هدف: آشنايي با شكل، اسم و نحوة تلفّظ تنوين ميباشد. و در پايان درس از دانش آموزان انتظار ميرود كه:
1 ـ اشكال تنوين «ـًـٍـٌ» را بشناسند.
2 ـ با نحوة خواندن آنها آشنا شوند.
3 ـ تمامي كلمات و آياتي كه داراي تنوين «ـًـٍـٌ» ميباشند را به راحتي تشخيص داده و به صورت شمرده و صحيح بخوانند.
نكته: مراحل و روش تدريس تنوين براي بزرگسالان و خردسالان تفاوت چنداني ندارد، تنها براي خردسالان از اصطلاحات ساده و آسان استفاده ميشود و پس از يادگيري تنوين نخست تمرين را روي حروف و سپس روي كلمات انجام ميدهيم ليكن براي بزرگسالان تمرين روي حروف لازم نيست.
مراحل تدريس تنوين
1 ـ حرفي را با حركات سهگانه (با فاصله) روي تابلو مينويسيم و از دانش آموزان ميخواهيم تا آن را با هم بخوانند.
2 ـ نون ساكني بعد از آنها اضافه ميكنيم و ميخواهيم تا باهم بخوانند.
3 ـ توضيح ميدهيم: در آخر بعضي از كلمات نون ساكني تلفّظ ميشود و چون جزء اصل كلمه نيست آن را نمينويسند و به جاي آن، حركت قبلي را تكرار ميكنند.
4 ـ روي تك تك نونها به ترتيب ضربدر «*» كشيده و به جاي آن حركت قبلي را تكرار ميكنيم و با علامت فلش « اً مشخّص ميسازيم.
5 ـ تعريف تنوين را بيان ميكنيم.
6 ـ روي حروف براي خردسالان و روي كلمات براي هر دو گروه تمرين ميكنيم.
7 ـ روي آيات تمرين ميكنيم.
روش تدريس تنوين
معلّم: همه با حركات (صداهاي كوتاه) آشنا هستيد، اين سه حرف را «ا َ اِ ا»ُ بخوانيد.
دانش آموزان: ا َ اِ اُ.
معلّم: با علامت سكون نيز آشنا شديد، حال بخوانيد.
اَنْ، اِنْ، اُنْ
دانش آموزان: اَنْ، اِنْ، اُنْ.
معلّم: در عربي به كلماتي بر ميخوريم كه آخر آن نون ساكني تلفّظ ميشود، مانند: حَسَنْ، كِتابُنْ.
نون بعضي از اين كلمات، جزء اصلي كلمه ميباشد مانند: «حَسَنْ» و نون بعضي ديگر زائده است، تنها بعضي وقتها در آخر كلمه خوانده ميشود مانند: «كِتابُنْ»، براي اين كه در نگارش، تفاوتي ميان اين دو سري از كلمات باشد، عربها نون زائده را نمينويسند «روي نون ساكن اوّل، علامت ضربدر (*) ميكشيم» و براي اين كه در تلفّظ مشخّص باشد، به جاي آن حركتِ (صداي) قبلي را تكرار ميكنند. (با علامت فلش از نون ضربدر كشيده به طرف حركت حرف ماقبل، حركت قبلي را تكرار ميكنيم. «اً» اين تكرار حركت (صدا) به ما ميفهماند كه در تلفّظ، نون ساكني بايد خوانده شود كه اين نون در نگارش نوشته نشده.
در اين جا براي اين كه دانش آموزان كاملاً با ريشه تنوين و روش خواندن آن آشنا شوند، دست را روي يكي از حركات قرار ميدهيم و ميخواهيم تا آن حرف را با نون ساكن بخوانند وسپس دست را روي نون ساكن قرار ميدهيم و ميخواهيم تا آن حرف را با تكرار حركت بخوانند، چند بار اين كار را انجام ميدهيم و نتيجه ميگيريم كه در تلفّظ هيچ تفاوتي نميكند، روي دو مورد ديگر نيز به همين روش عمل ميكنيم و سپس تعريف تنوين و اقسام آن را براي آنها توضيح ميدهيم.
روي حروف براي خردسالان و روي كلمات براي هر دو گروه تمرين ميكنيم و پس از آن كه مطئمن شديم دانش آموزان درس را ياد گرفتهاند، روي آيات قرآن تمرين ميكنيم و در پايان تكليف منزل را مشخّص ميكنيم.
نكته: در بحث تنوين متعرّض شديم كه بعد از تنوين فتحه الفي قرار ميگيرد و اين بدين جهت است كه در حالت وقف به صورت الف مدّي خوانده ميشود و همچنين در سه مورد الف قرار داده نميشود.
نكات فوق را با بياني ساده با توجّه به استعداد هر گروه در هنگام تمرين «تنوين فتحه» بيان ميكنيم.
