«ختم قرآن» يكي از بهترين عملها
بيشتر كساني كه با قرائت قرآن آشنا هستند روزانه مقداري از قرآن را ميخوانند و يا حداقل چند بار در هفته مقداري از وقت خود را به تلاوت قرآن اختصاص ميدهند.[1] و معمولاً هنگام خواندن، از جاهاي مختلف قرآن تلاوت ميكنند. پيشنهاد ما به عزيزان دوستدار قرآن اين است كه هنگام تلاوت از ابتداي قرآن شروع كرده و سورهها را به ترتيب بخوانند تا موفق به ختم قرآن شوند.[2] در اين صورت با يك عمل به دو پاداش ميرسند: يك پاداش براي قرائت قرآن و پاداش ديگر براي ختم قرآن. پيشوايان بزرگوار اسلام ختم قرآن را يكي از بهترين عبادتها شمردهاند.
شخصي به نام «زُهَري» از امام سجّاد ـ عليه السّلام ـ ميپرسد: (در ميان عبادات) چه عملي فضيلت زيادي دارد؟
امام ميفرمايد:
اَلْحالُّ الْمُرْتَحِل، قُلْتُ: وَ مَا الْحالُّ الْمُرْتَحِل؟ قالَ: فَتَحَ الْقُرْآنَ وَ خَتَمَهُ، كُلَّما حَلَّ في اَوَّلِهِ ارْتَحَلَ في آخِرِهِ.[3]
عمل حال مرتحل (در آيد و كوچ كند)، گفتم: حال مرتحل چيست؟ فرمود: خواندن قرآن را آغاز كند و به انجام رساند و هر زماني كه از اوّل قرآن شروع كرد تا آخر برساند.
دعاي مستجاب براي ختم كنندة قرآن:
امام صادق ـ عليه السّلام ـ از رسول بزرگوار اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ نقل ميكند كه فرمود:
اَلْفاتِحُ الْخاتِمُ الَّذي يَفتَحُ الْقُرْآنَ وَ يَخْتِمُهُ، فَلَهُ عِنْدَ اللهِ دَعْوَةٌ مُسْتَجابَةٌ.[4]
باز كنندة ختم كنندهاي كه قرآن را باز كند و آن را ختم كند، نزد خدا براي او دعاي مستجابي است.
فضيلت ختم قرآن در مكّه
يكي از اعمالي كه در سفر مكّه و خانة خدا بدان سفارش زيادي كردهاند ختم قرآن كريم است. اي كاش همة كساني كه به مكّة معظّمه و زيارت بيت الله الحرام مشرّف ميشدند قدر اين سفر لحظه لحظههاي آن را ميدانستند و به جاي گردش در خيابانها و خريدهاي خارج از حدِّ متعارف، براي آخرت خود توشه برميگرفتند.
در اين زمينه ما به يك روايت بسنده ميكنيم پنجمين امام شيعيان حضرت محمّد باقر ـ عليه السّلام ـ ميفرمايد:
مَنْ خَتَمَ الْقُرْآنَ بِمَكَّةَ لَمْ يَمُتْ حَتّي يَري رَسوُلَ اللهِ ـ صلّي الله عليه و آله ـ وَ يَري مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ.[5]
كسي كه قرآن را در مكّه ختم كند نميميرد تا اينكه رسول خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ و جايگاه خود را در بهشت ميبيند.
كساني كه با انگيزة الهي و با هدف، به زيارت خانة خدا ميروند سزاوار است حداقل يكبار در مكّة معظّمه قرآن كريم را ختم كنند.
بار پروردگارا! زيارت خانة خود و انجام اعمال آن را نصيب همة مسلمانان بگردان، و ما را از كساني قرار ده كه در جوار خانهات، كلام نورانيت، قرآن را از آغاز تا انجام، بخوانيم تا در دنيا به ديدار جمال زيباي پيامبرت نايل شويم. و همة ما را اهل بهشت و رضوان خودت قرار ده و ما را توفيق ده تا جايگاه آخرتمان را در همين دنيا ببينيم. آمين يا ربّ العالمين.
هدية ثواب ختم قرآن
عبادتهايي كه انسان انجام ميدهد بر دو نوع است: واجب و مستحب. انجام اعمال واجب بر هر انسان مكلّفي واجب است ولي انجام اعمال مستحب، به خود انسانها مربوط است. يعني اگر كسي انجام داد از پاداش آن بهرهمند شده و از نظر معنوي به درجات بالايي ميرسد ولي اگر توفيق انجام آن را نداشت باز خواست نميشود.
بعضيها وقتي عمل مستحبّي را انجام ميدهند فقط به فكر خودشان هستند و نيّتشان رسيدن به ثواب است. در حالي كه اگر ما انسان دورانديشي باشيم ميتوانيم از اعمال مستحبي دو گونه پاداش بگيريم. به اين صورت كه با هديه كردن اين اعمال به كساني كه بر ما حقي دارند (مانند: پيامبران، پيشوايان معصوم، پدر و مادر، اساتيد و معلّمان و خويشان نزديك) هم حقوق آنان را تا حدودي ادا ميكنيم و هم با اين كار به پاداش بيشتري دست مييابيم.
از اين رو كساني كه توفيق دارند در طول سال يا ماه مبارك رمضان قرآن را چند مرتبه ختم كنند مناسب است ثوابش را به كساني هديه كنند كه حقوقي بر گردن آنها دارند، مانند پيامبر اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ امامان ـ عليهم السّلام ـ و پدر و مادر.
شخصي به نام «علي بن مُغَيْرَه» خدمت امام موسي بن جعفر ـ عليه السّلام ـ عرض ميكند:
در ماه رمضان چند بار قرآن را ختم ميكنم، روز عيد فطر كه فرا ميرسد، يكي از آنها را به پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ، يكي را به علي ـ عليه السّلام ـ يكي را به فاطمه ـ عليها السّلام ـ و بقيه را به ساير امامان، تا برسد به شما، اهدا ميكنم. در برابر اين عمل چه پاداشي براي من است؟
امام هفتم ـ عليه السّلام ـ فرمود: پاداش تو آن است كه در روز قيامت با آن بزرگواران خواهي بود.
عرض كردم: الله اكبر، آيا چنين پاداشي براي من است؟
حضرت سه مرتبه فرمود: آري.[6]
[1] . كساني كه چنين برنامهاي ندارند، تلاش كنند مقداري از وقت خود را در طول روز (هر چند به ميزان ده دقيقه) به اين كار پرارزش اختصاص دهند.
[2] . البته اين مسأله منافاتي ندارد با اينكه بعضي از اوقات، سورهها و جاهاي خاصي را بخوانند كه از طرف پيشوايان اسلام براي ايّام و مناسبتهاي خاصّي سفارش شده است.
[3] . بحار الانوار، ج 89، ص 204.
[4] . همان مدرك، ص 205.
[5] . بحار الأنوار، ج 89، ص 205.
[6] . بحار الانوار، ج 95، ص 5.
