شارح : محمد محمدی ری شهری
منبع:حکمتنامه حضرت عبد العظیم الحسنی علیهالسلام
قصاص
حدیث
الأمالى للطوسى : أخبرنا جماعة عن أبى المفضّل ، قال : حدّثنا أبو أحمد عبيد اللَّه بن الحسين بن إبراهيم العلوى ، قال : حدّثنى أبى ، قال : حدّثنى عبد العظيم بن عبد اللَّه الحسنى الرازى فى منزله بالرىّ ، عن أبى جعفر محمّد بن عليّ الرضا عليه السلام، عن آبائه عليهم السلام، عن عليّ بن الحسين ، عن أبيه ، عن جدّه عليّ بن أبى طالب عليه السلام ، قال :
قُلتُ أربَعاً أنزَلَ اللَّهُ تَعالى تَصديقى بِها فى كِتابِهِ : … قُلتُ : «القَتلُ يُقِلُّ الَقتلَ» ، فَأَنزَلَ اللَّهُ (وَ لَكُمْ فِى الْقِصَاصِ حَيَوةٌ يَأُوْلِى الْأَلْبَبِ )[۱] . [2]
ترجمه
حضرت عبد العظيم عليه السلام – به نقل از امام جواد، از پدرانش عليهم السلام – : امير مؤمنان عليه السلام فرمود : «چهار سخن گفتهام كه خداوند، مرا در قرآن تأييد فرموده است … گفتم: كشتن [به قصاص]، كشتار را [در جامعه] كم مىكند . خداوند، [اين آيه را] نازل كرد : (اى خردمندان ! شما را در قصاص، زندگانى است) » .
شرح
يكى از جملات حكيمانه امير مؤمنان عليه السلام كه مورد تأييد قرآن قرار گرفته و از سوى ديگر، تفسير قرآن محسوب مىشود ، اين است كه «كشتن، از كشتن مىكاهد» . آيهاى كه قصاص را موجب حيات و زندگى مىداند، اين حكمت را تأييد مىكند و حكمت ياد شده نيز توضيح مىدهد كه مقصود از زندگى و حياتى كه حاصل قانون قصاص است، كاهش يافتن آمار قتل و جنايت است؛ زيرا اجراى اين قانون سبب مىشود كه :
اوّلاً : افراد جانى، كمتر احساس امنيت كنند و كمتر زندگى افراد بىگناه را به خطر اندازند.
ثانياً : قانون قصاص، سبب مىشود كه كمتر كسى به فكر قتل ديگران بيفتد و در نتيجه جان خود را از دست بدهد.
ثالثاً : چه بسا كشتن يك نفر، به خونريزىهاى فراوان بينجامد . اجراى قانون قصاص، در موارد فراوانى، از چنين كشتارهايى، پيشگيرى مىنمايد.
[۱] البقرة : آيه 179 . [۲] الأمالى ، طوسى : ص 494 ح 1082 ، بحار الأنوار : ج 1 ص 165 ح 5 . نيز ، ر . ك : همين كتاب : ح 94 .
