همانطور كه انبياء با وجود اشتراك در فضيلت پيامبري، به دليل ويژگي خاص عصر و زمان، از نظر درجه و مقام معنوي با يكديگر تفاوت داشته اند؛[1] ائمه-ع- نيز با وجود يكساني در مقام امامت، هر يك موقعيت ويژه اي داشتهاند.ائمه ـ عليهم السلام ـ از دو مقام ولايي و منزلت معنوي برخوردار بوده اند. از نظر مقام ولايي، ائمه-ع- به عنوان وصي و جانشين پيامبر، همگي از وجوب اطاعت برخوردارند. ولي در بُعد مقام معنوي، هر يك داراي موقعيت خاصي اند كه به جهت اختلاف مراتب كمال، به آن نائل آمده اند. با توجه به آن شخصيت خاص است كه هر امامي مي تواند مسئوليت امامت را در زمان خود ايفا نمايد. لزوم تبعيت از مقام ولايي امام، از لوازم مقام امامت بوده و نياز به دليل خاصي ندارد.
در عين حال احاديث فراواني درباره وجوب اطاعت از امام وارد شده است. در حديثي رسول اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ فرموده: الائمة بعدي اثني عشر اولهم علي بن ابي طالب و آخر هم القائم المهدي هم خلفائي و اوصيايي و حجج الله علي امتي، المقرّبهم مؤمن و المنكر لهم كافر.[2]ائمه پس از من دوازده نفر مي باشند اولين آن ها علي بن ابي طالب و آخرين آن ها مهدي قائم است. ايشان جانشينان واوصیاوحجت هاي الهي بر امتم هستند، شخص اقراركننده ی به آن ها، مؤمن و فردی كه آنان را انكار نمايد، كافر است.)
مقام و مرتبه معصومين-ع-.
شكي نيست كه ائمه-ع- با پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ از نظر مقام و موقعيت معنوي در يك درجه نمي باشند. پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ فخر كائنات و از همه انسان ها از جمله امامان، برتر است. پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ فرموده: من سرورِ آدم در روز قيامت هستم و اولين كسي كه قبرش شكافته مي شود، و اولين شفاعت كننده و اولين شفاعت شده مي باشم.[3]
واين كه پيامبر پس از سفر معراج خود، امامت نمازِ با انبياء در بيت المقدس را بر عهده داشته، بيانگر فضيلت ايشان بر همه پيامبران مي باشد.[4]
به همين دليل نويسندة كتاب «مَشرعة بحارالانوار» پس از بيان اين نكته كه علامه مجلسي در ج 25 بحارالانوار،سي و سه حديث دربارة فضيلت برخي معصومين بر بعضي ديگر آورده،اين نكته ارزنده را متذكر مي شود كه «اگر حديثي ديده شود كه پيامبر را با ائمه ـ عليهم السلام ـ از حيث فضيلت مساوي دانسته است،بايد كنار گذاشته يا تأويل برده شود.»[5]
درباره امامان معصوم ـ عليهم السلام ـ نيز بايد بدانيم كه امام علي ـ عليه السلام ـ برتر از ساير ائمه مي باشد. در حديثي ازامام صادق ـ عليه السلام ـ به نقل از پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ گفته شده: ما در امر (وجوب اطاعت به آن چه فرمان مي دهيم) و فهم و (علم به) حلال و حرام. در يك مسير هستيم. و اما رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ و علي ـ عليه السلام ـ براي آن دو برتري مي باشد.[6]
پس از امام علي ـ عليه السلام ـ بعيد نيست كه امام حسن و امام حسين-علیهماالسلام- نسبت به ساير ائمه-ع- برتر باشند. به دليل سخن ابن عباس كه از پيامبر نقل نموده: علي بن ابي طالب ـ عليه السلام ـ برترين خلق خدا غير از من است،وحسن و حسين دو سرورِ جوانان اهل بهشت،و پدر آن دو از آن دو برتر است… [7]و نيز بخاطر برخي از آيات و احاديثي كه درباره برتري «اهل بيت» و «عترت» آمده است.[8]
پس از آن چه كه درباره برتري امام علي ـ عليه السلام ـ نسبت به همه ائمه و امام حسن و حسين-ع- نسبت به ساير ائمه بيان شد، درباره برتري ساير ائمه-ع- نسبت به يكديگر به طور يقين نمي توان سخن گفت. هرچندمي دانيم كه امام باقر و امام صادق ـ عليهماالسلام – ، خصوصاً امام صادق ـ عليهالسلام ـ به لحاظ شرایط زمانی خودتأثير عميقي در دين اسلام و تحكيم اصول تشيع،داشته است. لذا عقل حكم مي كند كه آن دو را برتر به معناي كسب ثواب بيشتر بدانيم.و نيز عقل ايجاب مي كند كه باتوجه به جايگاه ويژه امام زمان،وي را نسبت به مابقي افضل به معناي علم و عمل بيشتر،قلمداد نمائيم،هر چند توقف و خودداري از ابراز نظر در جايي كه دليل يقيني در دست نداريم،بهتر است.[9]
مرحوم كراجكي در كتاب ارزنده كنزالفوائد پيرامون فضيلت امامان-ع- نسبت به يكديگر مي گويد:واجب است كه معتقد باشيم برترين امامان ـ عليهم السلام ـ ،اميرالمؤمنين علي بن ابي طالب بوده و جايز نيست،كسي جز ايشان،اميرالمؤمنين ناميده شود… و اين كه برترين ائمه-ع- پس از اميرالمؤمنين،فرزندش حسن،وپس ازآن حسين است-علیهم السلام-. و برترين امام نسبت به بقيه، پس از حسين-ع- امام زمان مهدي ـ عليه السلام ـ مي باشد.سپس مابقي ائمه-ع- پس از ايشان،بنابر آنچه كه در حديث آمده و به نظر مي رسد.[10]
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. كراجكي، محمد، كنزالفوائد، ج1،ص 246،انتشارات دارالذخائر، قم.
2. بحارالانوار، ج 25، باب 12، ص 352-363.
پي نوشت ها:
[1] . ر.ك: بقره/ 253، اسراء/ 21 و 25.
[2] . شيخ علي، بحراني، مثار الهدي، بيروت، دارالمنتظر، چاپ اول، 1405 هـ ، ص 678-679.
[3] . حسين فيروزآبادي، سيدمرتضي، فضائل الخمسة من الصحاح الستة، چاپ چهارم، بيروت، مؤسسة الاعلمي للمطبوعات، 1402 هـ، ج 1، ص 57.
[4] . ر.ك: بيومي مهران محمد، السيرة النبوية الشريفة،، بيروت، دارالنهضة العربية، 1990، ج 1، ص 274.
[5] . ر.ك: آيت الله محسني، شيخ محمد آصف ، مشرعة بحارالانوار، قم، مكتبة العزيزي، چاپ اول، 1381 ش، ج 1، ص 463.
[6] . مجلسي، محمدباقر، مرآة العقول، تهران، دارالكتب الاسلامية، چاپ دوم، 1363، ج 3، ص 178.
[7] . همان، داراحياء التراث العربي، 1403 هـ ، ج 25، ص 360.
[8] . همان، باب 6، ص 212.
[9] . ر.ك:آيت الله محسني، شیخ محمدآصف، مشرعة بحارالانوار، قم، مكتبة العزيزي، چاپ اول، 1381، ج 1، ص 463.
[10] . كراجكي محمد، كنزالفوائد، قم، دارالذخائر، چاپ اول، 1410 هـ ، ج 1، ص 246.
عبدالله
همگی نور واحد هستند و بالاترین درجه و جایگاه را دارند این درست نیست که ما مقایسه کنیم همگی حضرات معصومین علیهم اسلام در بالاترین رتبه قرار دارند و مقرب ترین ها نزد خداوند یکتا هستند بر ما واجب هست از همگی ایشان اطاعت کرده و صد در صد مطیع اوامرشان باشیم.
حتی شریف ترین و مومن ترین انسان ها از درک جایگاه این بزرگواران نزد خداوند متعال عاجز هستند و برای هیچ یک از بندگان جایگاه و منزلت حضرات معصومین (ع) قابل تصور نیست
جان ناقابل ما و عزیزان و فرزندان و خانواده هایمان فدای خاک کف پای غلامان این بزرگواران باشد ان شاءالله
شیرزاد
اگر علی از صاحب الزمان بالاتر است ،پس چرا درحدیث آمده که فردای که ظهور شود ،علی وحضرت مسیح پشت سر صاحب الزمان نماز اقتدا میکنند
غدیر
با سلام و احترام فراوان:
با عنایت به احادیث صحیح بدون شک بعد از حضرت رسول ص امام علی ع حیدر کرار فاروق اعظم و صدیق اکبر بالاتر از تمامی مخلوقات میباشد و بعد از ایشان امام حسن مجتبی ع و امام حسین هستند… با تشکر
گلی
سلام.بالاترین مقام و منزلت عالم رو حضرت فاطمه دارند اونجا ک خدا تو حدیث کسا میفرمایند دنیا (زمین و اسمان و ماه و خورشید و…) رو خلق نکردم مگربه محبت اهل بیت و در جواب جبرئیل که میپرسند چ کسانی زیر کسا هستند میفرماید فاطمه و پدرش و همسرش و فرزندانش و در جایی دیگر به پیامبر و حضرت علی میفرمایند اگه فاطمه( س) نبود شما هم خلق نمیشدید.خدایا ب حق عصمت کبری فاطمه بحق آبروی فاطمه زهرا با قامت خمیده اش قسمت میدم اللهم عجل لولیک الفرج و سلامتی اقا و اللهم اشف کل مریض
منصور
این حدیث به معنای بالاتر بودن مقام حضرت علی نسبت به پیامبر یا حضرت فاطمه نسبت به حضرت علی و پیامبر نیست، بلکه منظور اینه که این سه بزرگوار نسبت به هم نقش مکمل دارند، اگر علی نبود ولایت شکل نمی گرفت و دین کامل نمی شد، و دین هم اگر کامل نمی شد کار پیامبر ناتمام می موند، و آیه الیوم اَکملتتُ لکم دینکم که بعد از خطبه غدیر خم نازل شد هم در همین راستاست، به علاوه اسلام در آغاز با رشادت های حضرت علی به پیش رفت که یه موردش خوابیدن ایشون به جای پیامبر و نجات جان ایشون و هزار مورد دیگست، وگرنه خود حضرت علی می گه من بنده ای از بندگان محمد هستم و معنای حدیث بالاتر بودن مقام علی نسبت به پیامبر نیست، بعلاوه اگر حضرت فاطمه نبودند ولایت و امامت که بعد از خطبه غدیر شکل گرفت و دین کامل شد استمرار نمی یافت و به واسطه ازدواج با حضرت علی، ائمه بعدی به دنیا نمی اومدند و در نتیحه حضرت مهدی عج به دنیا نمی اومد و اسلام در سطح جهانی پیاده سازی نمی شد و به هدف نهایی خودش نمی رسید، پس رسیدن اسلام به هدف جهانی خودش با وجود حضرت فاطمه و اتفاقات بعدی رقم خورد، به علاوه اگر فاطمه زهرا س نبود امیرمومنان رو بعد از کودتایی که بعد شهادت پیامبر رخ داد ترور می کردند و جانفشانی حضرت فاطمه مانع ترور امیرمومنان شد. و علت اینه که حدیث میگه اگر فلانی نبود فلانی رو نمی آفریدم اینه. وگرنه از نظر مقامات هیچکس به رسول الله نمی رسه و اینقدر حدیث در زمینه اشرف مخلوقات بودن رسول الله اومده که جای هیچ بحثی رو باقی نمیذاره، امیرالمومنین امام بر فاطمه زهراست و مقام ماموم هیچ وقت بالاتر از مقام امام نیست و اساسا امیرالمومنین از دو جهت بر فاطمه زهرا ولایت دارند یکی از جهت اینکه شوهر ایشون هستند و دیگری از جهت اینکه امام بر ایشون هستند.
منصور
این حدیث به معنای بالاتر بودن مقام حضرت علی نسبت به پیامبر یا حضرت فاطمه نسبت به حضرت علی و پیامبر نیست، بلکه منظور اینه که این سه بزرگوار نسبت به هم نقش مکمل دارند، اگر علی نبود ولایت شکل نمی گرفت و دین کامل نمی شد، و دین هم اگر کامل نمی شد کار پیامبر ناتمام می موند، و آیه الیوم اَکملتتُ لکم دینکم که بعد از خطبه غدیر خم نازل شد هم در همین راستاست، به علاوه اسلام در آغاز با رشادت های حضرت علی به پیش رفت که یه موردش خوابیدن ایشون به جای پیامبر و نجات جان ایشون و هزار مورد دیگست، وگرنه خود حضرت علی می گه من بنده ای از بندگان محمد هستم و معنای حدیث بالاتر بودن مقام علی نسبت به پیامبر نیست، بعلاوه اگر حضرت فاطمه نبودند ولایت و امامت که بعد از خطبه غدیر شکل گرفت و دین کامل شد استمرار نمی یافت و به واسطه ازدواج با حضرت علی، ائمه بعدی به دنیا نمی اومدند و در نتیحه حضرت مهدی عج به دنیا نمی اومد و اسلام در سطح جهانی پیاده سازی نمی شد و به هدف نهایی خودش نمی رسید، پس رسیدن اسلام به هدف جهانی خودش با وجود حضرت فاطمه و اتفاقات بعدی رقم خورد، به علاوه اگر فاطمه زهرا س نبود امیرمومنان رو بعد از کودتایی که بعد شهادت پیامبر رخ داد ترور می کردند و جانفشانی حضرت فاطمه مانع ترور امیرمومنان شد. و علت اینه که حدیث میگه اگر فلانی نبود فلانی رو نمی آفریدم اینه. وگرنه از نظر مقامات هیچکس به رسول الله نمی رسه و اینقدر حدیث در زمینه اشرف مخلوقات بودن رسول الله اومده که جای هیچ بحثی رو باقی نمیذاره، امیرالمومنین امام بر فاطمه زهراست و مقام ماموم هیچ وقت بالاتر از مقام امام نیست و اساسا امیرالمومنین از دو جهت بر فاطمه زهرا ولایت دارند یکی از جهت اینکه شوهر ایشون هستند و دیگری از جهت اینکه امام بر ایشون هستند، یعنی امام صادق اشتباه کرده حالا شما می خوای اشتباهشو تصحیح کنی؟
منصور
ادمین من دو بار در پاسخ به خانم گلی، کامنت گذاشتم بدون ایتکه بی احترامی به کسی کرده باشم هر دو بار کامنت منو حذف کردی علت چیه؟ ما به کسی توهین کرده بودیم؟
محمود
با سلام و احترام و تشکر بابت مطلب مفیدتون.
عرض شود بنا به فرمایش خود ائمه، 14 معصوم همه از نور واحد هستند لکن این به معنای رتبه ی یکسان ایشان نیست. ملنند اینکه همه انسانها از خاک آفریده شدند ولی یکسان بودن خمیره ایشان دلیل بر مقامات واحدشان نیست. بنابر احادیث متعدد من جمله فرمایش معروف امام حسین علیه السلام که خطاب به حضرت زینب در کربلا فرمودند: “جدی خیر منی و امی خیر منی و ابی خیر منی و اخی خیر منی” به برتری مقامات پنجن تن ال عبا به ترتیب تصریح نموده اند. و بعد از پنج تن امام زمان علیه السلام بالاتر هستند که در روایت فوق نیز آمده است. اما بعد ایشان محتمل است که امام رضا علیه السلام بالاتر باشند، از جناب شیخ جعفر مجتهدی نقل شده است: امام رضا علیه السلام مسئول دستگیری از سالکین در بالاترین مرحله سلوک که مرحله ذات است می باشند (صفات، افعال و ذات الهی) و یکی از اساتید اخلاق (شیخ احمد فاضلی) در جلسه ای بعد تصریح به بالاتر بودن مقام پنج تن و سپس امام زمان می فرمود: امام عسگری علیه السلام چون پدر امام زمان است مقام بسیار بسیار بالایی دارند. اما در پاسخ دوستی که فرمودند این بحث ها به ما چه؟! عرض میشود بعضی مباحث را ائمه اطهار اصلا باز نکرده اند و شاید درباره آنها بشودگفت بما چه! لکن این بحث اختلاف مقامات در فرمایشات خودشان آمده فلذا سوال و گفتگو درباره آن نباید ایرادی داشته باشد. ومن الله توفیق
آریا
السلام علیک یا اباعبدالله الحسین(ع) ، جانم فدای لب های خشکیده ات ارباب بی کفن❤️
مهران
سلام علیکم
کلا بسیار بحث بی فایده و غلطی است. درجات معصومین علیهمالسلام به من و شما چه ربطی دارد. مگر با استدلال میتوان این موضوع را شکافت ؟
خداوند متعال که آفریننده آنان است خود میداند ولاغیر
من و شما اگه صادق هستیم باید با تمام توان در راه و روش آنان سعی و کوشش کنیم. از ما این را خواسته اند نه این بحث ها را.
والسلام
ولی الله شاطری
با سلام .اول اینکه امام زمان (عج)عمر طولانی دارند وهمین باعث شده که مصائب فرانی را درطی این چن صد سال متحمل شوند که اهیچ کدتم از امامان معصوم اینطور نبودن ودیگراینکه آقاامام زمان (عج) مثل سا یرحضرات معصوم نمی تواکد با شیعیانش بطور مستقیم وآشکار با همه ارتباط داشته باشد و به نظرحقیرباوجود ماهوارها وسایتها هدایت کردن انسانها سخت تر شده است که در دوره هیچ یک از معصومین این ابزارها نبوده است جان عالم به فدای مهدی (عج ) کار مولایم در این روزگار خیلی سخت است وشاید کار ما .آنان بادیدن امامشان ایمان می آوردند وشاید سخت ایمان می آوردند البته یک عده. ولی آقای ما با ندین باید به ایشان ایمان بیاوردند آیا این کار آقای مارا سخت نمی کند شما کشت وکشتار این دوره را با ادواره گذاشت خودتان مقایسه کنید درهای گناه این دوره را با ادواره گذاشت مقایسه کنید وهمه مسائل را همینطور ما دیگر نمی خواهم دان دان به آن بپردازم اون وقت متوجه مظلومیت امام زمان (عج) خواهید شد.
آریا
برادر از نظر مظلومیت هیچ کدام از امامان حتی امام حسین به مظلومیت امام علی نمی رسد ،و از نظر درجه هم درست گفته شده بعد از حضرت محمد(ص) درجه امام علی (ع) از همه بالاتر و بعد از اون امام حسن (ع) و امام حسین (ع) می باشد.