«بسمله» مخفّف «بسم الله الرحمن الرحيم» است. «بَسْمَ» اشاره به «بِسْمِ» از عبارت «بسم الله الرحمن الرحيم» است و «لَهْ» اشاره به «الله» مينمايد. در زبان عربي، «بَسْمَلَ» يعني « بسم الله الرّحمن الرّحيم ». مثلاً اگر كسي بگويد «بَسْمَلَ اَحْمَد» معني آن ميشود: احمد بسم الله الرّحمن الرّحيم گفت. بنابراين «بَسْمَلَه» بسم الله الرّحمن الرّحيم گفتن است.
بسم الله شعار اسلام
عبارت « بسم الله الرّحمن الرّحيم» شعار مقدسي است كه اختصاص به مسلمانان دارد. آنان گفتار و كارهاي خود را با آن آغاز ميكنند. اين شعار بعد از كلمة شهادتين «لا اله الّا الله»، محمّد رسول الله» دومين نشانة اسلام و مسلماني است. كسي كه كارهايش را با نام خدا شروع ميكند در دل چنين ميگويد: اگر خدا نخواهد من توان انجام هيچ كار خيري را ندارم، پس كارم را براي او، به دستور او و با استمداد از نيروي او انجام ميدهم.
يكي از بهترين كارها و عبادتها در عالم هستي قرائت قرآن است، هر مسلماني كه قرآن (كلام خدا) را ميخواند بايد با نام او شروع به تلاوت كند. همان طوري كه خداوند هنگام تعليم قرآن به پيامبر بزرگوار اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ فرمود:
«اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ»[1]
(اي پيامبر) بخوان بنام پروردگارت.
بنابراين ما هم هنگام قرائت قرآن، بايد با نام او (بسم الله الرّحمن الرّحيم) شروع كنيم. ولي توجه به اين نكته، مهم است: همة كساني كه قرآن ميخوانند وقتي قرائت خود را با نام او آغاز كردند نبايد فقط صورت ظاهر داشته ولقلقة زبان باشد، بلكه بايد هنگام گفتن آن و بالاتر از اين در تمام مدّت قرائت، خدا را در نظر داشته باشند و قران را با نام او، ياد او و براي او بخوانند. آن گاه اين قرآن خواندن، هم در خود قاري و هم در شنوندگان اثر خواهد گذاشت.
حكم «بسمله» در قرائت قرآن
اوّل سورهها: چون «بسمله» در ابتداي همة سورهها يكي از آيات قرآن است هنگام تلاوت از اوّل سورهها، گفتن بسم الله الرّحمن الرّحيم واجب است. به جز سورة توبه (سورة برائت) كه بدون بسم الله نازل شده است و نبايد آن را در اوّل سورة برائت بخوانند.
وسط سورهها: در صورت شروع قرائت از وسط سورهها، ميتوان بدون بسمله يا با بسمله شروع كرد. هر چند خواندن بسم الله الرّحمن الرّحيم فضيلت و ثواب زيادي دارد، ولي در وسط سورة برائت بهتر است بدون بسم الله و تنها با اعوذ بالله خوانده شود تا نشانهاي باشد از اين كه در ابتداي سورة برائت بسم الله وجود ندارد.
[1] . علق (96)، آية 1.
