تو عیب جویی یا عیب زدا

تو عیب جویی یا عیب زدا

بین عیب جویی و عیب زدایی تفاوت زیادی است عیب جویی به انگیزه تحقیر و کوچک شمردن است و عیب زدایی به قصد خیرخواهی و اصلاح

دستگاه سى‌تى‌اسکن کارش این است که عیب‌ها و نقص‌ها و مشکلات مغزى را برملا کرده و آشکار مى‌کند. حال، بعضى‌ها هم درست مثل دستگاه سى‌تى اسکن عمل مى‌کنند؛ تا شما را مى‌بینند، تمام معایب و نواقص و زیر و بم شما را رو کرده و بیرون مى‌کشند و از طریق پیامک‌ها و وبلاگ‌ها به گوش این و آن مى‌رسانند. عیبجویی و سرزنش کردن یکی از عاداتیست که امروزه شیوعش مثل آنفولانزای نوع (آ )شده ودر محیطهای مختلف کاری ، جمع دوستان و خانواده و…. اثرات خودش را می گذارد.

جستجوی عيبها و لغزشهای مردم و آشكار كردن آنها ، بی شك ناشی از دشمنی و حسد است ، و گاه در وجود انسان حالت و صفت زشتی پديد می آيد كه از آشكار شدن عيب ديگران ، احساس رضايت و خوشنودی می كند ، هر چند كه از روی عداوت و كينه نباشد.

عيب جويي با هرانگيزه اي صورت گرفته باشد در نتايج شوم و وخيم آن تأثيري ندارد. بدگويي و غرض ورزي و عيب ديگران را نقل كردن صفا و صميميت را از بين مي برد. دوستي و صداقت را به بي مهري و گاهي دشمني بدل مي كند و به جو اخوت و برادري لطمه جبران ناپذيري وارد مي سازد ؛مخصوصا وقتی این آفت دامنگیر فضای خانواده شود آثار سو آن دو چندان می شود . فلانی چرا اینطوری هست ؟ یا چرا آنطور نیست؟ … در حالیکه شاید خود عیبجو مبتلا به همان درد باشد و از آن غافل باشد از این قبیل افراد به ((بدترین مردم)) یا (( شر الناس)) یاد شده . مولا علی (ع) می فرمایند:

شَرُّ النَّاسِ مَن كَانَ مُتَتَبِّعًا لِعُيُوبِ النَّاسِ عُمْيًا لِمَعَايِبِهِ1 بدترين مردم كسی است كه عيوب مردم را دنبال كند و عيوب خود را نبيند .

بزرگترین عیب آن است که دیگری را به عیبی که مانند آن در توست ملامت کنی ؛امام باقر (ع) دراين مورد مي فرمايد: بزرگترين عيب براي انسان اين است كه عيب ديگران را با كنجكاوي به دست آورد، حال آن كه خود نيز همان عيب را داشته باشد ولي آن را حس نكند.

عالمی فرموده :

يُبصِرُ أَحَدُكُمْ القَذَاةَ فِي عَينِ أَخِيهِ وَيَدَعُ الجِذْعَ فِي عَينِهِ.

بعضی از شـما خاری را در چشم برادر خود می بينيد ، ولی شاخه درختی را در چشم خود نمی بينيد

در وصف پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم آمده است: او هیچگاه عیب‌جویى نمى‌کرد، چون این فرمول را به خوبى دریافته بود که: مَنْ عابَ عِیْبَ ،هر کسى عیب دیگران را برملا کند، عیب‌هاى خودش برملا مى‌شود،

البته این نکته را هم نباید فراموش کرد که بین عیب جویی و عیب زدایی تفاوت زیادی است عیب جویی به انگیزه تحقیر و کوچک شمردن است و عیب زدایی به قصد خیرخواهی و اصلاح ؛ اولی با انگیزه دشمنی و خصومت و دومی با انگیزه دلسوزی و نصیحت توأم است اولی مذموم و نکوهیده ولی دومی تر آن مذموم وخیانت به شمار می آید

مَنْ رَأَی أَخَاهُ عَلَی أَمْرٍ يَكْرَهُهُ فَلَمْ يَرُدَّهُ عَنْهُ وَهُوَ يَقْدِرُ عَلَيْهِ فَقَدْ خَانَهُ 2.

كسی كه برادر دينی خود را ، گرفتار عمل ناپسندی می بيند و می تواند او را از اين كار باز دارد ، اگر چنين نكند ، به او خيانت ورزيده است

وآن احادیث نظیر ” المومن مراة المومن ” مربوط به همین عیب زدایی است.

امام حسن عسگری (ع) فرمود : « کسی که برادر دینی خود را در پنهان پند دهد زینت بخش او شده است ، اما اگر در برابر دیگران نصیحتش کند موجب سرشکستگی او می شود . » 3

نصیحت در نهانی بهتر آید گره از جان و بند از دل گشاید

فراوری محمد ابراهیم باقریان

1.غرر الحكم ص421.

.2بحار الانوار ج71 ص190

3.« تحف العقول / ص 368»

مطالب مشابه