صراط و ميزان اعمال در قرآن

صراط و ميزان اعمال در قرآن

ما معتقد به وجود «صراط‏» و «ميزان‏» در قيامت هستيم.
صراط همان پلي است كه بر روي جهنم كشيده شده و همگان بايد از روي آن عبور كنند،آري راه بهشت از روي جهنم مي‏گذرد!
«و ان منكم الا واردها كان علي ربك حتما مقضيا×ثم ننجي الذين اتقوا و نذر الظالمين فيها جثيا، همه شما (بدون استثنا) وارد جهنم مي‏شويد،اين امري است‏حتمي و قطعي بر پروردگارت،سپس آنها را كه تقوا پيشه كرده‏اند از آن رهايي مي‏بخشيم و ظالمان را،در حالي كه به زانو در آمده‏اند در آن رها مي‏سازيم‏».[1] عبور از اين گذرگاه صعب العبور خطرناك بستگي به چگونگي اعمال انسانها دارد چنان كه در حديث معروفي مي‏خوانيم: منهم من يمر مثل البرق،و منهم من يمر مثل عدو الفرس،و منهم من يمر حبوا،و منهم من يمر مشيا،و منهم من يمر متعلقا،قد تاخذ النار منه شيئا و تترك شيئا، بعضي مانند برق از آن مي‏گذرند و بعضي همچون اسب تيز رو،بعضي با دست و زانو، بعضي همچون پيادگان و بعضي به آن آويزان مي‏شوند (و مي‏گذرند!) گاه آتش دوزخ از آنها چيزي را مي‏گيرد و چيزي را رها مي‏كند!»[2] اما«ميزان‏»چنانكه از نامش پيداست وسيله‏اي است‏براي سنجش اعمال انسانها،آري در آن روز همه اعمال ما را مي‏سنجند و ارزش و وزن هر يك را آشكار مي‏كنند:
«و نضع الموازين القسط ليوم القيامة فلا تظلم نفس شيئا و ان كان مثقال حبة من خردل اتينا بها و كفي بنا حاسبين،ما ترازوهاي عدل را در روز قيامت‏بر پا مي‏كنيم، و به هيچ كس كمترين ستمي نمي‏شود، حتي اگر به مقدار سنگيني يك دانه خردل (كار نيك و بدي) داشته باشد ما آن را حاضر مي‏كنيم و (جزايش را به او مي‏دهيم) و كافي است كه حساب كننده باشيم!»[3] «فاما من ثقلت موازينه فهو في عيشة راضية×و اما من خفت موازينه فامه هاوية، اما كسي كه در آن روز،ترازوهاي اعمالش سنگين است،در يك زندگي رضايتبخش خواهد بود،و كسي كه ترازوهايش سبك است جايگاهش دوزخ است!» [4] آري عقيده ما اين است كه نجات و رستگاري در آن جهان بستگي به اعمال انسانها دارد،نه آرزوها و پندارها،هر كس در گرو اعمال خويش است و بدون پاكي و تقوا كسي راه به جايي نمي‏برد:«كل نفس بما كسبت رهينة، هر انساني در گرو اعمال خويش است‏».[5] اين شرح كوتاهي بود از چگونگي‏«صراط‏»و«ميزان‏»هر چند جزئيات آن براي ما معلوم نيست و همان گونه كه قبلا نيز گفته‏ايم چون سراي آخرت عالمي است‏ بسيار برتر از جهاني كه در آن زندگي مي‏كنيم، درك همه مفاهيم آن براي ما زندانيان دنياي مادي مشكل يا غير ممكن است.


[1] . سوره مريم، آيات 71 و 72.
[2] . اين حديث‏با مختصر تفاوتي در منابع معروف شيعه و اهل سنت،مانند كنز العمال حديث 39036 و قرطبي،جلد 6، صفحه 4175 ذيل آيه 71 سوره مريم و صدوق در امالي خود آن را از امام صادق (ع) نقل كرده است.در صحيح بخاري نيز بابي ديده مي‏شود تحت عنوان‏«الصراط جسر جهنم‏» (صحيح بخاري،جلد 8،صفحه 146) .
[3] . سوره انبياء، آيه 47.
[4] . سوره قارعه، آيات 6 تا 9.
[5] . سوره مدثر، آيه 38.
آيت الله مكارم شيرازي – اعتقاد ما، ص 66

مطالب مشابه