چه كاري انجام دهيم كه نوجوانان و جوانان دختر را به سوي بهترين پوشش كه همان چادر است جذب كنيم. زيرا در اين زمان با توصيه نمي توان جوانان را هدايت كرد لطفاً راهنمايي كنيد؟
دوست عزيز شما براي اينکه بتوانيد در انجام اين وظيفه الهي موثر واقع شويد لازم است که در ابتدا نسبت به ويژگيها و خصوصيات جوانان اطلاعات لازم را کسب کنيد. ممكن نيست كسي بتواند بر جوانان اثر بگذارد و از روحيات آنها بي خبر باشد. پس بهترين راه براي نفوذ در بين جوانان و تأثير در بينش آنها توجه به روحيات دورة جواني است. گاهي افراد با غفلت از اين روحيات با جوانان مواجه مي شوند و بجاي نتيجه مثبت جوابي معكوس دريافت مي كنند برخي از روحيات دورة جواني به شرح زير است.
تشخص طلبي و برتري طلبي، ستايش خواهي، خودشناسي، سنِ دوستيهاي افراطي توأم با اخلاص، سن خواستن ها، سن خودنمايي، غرور، بلندپروازي، آرمان خواهي، استقلال طلبي، نوخواهي، پرتوقعي، رقابت، طوفان مزاج و هورمونها، عواطف و احساسات آتشين، تأييد اجتماعي، الگوپذيري و در عين حال سن به خود آمدن و…[1]
هر كدام از اين روحيات بايد با دقت مورد توجه قرار گرفته و زمينه بروز صحيح آنها فراهم گردد. حال با توجه به اين روحيات نكات مهمي را بيان مي داريم كه اميد است به خوبي بتوانيد در ارشاد جوانان از آنها بهره ببريد.
1. تشخص طلبي: يكي روحيات دورة جواني حس تشخص طلبي و برتري طلبي است آنها از نقص و كمبود خويشتن متنفرند به دنبال توفيق بيشتر هستند و…[2] با توجه به اين نكته روشن ميشود، كه امر به معروف و نصيحت مستقيم اثرساز نيست، و بايد مسائل را به صورت غير مستقيم برايشان بيان کرد. لذا در روايات نيز داريم که مردم را به غير زبانتان به راه درست هدايت کنيد.«دعوا الناس بغير السنتکم»
2. ستايش خواهي: همه ميل به خودنمايي، خواستار جلب توجه دوستان، سرشناس بودن و مقبوليت اجتماعي دارند ولي اين ميل در جوان فعال تر است[3] از اين رو توجه به دو نكته بسيار مهم در امر هدايت است الزامي است:
الف: از نكات و جنبه هاي مثبت شخصيت او تمجيد كنيم اين كار باعث ارضاء اين حس مي شود و بعد اگر به شكل غيرمستقيم تذكر داديم او احساس نمي كند كه شخصيت او مورد حمله واقع شده است.[4]
ب: از تذكر و پند و نصيحت در مقابل جمع پرهيز كنيم. حضرت علي ـ عليه السلام ـ مي فرمايند: «نصحُك بين الملأ تقريعٌ» نصيحت تو در ميان جمع باعث خوار شدن شخصيت طرف مقابل مي گردد. تذكر در ميان جمع نه تنها اثر ندارد بلكه مغاير با حس ستايش خواهي جوان است و باعث ميشود که از اثر پيام شما کاسته شود، حتي ممکن است که آتش لجاجت را در جوان روشن کند.
3. خودشناسي و حق شناسي: از جمله فعاليت هايي كه مي توانيم انجام دهيم اين است كه آنها را با كرامت و عزت نفس خودشان آشنا سازيم، مقام و جايگاهشان را در نظام هستي تبيين كنيم و رابطهشان با خداوند را بيان داريم. وقتي با شخصيت حقيقي خود آشنا شده و جايگاه خود را در عالم يافتند، ديگر حاضر نخواهند شد به راحتي تن به گناه داده و رضاي خلق را بر رضاي خالق ترجيح دهند .
4. مواجه سازي با واقعيت ها: جوان حس كنجكاوي داشته دوست دارد علل واقعي مسائل را بداند ما مي توانيم با بيان ضررهاي فردي و اجتماعي بدحجابي آثار و فوائد حجاب برتر، بيان آمار طلاق ها، جرم، جنايت ها، فريب ها و ناسازگاري خانواده ها كه ناشي از بدحجابي است آنها را از نظر شناختي ترغيب کنيم تا به سمت حجاب تمايل پيدا کنند. زيرا همان طور که ميدانيد در چرخه رفتار بيان ميشود که، افکار ما احساساتمان را ميسازند و احساسات ما رفتارمان را شکل ميدهند.
فکر(شناخت) (احساس(عواطف) رفتار
5. الگوسازي: جوانان دنبال الگوييهايي ميگردند که آنها را سرمشق خود قرار دهند. ما مي توانيم با بيان جلوه هاي زيباي زندگي حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ آنها را با اين الگو تمام و كامل آشنا سازيم همچنين بيان زندگي بزرگاني که در عصر حاضر ميزيستهاند و شاگردان مکتب زهراي مرضيه سلام الله عليها بودهاند در الگو دهي به جوانان بسيار موثر است. همچنين معرفي الگوهاي ناسالم و رسوا کردن آنها، بسيار موثر است. زيرا همان طور که لقمان حکيم بيان کرده است از بيادبان نيز ميتوان ادب آموخت.
6. دوستيهاي افراطي توأم با اخلاص: آنها در رفاقت خود ساده و صادق هستند؛ يعني احساس نمي كنند كسي كه به آنها لبخند مي زند يا از آنها تمجيد مي كند در صدد فريب آنها باشد. از اين مطلب مي توانيم دو استفاده داشته باشيم. اول آنکه با آنها دوست شده و از اين طريق تاثيرات مثبتي در آنها ايجاد کنيم. و از سوي ديگر جلوه هاي دوستيهاي ناسالم را كه منجر به فريب و اذيت و… شده است را به آنها گوشزد كنيم.[5]
نكته پاياني: براي هدايت جوانان توجه به روحيات آنها بسيار مهم است، زيرا تنها در اين صورت است که خواهيم توانست بر آنها اثر گذاشته و رفتار درست را در آنها ايجاد کنيم. هديه دادن، احترام در گفتار، توجه به نقاط مثبت شخصيت آنها… نامه نگاري، عدم تصريح در پند و نصيحت، شروع سخن با تمجيد و بعد بيان غيرمستقيم مسأله، آشناسازي با آمارهاي فرار دختران، فريب ها، توجه دادن به آثار فردي و اجتماعي حجاب و بيان اينكه برخي زنان غربي توجه زيادي اخيراً به حجاب اسلامي پيدا كرده اند و با حجاب درصدد حفظ شخصيت انساني و الهي خود و فرار از نگاه ابزاري هستند. همه آنچه بيان شد بعلاوه هنر ارتباط موثر از ناحيه شما ميتواند کمک کند، تا بهتر بتوانيد در اين مسير الهي گام برداريد.
پي نوشت ها:
[1] . قائمي، علي، شناخت هدايت، تربيت، تهران، انتشارات اميري، چاپ هفتم، 1378، ص 14، با كمي تغيير.
[2] . قائمي، علي، دنياي جوان، انتشارات سازماني ملي جوانان، ص 125، با كمي تغيير.
[3] . همان، ص 140 با كمي تغيير.
[4] . افروز، غلامعلي، روان شناسي رابطه ها، انتشارات نوادر، چاپ دوم، 1380، ص 12-11 با تلخيص.
[5] . مثل كتاب محدثي، جواد، نگاه تا نگاه، انتشارات عصمت، غلامي، يوسف، راز يك فريب، انتشارات لاهيجي.
