مرکز درماني مراجعه کنيد.

جسم خارجي در چشم

چشم اغلب خودش آلودگي‌هاي ريزي مانند ذرات غبار را به طور خودکار و ترشح اشک و پلک زدن پاک مي‌کند اما اگر ذره‌اي داخل چشم کودکتان رفته که با اشک ريزش و پلک زدن بيرون نمي‌آيد، بايد به سرعت به چشم پزشک مراجعه کنيد تا خطر آسيب رسيدن به چشم در اثر خاراندن، عفونت يا احيانا مواجهه با موادشيميايي تا حدود زيادي از بين برود.
اگر آشغالي وارد چشم شما يا کودکتان شده و کسي هم دم دست نيست که کمک‌تان کند، به روش زير سعي کنيد آشغال را با آب تميز از چشم خارج کنيد. فنجان يا ليوان را با آب تميز پر کنيد. لبه اين فنجان يا ليوان را روي استخوان زير حدقه چشم قرار دهيد و بدون اينکه چشم را ببنديد، آب را داخل آن بريزيد.
اگر هنوز چشم‌تان درد مي‌کند و قرمز است، با وجودي که فکر مي‌کنيد آلودگي از آن خارج شده، چند بار ديگر چشم را بشوييد. اگر جسم خارجي با وجود شستشوي چشم خارج نشد، به پزشک مراجعه کنيد.

تميز کردن چشم ديگران

• براي تميز کردن چشم ديگران و پيش از معاينه چشم،‌ دستان خود را بشوييد و شخص را زير يک چراغ پر نور بنشانيد.
• محل آشغال را در چشم فرد مشخص کنيد. براي معاينه چشم خيلي آرام پلک تحتاني را پايين بکشيد و به کودک بگوييد تا بالا را نگاه کند. سپس همين کار را با پلک بالا انجام دهيد و اين بار به او بگوييد پايين را نگاه کند.
• اگر به نظر مي‌رسد جسم خارجي در کره چشم فرو رفته، چشم را با يک نرم‌پوش استريل، در صورت امکان با پارچه‌اي تميز بپوشانيد و سعي نکنيد جسم خارجي را درآوريد بلکه به نزديک‌ترين مرکز درماني برويد.
• چنانچه جسم خارجي بزرگ است و بستن چشم را با مشکل روبه‌رو مي‌سازد، چشم را با يک فنجان کاغذي پوشانده و با چسب به صورت و پيشاني بچسبانيد و به چشم‌پزشک مراجعه کنيد.
• اگر جسم خارجي روي لايه اشک يا سطح چشم شناور است، سعي کنيد با شستشو يا با دست آن را برداريد. براي اين کار همين‌طور که پلک بالا يا پايين را باز نگه داشته‌ايد،‌به کمک يک سواب پنبه‌اي (مثل گوش پاک کن) مرطوب يا گوشه يک دستمال تميز، جسم خارجي را درآوريد. اما اگر قادر نيستيد به راحتي آن را درآوريد، هر دو چشم را با يک پارچه نرم بپوشانيد و خود يا کودکتان را به نزديک‌ترين مرکز درماني برسانيد.
• اگر موفق شديد جسم خارجي را درآوريد، چشم را با محلول شستشوي چشم با آب تميز شستشو دهيد.
• در صورت تداوم درد، قرمزي يا مشکل بينايي از اورژانس تقاضاي کمک کنيد.

جسم خارجي در راه هوايي

وقتي جسمي به طور تصادفي استنشاق مي‌شود، گاهي در ناي يا ريه‌ها گير مي‌افتد. اگر اين شيء موجب خفگي شد، براي بيرون راندن آن از مانوري موسوم به هايمليش استفاده کنيد و اگر اين روش موثر نبود، از اورژانس تقاضاي کمک کنيد.
در برخي از موارد، جسمي که در ناي يا لوله‌هاي برونشي گير افتاده، مانع از تنفس نمي‌شود اما سلامت فرد را در معرض خطر قرار مي‌دهد. اگر شما يا فردي که کنار شماست شيئي را داخل ناي يا ريه‌ها استنشاق کرده‌ايد، اين موضوع را به پزشک‌تان اطلاع دهيد.

جسم خارجي در لوله گوارش

گاهي بچه‌ها اشيايي مانند سکه، گيره،‌ دکمه، هسته ميوه و اسباب بازي‌هاي کوچک را مي‌بلعند. اين اشيا بدون هيچ مشکلي از لوله گوارش عبور مي‌کنند اما گاهي ممکن است گير بيفتند. در صورت بروز علايم و نشانه‌هاي زير از اورژانس تقاضاي کمک کنيد:
• اشکال در بلع
• بيرون دادن و جاري شدن بزاق
• شکم درد يا استفراغ.