مقدمه دین مقدس اسلام بهرهبرداری مشروع از نعمتهای الهی و زیبایی های زندگی را مباح و روا و اسراف و زیادهروی را حرام و ناروا میداند و این بدان جهت است که مسلمان به تناسب امکانات و توانایی و کارآیی خود، در برابر جامعه مسؤولیت دارد. در این صورت فرد اسرافکار قهرا از اجرای مسؤولیت ...
دسته بندی های موجود در بخش"قرآن شناسی"
مطالب موجود در بخش "قرآن شناسی"
نفاق در قرآن
یکی از مسائل مهمی که در سورههای مختلفی از قرآن مورد بحث قرار گرفته است، مسأله «نفاق» است و قرآن از گروهی به نام «منافقین» یاد میکند که ما در فارسی از آن به «دورو» یا «دو چهره» تعبیر میکنیم. این گروه که نه اخلاص و شهامت برای ایمان آوردن داشتند و نه قدرت و ...
شهوت پرستی و عفاف در قرآن
«شهوت» در لغت دارای مفهوم عامی است که به هرگونه خواهش نفس و میل و رغبتبه لذات مادی اطلاق میشود; گاهی علاقه شدید به یک امر مادی را نیز شهوت میگویند. مفهوم شهوت، علاوه بر مفهوم عام، در خصوص «شهوت جنسی» نیز به کار رفته است. واژه «شهوت» در قرآن کریم هم به معنی عام ...
پندارگرایی در قرآن
زندگی پنداری یکی از موانع سیر انسان به سوی خدا، پندارگرایی و گمان باطل است؛ چنانکه ازمهمترین علل و اسباب طهارت روح و صعود آن به سوی حق، معرفت صحیحاست. فرق عارف با پندارگرای غافل در این است که عارف، خود را درمشهد و محضر خدای علیم قدیر حکیم مییابد، چنانکه هر موجودی را مظهراومیداند ...
هوس مداری و خودبینی در قرآن
جهاد اصغر، مقدمه جهاد اکبر بدترین دشمن سعادت و رستگاری آدمی، نفس خودبین و هوسمدار اوست: «أعدی عدوک، نفسک التی بین جنبیک»[1] و انسان سالک برای دستیابی به مقصد باید این مانع بزرگ راه سیر و سلوک را از میان بردارد . امیرالمؤمنین – علیهالسلام- ستیز با هوای نفس را رأس هرم دین معرفی میکند: ...
از خود بیگانگی در قرآن
مفهوم از خودبیگانگی، که در زبان انگلیسی با واژه Alienation از آن یاد میشود، مفهومی جامعهشناختی، روانشناختی، انسانشناختی، فلسفی و حتی مفهومی ارزشی و اخلاقی است که در اکثر علوم انسانی جدید از آن سخن به میان آمده است. دائره این مفهوم گاه آن قدر توسعه مییابد که شامل انسان نابسامان یا آنومیک دورکیم، دوگانگی ...
آرزوهای دراز (طول امل) در قرآن
«طول امل» و به تعبیر دیگر «آرزوهای دور و دراز» از مهمترین رذایل اخلاقی است که انسان را به انواع گناهان آلوده میکند، از خدا دور میسازد، به شیطان نزدیک میکند و گرفتار عواقب خطرناکی میسازد. البته اصل «آرزو» و «امید» نه تنها مذموم و نکوهیده نیست، بلکه نقش بسیار مهمی در حرکت چرخهای زندگی ...
حبّ دنیا در قرآن
یکی از ریشه های «حرص» دلباختگی و دلدادگی در برابر زرق و برق دنیاست. هنگامی که آتش سوزان این عشق در درون جان انسان زبانه می کشد او را به سوی حرص و ولع نسبت به مواهب دنیای مادّی می کشاند، مانند: سایر عشّاق بی قرار که فارغ از هرگونه فکر منطقی پیوسته دست و ...
غفلت در قرآن
«غفلت» دارای مفهوم وسیع و گسترده ای است که هرگونه بی خبری از شرایط زمان و مکانی (که انسان در آن زندگی می کند) و از واقعیت های فعلی و آینده و گذشته خویش و از صفات و اعمال خود و از پیامها و آیات حق و همچنین هشدارهایی که حوادث تلخ و شیرین زندگی، ...
مال حلال و حرام در قرآن
مقدمه: بخش مهمی از اخلاق اسلامی بر محور امور مالی شکل میگیرد. این بخش از یک سو، با مسائل حقوقی ارتباط دارد و از سوی دیگر، با مسایل اقتصادی، و نیز با مسایل سیاسی و بین المللی هم بی ارتباط نیست. با این همه ما در این جا فقط به ارزش اخلاقی آنها توجه میکنیم. ...
سعادت و لذت در قرآن
یکی از مباحث مهم علم اخلاق مقوله سعادت و لذت است و اینکه سعادت چیست؟ و لذت کدام است مقولهای است که ذهن علمای اخلاق را به خود مشغول داشته است. در این نوشته به تعریف سعادت و لذت از منظر قرآن پرداخته میشود. در توضیح مفهوم سعادت، میتوان گفت: سعادت و لذت خیلی به ...
حق و باطل در قرآن
از مباحث مهم جهان بینی، بحث حق و باطل است. این بحث که در قرآن نیز به کرات از آن سخن به میان آمده است، در دو قلمرو مورد توجه و برسی قرار می گیرد: 1. در جهان بینی 2. در جامعه و تاریخ این مقاله بیشتر به قسمت دوم توجه دارد هر چند که ...