آفريدگار جهان، به مشيت حكيمانه خود، انسان را به گونهاي آفريده است كه ميانديشد و سخن ميگويد. نيروي تفكر و تكلم او فيض بزرگ حضرت باري تعالي است كه به آدميان اعطا فرموده است و ابزار و لوازم آن دو را به طور طبيعي در وجود آنان قرار داده است. و انسان ميتواند با استفاده از راهكارهايي اين قدرت بيان را با نفوذتر و بهتر كند، تا بتواند اثرات قابل قبولتري بر مخاطبين داشته باشد، و در زندگي هيچ رفتار ارتباطي به اندازة ارتباط كلامي وسعت و تأثير ندارد و هيچ پديده ارتباطي اين قدر با زندگي انسان عجين نيست. روان شناسان در اين مورد اتفاق نظر دارند كه از راه زبان، انسان تحول اساسي پيدا ميكند و از راه ارتباط كلامي است كه آموختههاي خود را افزايش ميدهد، و براي ايجاد ارتباط از سن نوجواني و جواني بايد به اصول توجه نمود.
الف. تأكيد بر اصل «دوجانبه بودن» تفاهم و اين كه جوان، متوجه اين امر باشد كه بايد ديگران را درك كند و اشتياق به ملاقات آنان نشان دهد.
ب. روحية انعطاف پذيري و سعة صدر از خود نشان دهد و اظهار علاقه و محبت نسبت به ديگران داشته باشد تا مورد علاقة ديگران قرار گيرد.
ج. در ارتباطات خود از كلمات خوشايند و زيبا استفاده كند و سعي كند ديگران را با كلمات ناپسند آزار ندهد.
د. از خود شيفتگي و غرور بيجا اجتناب كند.
هـ . ظاهري زيبا ومرتب داشته باشد و ادب را در روابط اجتماعي رعايت كند. از آن جايي كه يكي از راههاي ارتباط و موفقيت در كلام، سخنراني است، نكاتي دربارة سخنراني موفق بيان ميشود:
1. قبل از سخنراني كاملاً موضوع مورد بحث مسلط شويد؛ تا با اين كار مقدار زيادي از اضطرابتان كاهش يابد.
2. حضاري كه در جلسة سخنراني شما شركت كردهاند، عاشقانه دوست داشته باشيد و با حسن ظنّ به آنها بنگريد.
3. براي تخليه اضطراب، وسيلهاي مثل خودكار يا ماژيك در دست داشته باشيد و آب ميل بفرماييد.
4. خونسرد باشيد و فكر نتيجه كار را زياد نكنيد.
5. سخنراني را از قبل كلمه به كلمه حفظ نكنيد.
6. عناوين كلي و نكات كليدي را با خود داشته باشيد.
7. در مكانهاي خلوت به تمرين سخنراني بپردازيد.
8. سخنراني خود را قبلاً ضبط كرده و گوش داده و اشكالات آن را برطرف كنيد.
9. به هنگام سخنراني نبايد گرسنه باشيد و نبايد زياد هم خورده باشيد.
10. بر روي ميز آب بگذاريد.
11. سخنان خود را با اطمينان بگوييد و به آن چه ميگوييد باور داشته باشيد.
12. قبل از سخنراني چند نفس عميق بكشيد.
13. آرام و راحت و با اعتماد به نفس، سخنراني را شروع كنيد.
14. هرگز فكر شكست به خود راه ندهيد.
15. شرايط را ساده بگيريد، آن چنان هم كه فكر ميكنيد مشكل نيست.
16. اگر احساس اضطراب كرديد، به صورت افرادي خيره شويد كه شما را با تكان دادن سر مورد تأييد قرار ميدهند.
17. اگر دوربين وجود دارد، به آن توجه نكنيد.
18. نگران نباشيد، سخنراني شما هر چقدرهم كه بد باشد،براي شما بهترين تجربه خواهد بود.
19. اگر اولين سخنراني شماست، قبل از شروع سخنراني در رديفهاي جلو نشسته و با افراد حاضر شروع به حرف زدن نماييد، بعد به پشت جايگاه برويد.
20. در جلسات سخنراني حرفهاي حضور يافته و به كليه اعمال آنها دقت كنيد.
21. متن سخنراني را ابتدا در تخيل خويش مرور كنيد.
22. تصوير ذهني مثبتي از خود بسازيد و چنين تصور كنيد كه فاتحانه در كل سخنراني مورد علاقة خود هستيد.
23. نگاه خود را در فضا رها نسازيد، بلكه دقيقاً به چشم افراد بنگريد.
24. در مورد سخنرانان بزرگ دنيا مطالعه كنيد.
25. خيلي رسمي و جدي و خشك حرف نزنيد، بلكه راحت باشيد.
26. به رفت و آمد حضار توجه نكنيد.
27. خنده يا حرفهاي حضار را جدي نگيريد.
28. از هر فرصتي براي سخنراني استفاده كنيد و نگران نباشيد.
29. در جمع دوستان بيشتر بحث كنيد.
30. در ابتداي سخنراني از خدا غافل نباشيد و سعي كنيد دعاي فرج امام زمان ـ عليه السّلام ـ را بخوانيد.[1]
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. محمد تقي فلسفي، سخن و سخنوري، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، سال 1378.
2. ديل كارنگي، آيين سخنراني، مهرداد مهرين، انتشارات احمدي، 1373.
3. اسفن اي. لوكاس، هنر سخنراني، ترجمه ساده حمزه، بابا طاهر عليزاده، انتشارات رشت، 1381.
4. جرالدز ميلر، ارتباط كلامي، ترجمه علي ذكاوتي، انتشارات سروش، چ دوم، 1380.
پي نوشت:
[1]. صفورايي، محمد مهدي، دانش پژوه، چه كنيم در سخنراني موفق باشيم، سال اول، ارديبهشت، 1380، پيش شمارة اول، ص 14 تا 16.
