بنده عينكي هستم و در مدرسة ممتازين تحصيل مي کنم. براي رسيدن به شاگرد اول ها، بايد خيلي تلاش كنم اما مي ترسم براي چشم من ضرر داشته باشد چون عينکي و از طرفي هم دلم نمي خواهد خانواده ام ناراحت شوند و من شاگرد اول نباشم. در اين صورت خواهش مي كنم مرا راهنمايي كنيد؟
قبل از بيان پاسخ بايد متذکر شد که، دو امر در شما قابل ستايش است:
1. جستجوي راه هاي رسيدن به موفقيت (از جمله چگونگي مطالعه با شرايط موجود و …..)
2. توجه به پدر و مادر.
در پاسخ به اين سوال به نکاتي اشاره مي شود:
1ـ هشیاری نسبت به نگرانی خود
اگر شما واقعاً احساس میکنید که تلاش زیاد به سلامتی چشم شما آسیب میرساند، باید سلامتی خود را حفظ کنید. زیرا سلامتی مهمتر از هر چیز دیگر است. اما باید به این نکته توجه داشته باشید که گاهی انسان به طور ناخودآگاه از «مکانیزمهای دفاعی» استفاده میکند. به عبارت دیگر در وجود انسان مکانیزمهایی وجود دارند که در شرایط خاص فعال میشوند. به عنوان مثال زمانی که شما به شدت تلاش میکنید، یکی از این مکانیزمها فعال میشوند تا شما را از زیر بار فعالیت زیاد نجات بخشد. در این صورت شما به صورت نا هشیار سعی میکنید به دلیل توجه به سلامتی چشم، خود را از زیر بار تلاش و کوشش رها سازید. در روانشناسی به این مکانیزمها «مکانیزم دفاعی» گفته میشوند زیرا از انسان در برابر سختی، فشار روانی و اضطراب دفاع میکنند. پس شما حواس تان جمع باشد تا نگرانی شما در باره سلامتی یک نوع مکانیزم دفاعی نباشد.
2ـ استفاده از وسایل صوتی
اگر شما نگران چشم خود هستید، میتوانید از وسایل صوتی مانند ضبط صوت، mp3، موبایل یا وسایل دیگر استفاده کنید. یعنی مطالب مهم را ضبط کنید و گاهی به جای چشم از گوش استفاده کنید. تا چشم شما استراحت کند. بدین طریق مطالب نیز بیشتر در ذهن میماند چون سمعی بصری میشود و مطالبی که از چندین کانال وارد ذهن شوند، بیشتر به خاطر میمانند.
3ـ استفاده از روش مرور ذهنی
برای درس خواندن خوب لازم نیست انسان همواره چشم روی کتاب داشته باشد. در بسیاری از درسها خصوصا درسهایی که مفهومی هستند، انسان میتواند در ذهن خود مطالبی را که یک بار خوانده یا سر کلاس آنها را یاد گرفته مرور کند. در باره مسائل و جزئیات آن فکر کند. این فکر را در حال راه رفتن یا نشستن در یک فضای راحت و آرام میتواند انجام دهد. با استفاده از این روش مطالب بیشتر درونی میشود. پس از آنکه مطالب را در ذهن مرور کرد، موارد را که نیاز به کتاب داشت، مراجعه میکند.
4ـ به کارگیری روش گفتاری
گفتن مطالب و تکرار آنها به زبان محلی یکی از روشهایی است که میتواند در حفظ و درک مطالب بسیار مفید باشد. در روش گفتاری نیازی نیست که انسان مدام چشم به کتاب بدوزد، بلکه در باره مطالب آموخته شده با خود صحبت میکند. اگر فضا و مکان اجازه می داد میتوان با صدای بلند آنها را تکرار کرد در غیر این صورت با صدای پائین. و فقط در مواردی که مشکل داشت به کتاب یا یادداشت خود مراجعه میکند. این روش برای «درس زبان انگلیسی یا عربی» یکی از بهترین روشهاست زیرا درسهای زبان و جملات آن هر چه بیشتر با زبان گفته شود، بیشتر ذهنی میشوند و فرد به یادگیری زبان نزدیکتر میشود.
5ـ استفاده از خواندن جمعی (مباحثه)
يكي از شيوه هايي كه مي تواند به شما در امر تحصيل كمك كند شيوه مباحثه و مطالعه گروهي است با اين روش شما مي توانيد با دو يا سه نفر از دوستان زحمت كش خود به شكل گروهي درس بخوانيد، يعني آنهايي كه مطالعه كرده اند در جمع شما درس را بيان ميكنند و شما نيز به آنها گوش مي كنيد و نكات مبهم را از آنها ميپرسيد اين روش براي شما كه ترس از آسيب چشم داريد، از طرفي ديگر اين روش مورد تأييد روان شناسان تربيتي است چون با اين شيوه مطالب دروني مي شود و دير فراموش مي گردد.
6ـ به کارگیری از روشهای متفاوت مطالعه
مطالعه تلاش زياد نيست. تلاش اثر زيادي در موفقيت دارد ولي اگر همين تلاش با مهارتهاي صحیح مطالعه و شيوههاي درست يادگيري آميخته شود، مطمئناً نتايج سريعتر به دست ميآيد و مطالعه راحتتر ميگردد. بنابراین بهتر است دركنار تحصيل و تلاش زياد خودتان که شيوههاي مطالعه را نيز ياد بگيريد.[1] یکی از روشهای مطالعه روش تندخوانی است، با استفاده از این روش شما میتوانید در مدت کم مطالب بیشتری را مطالعه کنید. و بعد برای جلوگیری از فراموش شدن، در باره آنها بیاندیشید.
7ـ مشاوره با چشم پزشک
امروزه دانش پزشكي و چشم پزشكي پيشرفت هاي قابل توجه اي كرده است. يكي از بهترين كارهايي كه مي توانيد در اين راستا انجام دهيد؛ اين است كه پس از پرس و جو از افراد معتبر، نشاني يك چشم پزشك متخصص و خوب را بگيريد و مسأله را با ايشان مطرح كنيد و از او راهنمايي بخواهید که با عینک چند ساعت در یک شبانه روز میتوان درس خواند. جايي نگراني نيست چرا كه دانشمندان و علماء زيادي داشته ايم كه با عينك مطالعه كرده اند و به مدارج بالايي رسيده اند و آثاري ارزشمند بجاي گذاشته اند(مثل شهيدمطهري)
8ـ تمرکز روی وظیفه نه شاگرد اول شدن
درمطالعه و تلاش علمي خود را با ديگران مقايسه نكنيد(رقابت منفي). مهم آن است كه با توجه به استعدادها و توانايي هايتان تلاش كنيد. اين امر يعني همان انجام وظيفه. نبايد براي چند سال محدود برنامه داشته باشيد. به خواست خدا در آينده نيز بايد به كارهاي تدريس و تحقيقات خود و …. نيز ادامه دهيد، پس نه افراط كنيد و نه تفريط. گاهي مواقع فشار زياد از توان، باعث مي شود كه انسان وسط راه بِبُرد پس اگر افرادي در كلاس باشند كه از نظر توانايي ها از شما بالاتر باشند، شما بايد اين واقعيت را بپذيريدكه توانايي هاي آنها بيشتر است، در عوض خداوند نيز به شما استعدادهاي ديگري عطا كرده كه بايد آنها را شناسايي كنيد. پس در حد توانايي ها و ظرفيت هايتان تلاش كنيد و پدر و مادرتان نيز اطمينان دهيد كه به اندازه توان خود زحمت كشيده ايد. آنها نيز نبايد بيش از توان شما، انتظار داشته باشند. چرا كه اين امر به سلامت شما ضرر مي رساند بنابراين تلاش كنيد با زبان محبت و به تدريج آنها را با اين واقعيت روبرو كنيد. كه آنچه مهم است عمل به وظيفه، تلاش به اندازة توان و توكل به خداست.
9ـ معنویت و درخواست کمک از خداوند
بدون تردید کمک خدا و اولیای خدا نقش زیادی در موفقیت انسان دارد. همواره تلاش زیاد نیست که انسان را به نتیجه میرساند، بلکه یاری خدا و کمک او باعث میشود که انسان با تلاش کمتر هم به نتایج بالاتر برسد. لذا برای موفقیت خود این عامل مهم را هیچگاه فراموش نکنید. لذا توصیه میشود ضمن توجه کافی به انجام اعمال عبادی، از دعای مطالعه استفاده کنید، به خدا توکل داشته باشید و به ائمه معصومین (ع) متوسل شوید.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. چگونه مطالعه كنيم تا دانشجوي موفقي شويم، ترجمه عبدالحسين ال رسول، انتشارات كتاب زمان.
2. عوامل موفقيت در تحصيل، مرتضي نظري، انتشارات مدرسه.
پي نوشت ها:
[1] . مي توانيد به کتاب: خادمي، عين الله؛ مطالعه روشمند، نوشتة انتشارات پارسايان و كتاب هاي مشابه در اين زمينه مراجعه کنيد.
