ضرورت دعا بعد از تلاوت
در ادب سوّم خوانديم كه دعا قبل از شروع تلاوت يكي از آداب تلاوت قرآن است. يكي ديگر از جاهايي كه دعا مؤثّر و به اجابت نزديك است، بعد از قرائت قرآن ميباشد.
كسي كه در خلوت قرآن را با رعايت آدابش تلاوت كند، ميتواند اميدوار باشد كه شرايط، براي اجابت دعا آماده است. زيرا نورانيّت قرآن موجب نورانيت زمان و مكان ميشود و چه بسا قاري قرآن نيز در ساية نورانيت قرآن، از نظر روحي و معنوي دگرگون شود، در نتيجه فضا براي دعا و استجابت آن مهيّا شود.
رعايت اين ادب در جلسات قرآن به دو علت سزاوارتر است:
الف. اينگونه جلسات معمولاً در مساجد و اماكن متبرّكه برگزار ميشود و اين شرافت و قداست جلسه را دو چندان ميكند و در استجابت دعا، شرافت مكان نقش بسزايي دارد.
ب. جلسات قرآني محلّ اجتماع افراد صالح و متديّن است، به ويژه نوجوانان و جواناني كه كمتر به گناه و معصيت آلوده شدهاند. از طرفي اگر دعا و درخواست به صورت دستهجمعي باشد، امكان اجابت آن بيشتر است. به همين جهت معمولاً پايانبخش جلسات قرآن دعاي پاياني آن است.
دعا به هر زباني و هر طور كه باشد خوب است، ولي توصيه شده است كه هنگام دعا، از دعاهايي كه از پيشوايان ديني رسيده است استفاده شود. از اينرو سفارش ما به قرآن دوستان گرامي اين است كه در پايان جلسات قرآني از دعاهاي مأثور پيشوايان ديني استفاده كنند. در اين قسمت دو دعا كه مخصوص پايان قرائت و فراغت از تلاوت قرآن است تقديم ميشود.
دعاي اوّل
در كتب حديث آمده است كه صادق آل محمّد ـ عليهم السّلام ـ هنگام فراغت از تلاوت قرآن اين دعا را ميخواند:
اَللّهُمَّ اِنّي قَدْ قَرَأْتُ ما قَضَيْتَ مِنْ كِتابِكَ الَّذي اَنْزَلْتَ عَلي نَبِيِّكَ الصّادِقِ، فَلَكَ الْحَمْدُ رَبَّنا.
اَللّهُمَّ اجْعَلْني مِمَّنْ يُحِلُّ حَلالَهُ وَ يُحَرِّمُ حَرامَهُ، وَ يُؤْمِنُ بِمُحْكَمِهِ وَ مُتَشابِهِهِ، وَ اجْعَلْهُ لي اُنْساً في قَبْري، وَ اُنْساً في حَشْري، وَ اجْعَلْني مِمَّن تُرَقّيهِ بِكُلِّ ايَةٍ قَرَأَها دَرَجَةً في اَعْلا عِلِّيّينَ، امينَ رَبَّ الْعالَمينَ.[1]
بار خدايا! همانا من كتابت را كه بر پيامبر راستگويت نازل كردي خواندم. پس اي خدا حمد و ستايش از آنِ توست.
پروردگارا! مرا از كساني قرار ده كه حلال قرآن را حلال و حرامش را حرام بشمارد. و به آيات محكم و متشابه آن ايمان بياورد. خدايا قرآن را در قبر و روز رستاخيز مونس و همنشين من بگردان، و مرا از كساني قرار ده كه با هر آيهاي كه از آن ميخوانند يك درجه در بهشت بالا ميروند. دعاي مرا اجابت كن اي پروردگار عالميان.
دعاي دوّم
حذيفه يكي از ياران رسول خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ ميگويد:
با پيامبر اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ نماز ميخوانديم، پس سورة بقره را آغاز نمود. هنگامي كه از قرائت آن فراغت يافت، همان دعايي را كه در ختم قرآن ميفرمود شروع به خواندن كرد متن دعا چنين است:
اَللّهُمَّ ارْحَمْني بِالْقُرْآنِ، وَ اجْعَلْهُ لي اِماماً وَ نُوراً وَ هُديً وَ رَحْمَةً، اَللّهُمَّ ذَكِّرْني مِنْهُ ما نَسيِتُ، وَ عَلِّمْني مِنْهُ ما جَهِلْتُ، وَ ارْزُقْني تِلاوَتَهُ آناءَ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ، وَ اجْعَلْهُ حُجَّةً لي يا رَبَّ الْعالَمينَ.[2]
بار خدايا! به بركت قرآن بر من ببخشاي، و قرآن را پيشوا و ماية نور و هدايت و بخشايش من قرار ده، بار خدايا! آنچه را كه از آن فراموش كردم به خاطرم بياور، و آنچه را كه از آن نميدانم به من بياموز، و تلاوتش را در ساعات شب و در آغاز و انجام روز نصيبم كن، و آن را ـ اي پروردگار جهانيان ـ دليل و راهنماي من قرار ده.[1] . بحار الانوار، ج 89، ص 207.
[2] . المحجّة البيضاء، ج 2، ص 227.
