پندها و موعظه هاى دل نشين امام جواد علیه السلام

پندها و موعظه هاى دل نشين امام جواد علیه السلام

موجبات رفع وحشت قير

سعيد بن جناح مى گويد: در شهر مدينة در منزل حضرت جواد عليه السلام بودم ، پيش از آن كه پرسشى مطرح شود، سخن آغاز نموده و فرمود: من اءتم ركوعه لم تدخله وحشة فى القبر، هر كس ركوع نماز را كامل به جاى آورد، از وحشت قبر در امان خواهد بود(526).
پندها و موعظه هاى دل نشين

1 – قال عليه السلام : لاتعالجوا الاءمر قبل بلوغه فتندموا، و لا يطولن عليكم الاءمد فتقسوا قلوبكم ، و ارحمو ضعفإ كم ، واطلبوا الرحمة من اللّه بالرحمة لهم .

امام جواد عليه السلام فرموده : كارها و امور زندگى را پيش از پايان يافتن بازگو نكنيد كه پشيمان خواهيد شد آرزوهاى طولانى نداشته باشيد زيرا دل هاى شما را قساوت فرا مى گيرد، به انسان هاى ضعيف كمك كنيد، و با مهربانى به افراد ضعيف مهربانى را از خداوند بخواهيد(527).

2- قال له رجل : اءوصنى ؟ قال عليه السلام : و تقبل ؟ قال : نعم !

قال : توسد الصبر، واعتنق الفقر، وارفض الشهوات ، و خالف الهوى ، واعلم اءنك لن تخلو من عين الله ، فانظر كيف تكون .

شخصى به امام جواد عليه السلام عرض كرد: مرا وصيتى فرما، فرمود: مى پذيرى ؟ عرض كرد: آرى ، فرمود: صبر و بردبارى را بالين خويش قرار ده ، و دست به گردن فقر در آويز، شهوتها را ترك ، و با خواهشها و هواهاى نفس ‍ مخالفت كن ، و بدان كه هميشه در مرآ و منظر خداى سبحان هستى ، پس ‍ ببين چگونه بايد باشى (528).
واكنش سرزنش هاى بى مورد

قال عليه السلام : من عتب من غير ارتياب ، اعتب من غير استعتاب .

امام جواد عليه السلام فرمود: كسى كه ديگران را بدون هيچ اتهامى سرزنش ‍ كند، خودش نيز مانند او، مورد نكوهش و سرزنش قرار مى گيرد(529 ).
پاداش سرپرستى يتيمان آل محمد عليهم السلام

قال عليه السلام : ان من تكفل باءيتام آل محمد المنقطعين عن إ مامهم ، المتحيرين فى جهلهم ، الاسرإ فى اءيدى شياطينهم ، و فى اءيدى النواصب من اءعدائنا.

فاستنقذهم منهم ، و اءخرجهم من حيرتهم ، و قهر الشياطين برد وساوسهم ، و قهر الناصبين بحجج ربهم ، و دليل اءئمتهم .

ليفضلون عندالله تعالى على العابد باءفضل المواقع باءكثر من فضل السمإ على الارض ، و العرش ، والكرسى ، و الحجب على السمإ .

و فضلهم على هذا العابد كفضل القمر ليلة القمر ليلة البدر على اءخفى كوكب فى السمإ .

امام جواد عليه السلام فرمود: كسى كه سرپرستى كند كسانى را از ايتام آل محمد صلى الله عليه و آله و سلم كه از امام و رهبرشان جدا شده ، و سرگردان در نادانى ، و گرفتار در دستهاى شياطين و بدگويان از دشمنان ما مى باشند، پس آنان را از سرگردانى و چنگال وسوسه ها و سلطه ى شياطين با حجت هاى الهى و راهنمايى هاى پيشوايان دين نجات دهد، برترى او در پيشگاه خداوند از برترى آسمانها بر زمين و عرش و حجاب ها بركرسى بيشتر است ، و برترى او بر كسى كه عبادت مى كند مانند برترى ماه است بر پنهان ترين ستاره در آسمان (530).
دعا براى برطرف شدن مشكلات

1- عن على بن مهريار، قال : كتب محمد بن حمزة الغنوى الى يسالنى اءن اءكتب الى ابى جعفر عليه السلام فى دعا فكتب عليه السلام الى : اما ما ساءل محمد بن حمزه من تعليمه دعا يرجو به الفرج ، فقل له يلزم : ((يا من كل شى ، ولايكفى منه شئ ، اكفنى ما اءهمنى مما اءنا فيه .

محمد بن حمزة از امام جواد عليه السلام درخواست نمود تا دعايى را براى بر طرف شدن مشكلاتش به وى بياموزد.

امام در جواب فرمود: سعى كن تا هميشه اين دعا ورد زبانت باشد: يامن يكفى من كل شى و لا يكفى منه شى ء، اكفنى ما اهمنى مما اما فيه ، اى كسى كه مرا از هر چيز ديگر بى نياز مى كنى ! و هيچ چيز از تو بى نياز نيست ، كفايت كن مرا آنچه در آن گرفتارم (535).

2- محمد بن الفضيل ، قال : كتبت الى ابى جعفر الثانى عليه السلام ، اساله ان يعلمنى دعاء؟

فكتب عليه السلام الى : تقول اذا اصبحت و امسيت الله ، الله ، الله ، ربى الرحمن الرحيم ، لا اشرف به شيئا)) و ان زدت على ذلك فهو خير. ثم تدعو بما بذالك فى حاجتك ، فهو لكل شى باذن الله تعالى ، بفعل الله ما يشإ .

محمد بن فضيل مى گويد: به امام جواد نامه نوشتم و تقاضا كردم تا دعائى به من بياموزد، آن حضرت در جواب نوشت : هر صبح و شام بگو:

الله ، الله ، الله ، ربى الرحمن الرحيم ، لا اشرك به شيئا.

خدا، خدا، پروردگار من ، چيزى را شريك او قرار نمى دهم . و اگر زيادتر هم گفتى خوب است . سپس هر حاجتى داشتى با خدا در ميان بگذار، اين دعا براى هر مشكلى راه گشا است ، و خداوند هر چه اراده كند انجام مى شود(536).

روش جلب محبت ديگران

قال عليه السلام : ثلاث خصال تجتلب بهن المحبة ، الانصاف فى المعاشرة ، و المواساة فى الشدة ، والانطواع و الرجوع الى قلب سليم .

امام جواد عليه السلام فرمود: سه خصلت سبب جلب محبت مى شود: انصاف در معاشرت ها و برخوردها، ايثار و از خود گذشتگى در سختى ها، پذيرش انتقاد و سخن ديگران با قلبى پاك و مهربان (509).
امر به معروف و نهى از منكر

قال عليه السلام : الاءمر بالمعروف ، والنهى عن المنكر خلقان من خلق الله عزوجل فمن نصرهما اءعزه الله ، و من خذلهما خذله الله عزوجل .

امام جواد عليه السلام فرمود: امر به معروف و نهى از منكر دو پديده و مخلوق خدا هستند، هر كس يار آن دو باشد، خدا او را عزيز و سربلند مى كند، و هر كس آن دو را سبك شمارد، خداوند او را ذليل و خوار مى كند(510).
عامل زدايش فقر

قال عليه السلام : كنس البيت ينفى الفقر.

امام جواد عليه السلام فرمود: نظافت و جارو كردن خانه ، فقر را از زندگى مى زدايد(511).
عزت مؤ من

قال عليه السلام : عز المؤ من فى غناه عن الناس .

امام جواد عليه السلام : عزت مؤ من در بى نيازى او از مردم است (523).
نيازمندى هاى مؤ من

قال عليه السلام : المؤ منين يحتاج الى توفيق من الله وواعظ من نفسه ، وقبول ممن ينصحه .

امام جواد عليه السلام فرمود: مؤ من به سه خصلت نيازمند است : توفيق و عنايت حضرت حق ، نصيحت كننده و واعضى درونى ، و پذيرفتن نصيحت كسانى كه او را اندرز مى دهند(524).
فلسفه ى ترس از مرگ

امام هادى مى فرمايد: از امام جواد عليه السلام پرسيده شد: ما بال هولا المسلمين يكرهون الموت ؟

چرا مسلمانها از مرگ بدشان مى آيد؟ فرمود: لانهم جهلؤ ه فكرهوه ، و لو عرفوه و كانوا من اءوليإ الله عزوجل لاحبوه ، ولعلموا اءن الآخرة خير لهم من الدنيا.

زيرا از مردن چيزى نمى دانند و اگر حقيقت مرگ را مى شناختند و از دوستان خدا بودند دوستش داشتند، و مى فهميدند كه آخرت براى آنان بهتر از دنيا است .

پس فرمود: ما بال الصبى والمجنون يمتنع من الدوإ المنقى لبدنه و النافى للاءلم عنه .

آيا مى دانى چرا كودك و ديوانه از خوردن دارو كه براى دردها و بدنش مفيد است امتناع مى كند؟ فرمود: لجهلهم بنفع الدوإ زيرا از منافع دارو بى خبر هستند.

و فرمود: والذى بعث محمدا بالحق نبياً! ان من استعد للموت حق الاستعداد فهو اءنفع له من هذا الدوإ لهذا المتعالج اءما انهم لو عرفوا ما يودى اليه المؤ ت من النعيم لاستدعوه و اءحبوه اءشد ما يستدعى العاقل الحازم الدوإ لدفع الافات واجتلاب السلامات .

سوگند به آن كسى كه محمد را به پيامبرى بر گزيد، هر كس براى مردن آنگونه كه سزاوار است آماده باشد، مرگ براى او مفيدتر است از دارو براى مريض ، و اگر مى دانستند كه پس از مرگ به بهشت بر نعمت منتقل مى شوند او را دوست مى داشتند، و سخت تر از عاقل دارو شناس كه براى برطرف كردن رنجها و به دست آوردن سلامتى دارو را مصرف مى كند، تقاضاى مرگ مى كردند(525).

سيد ابوالفضل طباطبايى اشكذرى ، مهدى اسماعيلى

منبع: غدیر

526- كافى : 3/321 ح 7، ثواب الاعمال : 55 ح 1، وسايل الشيعه : 6/306 ح 8038. بحارالانوار: 82/107 ح 15.

527- كشف الغمة : 2/350. بحارالانوار: 75/83 ح 85. حلية الابرار: 4/602. فصول المهمه ى ابن صباغ : 275. نور الابصار: 332. احقاق الحق : 12/431، و 19/605.

528- تحف العقول : ص 455. بحار الانوار: 75/358 ح 1. اعيان الشيعة : 2/35.

529- نزهة الناظر: 135 ح 6، بحار الانوار: 71/181، و 75/364 ح 4. اعيان الشيعة : 2/36 س 14.

530- تفسير منسوب به امام عسكرى عليه السلام : 344 ح 224، بحار الانوار: 2/6 ح 11، فصول المهمه ى حر عاملى : 1/603 ح 947. احتجاج : 1/14 ح 10. صراط المستقيم : 3/56.

535- كافى : 2/560 ح 14. عدة الداعى : 278 ح 11. دعوات راوندى : ص 51 ح 126. بحار الانوار: 92/208 ح 39.

536- كافى : 2/534. ح 36. وافى : 9/1566 ح 8761.

509- كشف الغمة : 2/349. بحار الانوار: 75/82 ح 77. حلية الابرار: 4/601. فصول المهمه ابن صباغ : 274. نور الابصار: 323. احقاق الحق : 2/438، و 19/604.

510- الخصال : 42 ح 32. بحار الانوار: 97/75 ح 21. ثواب الاعمال : 192 ح 1.

511- كافى : 6/531 ح 8. وسايل الشيعه : 5/317 ح 6658.

523- اعلام الدين : 309، بحارالانوار: 75/365 ح 5. انوار البهية : 264. بحارالانوار: 72/109 ح 12، و 75/364 ح 4. مستدرك الوسايل : 7/230 ح 8114. اعيان الشيعه : 2/36. نزهه التاظر: 8/329 ح 9576.

524- تحف العقول : 457. بحار الانوار: 72/65 ح 3. و 75/385 ح 1.مستدرك الوسائل : 8/329 ح 9576. اعيان الشيعه : 2/36.

525- معانى الاخبار: 290 ح 8. بحارالانوار: 6/156 ح 12. اعتقادات شيخ مفيد: 55.

مطالب مشابه