مقدمه
يكي از اوصاف قرآن كريم عدم اختلاف و عدم تناقض در آيات است كه خود بدان تصريح كرده و فرموده است: اگر غير خدا براي شما قرآن را تدوين مي كرد، اختلاف زيادي در آن يافت مي شد.[1]
همهي آيات قرآن با هم مرتبطاند و بعضي از آن بعضي ديگر را تفسير مي كنند. همچنين داراي عام و خاص، مطلق و مقيد، حقيقت و مجاز است كه بايد از هم جدا شوند و براي فهم آن از احاديث پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ و معصومين ـ عليهم السّلام ـ ( كه مفسر قرآن هستند) استفاده شود؛ و براي درك معاني قرآن يا بايد متخصص بود و يا به اهل فن قرآن مراجعه كرد. در اين ميان برخي با ذكر مطالبي در باب آيات قرآن خواستهاند القا كنند كه بين آيات قرآن تناقض وجود دارد و لذا گزارههاي قرآني مشتمل بر پارادوكس و تناقض است[2] نمونهاي از مطالب ياد شده را ذكر و مورد بررسي قرار ميدهيم:
«در آيهي5 سورهي سجده روزهاي خدا را هزار سال بيان مي كند، اما در آيهي 4، سورهي معارج ، 50 هزار سال» اشكال فوق، از چند جهت قابل بررسي است كه ذيلاً تقديم مي گردد.
با بررسي دقيق در تفاسير و احاديث، هيچ گونه تناقضي بين دو آيهي فوق ديده نمي شود.
خداوند در آيهي 5 سورهي سجده مي فرمايد: (يُدَبِّرُ الْأَمْرَ مِنَ السَّماءِ إِلَي الْأَرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ) ؛ «امور اين جهان را از آسمان به سوي زمين تدبير مي كند. سپس در روزي كه مقدار آن هزار سال از سال هايي است كه شما مي شمريد، به سوي او باز مي گردد (و دنيا پايان مي يابد).»
و در آيهي 4 سورهي معارج مي فرمايد: (تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ)؛ «فرشتگان و روح (فرشتهي مخصوص) به سوي او عروج مي كنند؛ در آن روز كه مقدارش 50 هزار سال است».
با توجه به آيات قبل كه دربارهي قيامت و معاد سخن مي گفت؛ و دو آيهي فوق، مراد از يوم (روز)، روز قيامت است و عدد هزار يا 50 هزار سال، مقايسه با روزهاي دنياست؛ يعني اگر روز قيامت را با روزهاي دنيا بسنجيم؛ معادل 50 هزار سال مي شود.
اما در اين كه چرا در يك آيه هزار سال و در آيهي ديگر 50 هزار سال آمده است، بايد گفت: همانطور كه در مقدمه بيان شد، آيهي قرآن را به تنهايي نمي توان تفسير كرد و لازم است آيه را با آيات ديگر و احاديث معصومين ـ عليهم السّلام ـ تطبيق داد، تا فهم درست از آن استخراج شود.
امام صادق ـ عليه السّلام ـ در تفسير آيهي فوق مي فرمايد: «در روز قيامت 50 توقفگاه براي رسيدگي به اعمال و حساب انسان ها مهيا شده و هر توقفگاه به اندازهي هزار سال كه در مجموع 50 هزار سال دنيايي است».[3]
از مجموع دو آيه و روايت و قواعد اصولي (عام و خاص) استفاده مي شود كه هر روز قيامت، 50 هزار سال دنيايي است و داراي 50 توقفگاه است كه آيهي 4 سورهي معارج به صورت عموم به آن اشاره كرده است؛ اما آيهي 5 سورهي سجده به صورت خاص، به اولين توقفگاه اشاره نموده كه هزار سال است؛ بدين ترتيب ادعاي تناقض در آيات ادعايي پوچ و عبث است.[4]
[1] . سورة نساء ، آية 82.
[2] . سايت سكولاريسم در ايران، تاريخ 12/9/84.
[3] . علامه مجلسي، بحارالانوار، بيروت: مؤسسة الوفاء، ج 7، ص 126 .
[4] . ر. ك: جعفر سبحاني، مفاهيم قرآن، مكتبة التوحيد، قم، چاپ اول، 1420ق، ج 8، ص 245 مكارم شيرازي و همكاران، تفسير نمونه،، سيد محمد حسين طباطبايي، تفسير الميزان، ،ذيل آيات فوق.
حسن رضا رضايي
