پدرم حدود يك سال است مرحوم شده، از زماني كه پدرم فوت شده كمي افسردگي پيدا كردهام، و دوست دارم هميشه تنها باشم و با خودم خلوت كنم و فكر كنم، لطفاً براي من راه حلي پيدا كنيد.
ضمن تشكر و سپاس از شما، اميدواريم كه بتوانيم با ارايه راهكارهاي مفيد و كاربردي، نشاط و شادابي را براي شما به ارمغان آوريم. افسردگي يك حالت احساسي است كه همه افراد در لحظاتي از زندگي خود به آن دچار ميشوند. يكي از موارد بروز افسردگي آن است كه فرد عزيزي را از دست دهد، در اين وضعيت ممكن است فرد خواب و اشتهاي خود را از دست داده و احساس ناراحتي كند. اين وضعيت در روزهاي اوّل كاملاً يك پديدة طبيعي است، هر كسي كه عاطفه و احساس دارد با از دست دادن پدر خود ناراحت و غمگين ميشود.[1] ولي اگر اين حالت ادامه پيدا كند به گونهاي كه حتي بعد از يكسال باز هم بيخوابي و بياشتهايي در فرد وجود داشته و علاقمند باشد كه هميشه تنها باشد و با خود خلوت كند، در اين صورت افسردگي غيرطبيعي است و ميتواند مشكل آفرين باشد.[2]
به اعتقاد روان شناسان يكي از عوامل اصلي افسردگي افكار نادرست و منفي است. افرادي كه نميتوانند پديدهها و رويدادهاي طبيعي زندگي خود را درست تفسيرو تحليل كنند به افسردگي مبتلا خواهند شد.
در مورد شما نيز مطلب كاملاً صادق است. يعني افسردگي شما ناشي از اين است كه براي شما بسيار سخت است كه مرگ پدرتان را كه يك پديدة طبيعي است و براي همگان اتفاق ميافتد، بپذيريد و تحمل كنيد. بنابراين آنچه براي شما مهم است اين است كه تفكر و نگرش خود را دربارة مرگ و فلسفه آن اصلاح كنيد.
براي پي بردن به فلسفة مرگ و در نتيجه جهت آنكه بتوانيد از مشكل افسردگي رهايي پيدا كنيد، لازم است به نكات زير توجه داشته باشيد:
1. مرگ پديدة همگاني است، همه افراد روزي ميميرند. خداوند در اين باره ميفرمايد: كل نفسٍ ذائقة الموت.[3]
2. با مرگ انسان نابود نميشود، بلكه انسان حيات جاودانه دارد. پس يقين داشته باشيد كه روح پدر شما هنوز زنده است.
3. هر فردي پدرش را دوست دارد و ميخواهد كه پدرش از وي راضي باشد. ناراحتي شما نيز به خاطر پدرتان حتماً از اين جهت است كه پدرتان را دوست داريد و تحمل فقدان او برايتان سخت است. آيا تا حال فكر كردهاي كه پدر شما از چه رفتاري بيشتر راضي است؟ آيا با ناراحتي كردن و غصه خوردن شما ميتوانيد رضايت روح پدر مرحومتان را بدست آوريد؟ به نظر من شما اگر پدرتان را دوست داريد و رضايت ايشان براي شما مهم است، بايد به جاي غصه خوردن و ناراحتي كردن، در حق ايشان دعا كنيد و براي شادي روح ايشان قرآن بخوانيد. ذكر و صلوات و قرآن خواندن علاوه بر آن كه موجب شادي روح پدر مرحومتان ميشود، باعث آرامش رواني در خود شما نيز ميگردد.
4. سعي كنيد، با وضعيت موجود زندگي خود كنار بياييد.
زندگي سكه دو رو است، يك طرف آن شادي و نشاط است و طرف ديگر آن غم و اندوه و اضطراب. افرادي كه اعتماد به نفس قوي دارند هميشه سعي ميكنند از زندگيشان لذت ببرند و حتي سختترين بحرانهاي زندگي را با موفقيت پشت سر بگذارند. اين شما هستيد كه يكي از دو طرف اين سكه (زندگي) را انتخاب ميكنيد.[4]
5. هيچ وقت خودتان را سرزنش نكنيد؛ تنها شما نيستيد كه در زندگي خود با مشكلاتي مواجه هستيد بلكه همه افراد به نحوي با مشكلات روبرو هستند، امّا آنان هيچ وقت احساس ناراحتي نميكنند.
6. جنبههاي مثبت خود را شناسايي كنيد؛ اگر نقاط ضعفي داريد، مطمئناً در قبال آن نقاط قوتي نيز داريد، ليستي از نقاط قوت خود حتي كوچكترين آنها تهيه كنيد.
7. در كارهاي خود برنامه ريزي داشته باشيد و سعي كنيد هر كاري را خودتان انجام دهيد؛ برنامهريزي و مشغول شدن به فعاليتهاي زندگي، يكي از عوامل بسيار مهم در درمان افسردگي است.
8. مشكلاتتان را با دوستانتان مطرح كنيد و از آنها كمك بگيريد؛ برخي افراد وقتي با مشكلي مواجه ميشوند سعي ميكنند خود به تنهايي از عهده آن برآيند و هيچگاه با ديگران مشورت نميكنند، اين افراد اگر نتوانند خود به تنهايي مشكلات شان را حل كنند، ممكن است به شدت ناراحت شده و به افسردگي مبتلا شوند. امّا افرادي كه مشكلاتشان را با ديگران در ميان ميگذارند و سعي ميكنند از نظرات و راهنماييهاي آنان نيز بهرهمند شوند، كمتر به افسردگي مبتلا ميشوند.
9. بيشتر با ديگران صحبت كنيد و با دوستانتان رفت و آمد داشته باشيد. يكي از عواملي كه باعث افسردگي در افراد ميشود، دايرة محدود ارتباطي آنها است، انزوا و گوشهگيري همانگونه كه يكي از آثار وپيامدهاي افسردگي محسوب ميشود، از علل و زمينههاي آن تميز ميباشد. هر اندازة روابط شما با دوستان و نزديكانتان بيشتر شود، به همان اندازه ميزان افسردگي شما كاسته خواهد شد.[5]
10. اوقات فرح بخشي را براي خود فراهم كنيد؛ اينكه شما از چه مسايلي بيشتر لذت ميبريد، مربوط به سليقه و ويژگيهاي شخصي شماست، سعي كنيد برنامهاي براي خود در نظر بگيريد كه هم مورد علاقه شما باشد و هم در سلامت جسمي و رواني شما مؤثر واقع شود.[6]
11. هر گاه احساس غم انگيز و ناراحت كنندهاي به شما دست داد، افكار خود را در آن لحظه از نظر بگذرانيد، سعي كنيد به ياد آوريد چه مطالبي در آن موقع از ذهن شما ميگذشته است و دربارة چه موضوعي فكر ميكردهايد. پس از بررسي آن افكار، پي خواهيد برد كه افكار مزبور، بسيار منفي بودهاند و شما هم به آن عقيده داشتهايد. آن وقت تلاش نماييد كه افكار خود را تصحيح كنيد.
12. افكار منفي وغيرمنطقي را كه به طور خودكار به ذهنتان ميآيند دريك ستون و جواب منطقي آنها را در ستون مقابل آنها بنويسيد.
مثلاً اگراين فكر به ذهن شما آمد كه چرا دوستم يا مادرم امروز تلفن نكرده، يا چرا امروز همراه من به بازار نيامد،پس او مرا دوست ندارد. براي اين برداشت و ذهنيت خود پاسخ درست و منطقي پيدا كنيد. مثلاً بگوييد: نزديك عيد است و سرش خيلي شلوغ است و از همين جهت نتوانسته همراه من بيايد و يا برايم تلفن كند.[7]
در پايان اميدوارم كه بتوانيد با بكارگيري اين روشها و نيز مطالعه كتابهايي كه براي شما معرفي شده است، نشاط و آرامش را در زندگي خود بدست آوريد. ضمنا به اين نكته توجه بفرماييد كه درمان افسردگي از طريق مكاتبه و يك نامه بسيار مشكل است، لذا ضروري است كه جهت رسيدن به نتيجه كافي به يكي از مراكز مشاوره مراجعه فرموده و با كمك گرفتن از درمان گران خبره بر افسردگي غلبه كنيد.
معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1. لوئيس فرانكل، روان شناسي زن، بررسي علل افسردگي و راههاي اقتدار بخشيدن به خويش، ترجمه شكوه السادات خوانساري نژاد، انتشارات شكوه دانش، چاپ دوّم، 1380.
2. بلاك برن، مقابله با افسردگي و روشهاي درمان آن، ترجمه گيتي شمس، رشد، چاپ اوّل، 1380.
3. ديويد برنز، ده قدم تا نشاط، فنون رهايي از افسردگي و تقويت عزت نفس، ترجمه مهدي قراچه داغي، نشر پيكان، چاپ دوّم، 1381.
پي نوشت ها:
[1] . ديويد برنز، ده قدم تا نشاط، ترجمه قراچه داغي، نشر پيكان، 1381، ص 76.
[2] . مطالعه اين كتاب مفيد است: انجمن پزشكي آمريكا، راهنماي عملي درمان افسردگي، ترجمه مهدي گنجي، نشر ويرايش، چاپ اوّل، 1378، فصل 1 ـ 3.
[3] . آل عمران/185.
[4] . رك: مهربان، مجتبي، بررسي منشأ اجتماعي افسردگي ايراني، روزبهان، چاپ اوّل، 1380.
[5] . براي مطالعه بيشتر ر.ك: شوركي، مصطفي، رهايي از افسردگي، انتشارات ارجمند، چاپ اوّل، 1379، ص 79 ـ 85.
[6] . ويليام استايرون، افسردگي چيست؟ ترجمه: محمد دهگان پور و بيژن عسگري، انتشارات بدر، چاپ اوّل، 1375.
[7] . براي مطالعه بيشتر ر.ك: هوشنگ مهريار، امير، افسردگي، برداشتها و درمان شناختي، انتشارات رشد، چاپ اول، 1373، ص 148 ـ 151.
