نقش تغديه دراخلاق(2)

نقش تغديه دراخلاق(2)

نويسنده:حسن عاشوري لنگرودي

انگور سياه

امام صادق (ع) فرمود:
«ان نوحاً شکا الي الله الغم فاوحي الله اليه کل العنب الاسود فانه يذهب بالغم؛(22) نوح (ع) از غم واندوه به يپشگاه خداوند شکايت کرد، خداي متعال به او وحي کرد: انگور سياه بخور؛ چون که انگور سياه، غم و اندوه را مي برد».

انجير

درحديث آمده است:
«من اراد ان يرق قلبه فليدمن من اکل البلس و هو التين؛(23) هر که مي خواهد دل نازک و رقيق القلب شود، مي بايست از خوردن انجير غافل نگردد».

انار

پيامبربزرگ (ص) فرمود:
«من اکل رمانه حتي يستتمها نورالله قلبه اربعين ليله؛(24) هرکه انار را تا دانه هاي آخر بخورد، خدا قلبش را تا چهل شب نوراني مي گرداند».
همچنين فرمود:
«کلوا الرمان فليست منه حبه تقع في المعده الا انارت القلب واخرست الشيطان؛(25) انار بخوريد، هر دانه اي از انار که درمعده قرار مي گيرد، موجب نورانيت دل وکري شيطان مي شود.»
امام علي (ع) مي فرمايد:
«کلوا الرمان بشحمه فانه دباغ المعده وما من حبه استقرت في معده امري مسلم الا انارتها و نفت الشيطان والوسوسه عنها اربعين صباحا؛(26) انار را با پوسته ي سفيد ونازکي که بين دانه هاي آن قرار دارد بخوريد؛ چون که معده را دباغي مي کند. هر حبه اي از انار که خورده شود و وارد معده ي يک فرد مسلمان گردد، قلبش منور مي شود و[شرايط را مهيا مي کند که تا] چهل روز از وسوسه هاي شيطاني درامان است».
امام سجاد (ع) فرمود:
«من اکل رمانه يوم الجمعه علي الريق نورت قلبه اربعين صباحاً فطرد عنه وسوسه الشيطان و من طرد عنه وسوسه الشيطان لم يعص الله عز وجل ومن لم يعص الله ادخله الجنه؛(27) هر که در روز جمعه ناشتا انار بخورد، قلبش چهل پگاه نوراني مي گردد و وسوسه هاي شيطان از او دور مي گردد؛ و هر که وسوسه ي شيطاني از او طرد گردد، خدا را نافرماني نمي کند وهر که خدا را نافرماني نکند، خدا او را وارد بهشت مي کند».
امام صادق (ع) فرمود:
«من اکل رمانه علي الريق انارت قلبه اربعين يوماً؛(28) کسي که ناشتا يک انار بخورد، چهل روز قلبش را نوراني مي کند».
نيز فرمود:
«من اکل رمانه علي الريق انارت قلبه فطردت شيطان الوسوسه اربعين صباحاً؛(29) کسي که ناشتا انار بخورد، قلبش نوراني مي شود وتا چهل روز از وسوسه ي شيطاني درامان مي ماند».
همچنين فرمود:
«ايما مؤمن اکل رمانه حتي يستوفيها اذهب الله عزوجل الشيطان عن اثاره قلبه مائه يوم ومن اکل ثلاثه اذهب الله الشيطان عن اثاره قلبه سنه ومن اذهب الله عز وجل الشيطان عن اثاره قلبه سنة لم يذنب ومن لم يذنب دخل الجنه؛(30) هر مؤمني که يک عدد انار را به طور کامل بخورد، خداي عز وجل- شيطان را به مدت صد روز از نورانيت قلبش مي راند واو گناه نمي کند وباگناه نکردن به بهشت مي رود».
به مقتضاي روايات، بين خوردن انار واز ميان رفتن وسوسه هاي شيطاني و به وجود آمدن نورانيت دل، رابطه اي برقرار است.

به

رسول خدا (ص) فرمود:
«کلوا السفرجل فانه يقوي القلب ويشجع الجبان؛ (31) «به» بخوريد که خوردن آن، قلب را تقويت مي کند وترسو را شجاع مي سازد».
نيز حضرت به جعفر بن ابي طالب (ع) فرمود: «يا جعفر کل السفرجل فانه يقوي القلب و يشجع الجبان؛(32 ) اي جعفر! «به» بخور که قلب را تقويت وترسو را شجاع مي نمايد:.
امام صادق (ع) فرمود:
«ان في السفر جل خصله ليست في سائرالفواکه؛ همانا در«به» خاصيتي وجود دارد که در ديگر خوراکي ها نيست».
حضرت در توضيح فرمود:
«يشجع الجنان؛ (33) به آدمي، شجاعت مي بخشد».
محمد بن شهاب زهري مي گويد:
از امام صادق (ع) شنيدم که مي گفت: زبير درحالي که در دستش «به» بود، نزد پيامبر (ص) آمده، پيامبر (ص) پرسيد: چه در دست داري؟ گفت: يا رسول الله ! اين «به» است. حضرت فرمود: اي زبير! «به » بخور؛ زيرا در آن سه خاصيت است. پرسيد: آن سه خاصيت کدام است؟ حضرت فرمود: «يجم الفواد ويسخي البخيل ويشجع الجبان؛ (34) دل را آسوده مي کند(وباعث قوت قلب مي شود)، بخيل را به سخاوت وا مي دارد وترسو را شجاع مي کند.»
امام علي (ع) فرمود:
«اکل السفر جل قوه للقلب الضعيف ويطيب المعده ويزکي الفواد ويشجع الجنان؛(35) خوردن «به» مايه ي قوت قلب است، معده را پاکيزه ودل را تزکيه مي نمايد وبه آدمي شجاعت مي بخشد».
رسول اکرم(ص) فرمود:
«اطعموا حبالاکم السفرجل فانه يحسن اخلاق اولادکم؛(36) به زنان باردار خود«به» بخورانيد؛ چون که موجب حسن خلق فرزندانتان مي گردد».
درروايت ديگري فرمود:
«اطعموه حبالاکم فانه يحسن اولادکم؛(37)«به» را به زنان باردار خود بخورانيد، چون که موجب زيبايي [جسم و خوي] فرزندان شما مي شود».
امام باقر(ع) فرمود:
«السفرجل يذهب بهم الحزين؛(38) «به» غم واندوه را مي برد».

عدس

پيامبراسلام (ص) فرمود:
«شکا نبي من الانبياء الي الله عز وجل قساوه قلوب قومه فاوحي الله عز و جل اليه وهو في مصلاه: ان مر قومک ان ياکلوا العدس فانه يرق القلب ويدمع العين ويذهب الکبرياء و هو طعام الابرار؛(39) يکي از پيامبران درمورد قساوت قلب قومش به درگاه خداوندي شکوه نمود؛ درحالي که درعبادتگاهش بود، از سوي خداوند- عز وجل- به او وحي شد که : امتت را به خوردن عدس دستور بده؛ چون عدس باعث رقت قلب مي گردد واشک را از چشم جاري مي کند و کبررا مي زدايد و غذاي نيکان است».
امام صادق (ع) از پدرانش نقل مي کند که …پيامبر (ص) درمصلاي خويش مستقر بود وعبدالله
بن تيهان آمد وعرض کرد: يا رسول الله ! من در جلسات شما خيلي شرکت مي کنم وبسيار از شما موعظه مي شنوم، اما نمي دانم چرا رقت قلب ندارم واز چشمانم اشک جاري نمي شود! پيامبر (ص) به او فرمود:
«يا ابن التيهان عليک بالعدس وکله فانه يرق القلب ويسرع الدمعه ويذهب الکبرياء وهو طعام الابرار وقد بارک فيه سبعون نبيا؛(40) اي پسرتيهان! برتوباد به خوردن عدس، چون که رقت قلب مي آورد وتسريع مي کند درجاري شدن اشک وتکبر را مي زدايد، آن غذاي نيکان است وخدا هفتاد پيامبر را درعدس برکت داد».

کدو

پيامبر (ص) فرمود:
«اذا طبختم فاکثروا القرع فانه يسر القلب الحزين؛(41) وقتي غذا مي پذيد، در آن کدو (از نوع کدو حلوايي ) زياد بريزيد؛ چون دل محزون را شادمان مي گرداند».
همچنين فرمود:
«من اکل الدباء بالعدس رق قلبه عنده ذکر الله عز وجل؛(42) هر که کدو را با عدس بخورد، هنگام ياد خدا از رقت قلب بهره مند مي گردد».

غذاي مانده و اضافي

پيامبراکرم (ص) فرمود:
«اياکم وفضول المطعم (43) فانه يسم القلب بالقسوه ويبطي ء بالجوارح للطاعه ويصم الهمم عن سماع الموعظه؛(44) خود را از غذاهاي اضافي دور نگه داريد؛ چون بر قلب، داغ قساوت مي نهد وقلب را پر قساوت مي کند، از طاعت وعبادت، تنبل و کاهل مي نمايد وگوش را از شنيدن موعظه، کر مي کند و حالت پندپذيري را مي گيرد».
از اين حديث به خوبي استفاده مي شود که غذاي اضافي، سه پيامد ناگوار دارد:
1. قساوت مي آورد؛
2. انسان را در انجام عبادات وطاعات، تنبل مي کند؛
3. گوش شنوا را در برابر مواعظ از انسان مي گيرد.
به تجربه رسيده است که وقتي انسان غذاي زياد وسنگين مي خورد، عبادات را به زحمت به جا مي آورد ونشاطي براي عبادت و مطالعه ندارد وهنگامي که انسان روزه مي گيرد، رقت قلب پيدا مي کند وآمادگي بيشتر براي شنيدن مواعظ دراو حاصل مي شود.

پرخوري

پيامبراسلام (ص) فرمود:
«من تعود کثره الطعام والشراب قسا قلبه؛(45)
هر که به پرخوري عادت نمايد، سخت دل خواهد شد».
امام صادق(ع) فرمود:
«ان البطن اذا شبع طغا؛ (46) آن گاه که شکم پرشود، طغيان کند».
پيامبراسلام (ص) فرمود:
«لا تميتوا القلوب بکثره الطعام والشراب فان القلوب تموت کالزروع اذا کثر عليه الماء؛ (47) دل هايتان را با خوردني ها ونوشيدني هاي فراوان نميرانيد؛ چون که دل ها مانند زراعت هستند که با پر آبي [بي مورد] مي ميرد».
رسول خدا (ص)فرمود:
«لاتشبعوا فيطفا نورالمعرفه من قلوبکم؛(48) شکم هايتان را پر از غذا نکنيد؛ چون که نور معرفت از دل هايتان خاموش مي گردد».
اندرون از طعام خالي دار
تا در آن نور معرفت بيني
حضرت عيسي (ع) خطاب به بني اسرائيل
فرمود:
«يا بني اسرائيل لا تکثروا الا کل فانه من اکثر الاکل اکثرالنوم ومن اکثر النوم اقل الصلاه ومن اقل الصلاه کتب من الغافلين؛(49) اي بني اسرائيل! پرخوري نکنيد؛ زيرا هر کس پرخوري کند، بر خوابيدن خود هم مي افزايد وهر کس که بر خواب خود بيفزايد ازنماز کم مي گذارد(در نتيجه ) در زمره ي غافلان نوشته مي شود».

پي نوشت ها :

22-همان، ص173.
24-همان، ص171.
25-همان.
26-همان، ص170
27-همان، ص171.
28- کافي،ج6، ص354.
29- همان.
30- کافي، ج6، ص353.
31-مکارم الاخلاق، ص171.
32- کافي ، ج6، ص357.
33- بحارالانوار، ج63، ص176.
34- همان، ص166؛ محاسن برقي، ج2، ص550، خصال، صدوق، ج1، ص157.
35- کافي، ص6، ص357.
36- بحار الانوار، ج63، ص177.
37- مکارم الاخلاق، ص172.
38- همان.
39- همان، ص188.
40- همان.
41- همان، ص 177.
42- همان.
43- فضول الطعام(غذاي اضافي) ممکن است اشاره به پرخوري باشد يا غذاهاي باقي مانده وفاسد شده، ودرهر حال از رابطه ي تغذيه ومسائل اخلاقي خبر مي دهد.
44-عده الداعي ونجاح الساعي، ص114؛ بحار الانوار، ج74، ص182.
45-طب النبي (ص)، ص23.
46-مکارم الاخلاق، ص143.
47-همان، ص150
48- همان.
49- مجموعه ورام(تنبيه الخواطر)، ج 1، ص47.

منبع:نشريه فرهنگ کوثر، شماره83.

مطالب مشابه