مقدمه:
در قرآن كريم، اطاعت و تكريم پدر و مادر در كنار اطاعت پروردگار ذكر شده است و اين نشان دهندة اين مطلب است كه حق پدر و مادر از بزرگترين حقوق، و بر همه چيز مقدم است.
امام باقر ـ عليه السلام ـ فرمود: روزي پدرم پسري را ديد كه بر بازوي پدر تكيه داده و با او راه مي رود. مشاهدة اين وضع، پدرم را بسيار به خشم آورد و از آن پسر آنچنان بدش آمد كه تا زنده بود با او سخن نگفت.[1] آري تكريم پدر و مادر اينقدر ظريف و دقيق است. ما در زير به تعدادي از اموري كه رعايت آنها بر فرزندان لازم است اشاره مي كنيم:
1. هميشه سعي كنيد در خدمت پدر و مادر باشيد و به آنها خدمت كنيد.
2. حرمت آنها را رعايت كنيد و مواظب باشيد در مجالس جلوي آنها ننشينيد، يا جلوتر از آنها حركت نكنيد مگر در شب تاريك يا جائي كه احتمال خطر مي دهيد.
3. دستورات آنها را اگر خلاف شرع و گناه نيست، حتما انجام بدهيد. و اگر از كاري هم تو را نهي كردند هر چند كار نيكوئي باشد، آنرا ترك كنيد. و اين اطاعت از روي محبت باشد نه از ترس تنبيه.
4. هر گاه وارد اتاق تو شدند به احترام آنها برخيزيد و تا اجازه نداده اند ننشينيد.
5. هميشه با مهرباني به روي آنها بنگريد. نگاه محبت آميز به والدين براي فرزند عبادت، و نگاه خشمگينانة به آنها باعث عدم پذيرش نماز فرزند است.
6. در امور خانه كمك كار والدين باشيد كه اينكار پرورش حس مسئوليت پذيري را هم براي شما به ارمغان مي آورد.
7. هر چه نياز دارند بدون اينكه وادار شوند از شما بخواهند براي آنان فراهم آوريد.
8. از آنان در همه حال تشكر كنيد.
9. به دوستان و آشنايان والدين احترام بگذاريد.
10. با نرمي با آنان سخن بگوييد، صدايتان را نزد آنان بلند نكرده و گستاخي و پرچانگي نكنيد.
11. آنان را با نام و اسم صدا نزنيد.
12. سخن ايشان را قطع نكرده و ميان سخن ايشان وارد نشويد.
13. گفتار ايشان را رد نكرده و با امر و نهي، آنان را خطاب نكنيد.
14. با ايشان با ادب سخن بگوييد و مواظب كلام خود باشيد، مبادا سخني بگوئيد كه به آنها بربخورد.
15. هميشه آنها را دعا كنيد و نيز از آنها تقاضاي دعابراي خود نماييد.
16. در شادي هاشان شاد و در غم آنها شريك باشيد.
17. با دشمنان آنان دوستي نكنيد كه آنان مي رنجند.
18. از بدگوئي و كج خلقي آنها نرنجيد، و اگر بر تو ستم كردند بر آنها خشم نگيريد.
19. در دل، طول عمر آندو را از خدا بخواهيد هر چند از زحمت و فقر و بيماري آندو به تنگ آمده باشيد.
20. در جامعه كاري نكنيد كه مردم به پدر و مادرشما بد بگويند. بلكه با مردم به نيكي رفتار كنيد تا پدر و مادرشما را دعا كنند.
21. سعي كنيد در همة كارها با آنها مشورت كرده و از نظرات و تجربيات آنها استفاده كنيد.
22. سعي كنيد با كوشش و تلاش در درس، اخلاق فردي و اجتماعي، و مسائل ديني، باعث عزت و افتخار پدر و مادر شويد وآنها را خوشحال كنيد.[2] اينها گوشه هائي بودند از خرمن حفظ حريم پدر و مادر كه اميدواريم ما نيز مانند شما در عمل كردن به آنها موفق شويم. انشاءالله. در پايان،  اين جملة سقراط را به عنوان يادگاري برايتان بيان مي كنم:
«با پدر و مادرت چنان رفتار كن كه از اولاد خود توقع داري[3]»

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. آداب معاشرت با خويشاوندان. محمود ارگاني بهبهاني. قم: انتشارات پيام مهدي، 1380.
2. سيري در مسائل خانواده. حبيب الله طاهري. چ 1. تهران: انتشارات سازمان تبليغات اسلامي، 1370.
3. حقوق والدين. سيد جعفر مير عظيمي. چ1. قم: بي جا، 1369.
4. نظام خانواده در اسلام. حسين انصاريان. قم: انتشارات ام ابيها، 1375.
5. فرهنگ تربيت. عباس اسماعيلي يزدي. چ1. قم: انتشارات دليل ما، 1381.

پي نوشت ها:
[1] . اسماعيلي يزدي، عباس، فرهنگ تربيت، قم، انتشارات دليل ما، چاپ اول، 1381، ص390.
[2] . طاهري، حبيب الله، سيري در مسائل خانواده، تهران، انتشارات سازمان تبليغات اسلامي، چاپ اول، 1370.
[3] . مير عظيمي، سيد جعفر، حقوق والدين، قم، چاپ اول، 1369، ص311.