بدعت گزاران ؛ مبغوض‏ترین‏ انسان‏ها نزد خداوند متعال (قسمت دوم)

بدعت گزاران ؛ مبغوض‏ترین‏ انسان‏ها نزد خداوند متعال (قسمت دوم)

بسم الله الرحمن الرحیم‏
در جلسات گذشته روشن شد که یکی از ویژگی‏های مبغوض‏ترین خلایق پیش خدا، این است که آن‏ها اهل بدعت هستند، یعنی برای خودشان حق تشریع قائل هستند و این نوعی شرک است.

انبیای الهی علیهم ‏السلام پیام خداوند را بدون کم و کاست به مردم می‏رساندند تا بدینوسیله هدایت شوند، اما بدعت گذار مردم را گمراه می‏کند و موجب پیدایش فتنه‏هایی در جامعه اسلامی می‏شود. عده‏ای پیرو بدعت گذار و کسانی مخالف او می‏شوند و درگیری‏هایی میان آنان به وجود می‏آید. وقایع صدر اسلام برآمده از نوعی بدعت بوده که آتش فتنه را در جامعه اسلامی شعله‏ور کرده و باعث شده است مردم مسلمان «قربه الی الله»؛ فرزند پیامبر اکرم‏صلی الله وعلیه وآله با طفل شیرخواره‏اش را به شهادت برسانند.

این فتنه ‏ها به صدر اسلام اختصاص ندارد و در طول چهارده قرن در گوشه و کنار تکرار شده است و چه بسا در جامعه ما تکرار شده باشد یا در آینده تکرار شود.

در خطبه پنجاهم نهج البلاغه، امیر المؤمنین‏ علیه‏ السلام درباره آغاز فتنه ‏ها می‌‏فرماید:

«إِنَّمَا بَدْءُ وُقُوعِ الْفِتَنِ أَهْوَاءٌ تُتَّبَعُ وَ أَحْکَامٌ تُبْتَدَعُ یُخَالَفُ فِیهَا کِتَابُ اللَّهِ وَ یَتَوَلَّی عَلَیْهَا رِجَالٌ رِجَالًا عَلَی غَیْرِ دِینِ اللَّهِ فَلَوْ أَنَّ الْبَاطِلَ خَلَصَ مِنْ مِزَاجِ الْحَقِّ لَمْ یَخْفَ عَلَی الْمُرْتَادِینَ وَ لَوْ أَنَّ الْحَقَّ خَلَصَ مِنْ لَبْسِ الْبَاطِلِ انْقَطَعَتْ عَنْهُ أَلْسُنُ الْمُعَانِدِینَ وَ لَکِنْ یُؤْخَذُ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ وَ مِنْ هَذَا ضِغْثٌ فَیُمْزَجَانِ فَهُنَالِکَ یَسْتَوْلِی الشَّیْطَانُ عَلَی أَوْلِیَائِهِ وَ یَنْجُو الَّذِینَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ الْحُسْنی‏»:[۲] آغاز فتنه‏ها هوای نفس گروهی است که می‏خواهند به دلخواه خود عمل کنند. پیروی از هوای نفس باعث بدعت گذاری می‏شود و به دنبال آن احکامی صادر می‏شود که با قرآن مخالف است. وقتی این احکام جعل شد یک رابطه دوستی میان افراد پدید می‏آید که مبتنی بر اساس دین نیست. عده‏ای کسانی را حمایت می‏کنند و به آن‏ها رأی می‏دهند که حامی دین نیستند. آن گاه حضرت می‏فرماید: اگر در یک جامعه حق خالص و باطل نیز کاملاً روشن و عریان بود و با حق مخلوط نمی‏شد که برای طالب حق چیزی مخفی نمی‏ماند و از باطل بیزاری می‏جست و دیگر کسی فریب نمی‏خورد. آن‏هایی که می‏خواهند فتنه کنند و احکام جدید ابداع کنند، حق و باطل را با هم می‌آمیزند و برای افکار باطلشان ‏پوششی از حق به کار می‏گیرند. این‏ها همانند کسانی هستند که چند شاخه گل از بوستان می‏چینند و چند شاخه زهرآگین و مضر نیز با آن مخلوط می‏کنند. این جاست که شیطان بر یاران خود تسلط پیدا می‏کند و زمینه‏ای فراهم می‏شود تا شیطان مردم زیادی را گمراه کند و باطل‏هایی را در لباس حق جلوه‏گر سازد و به خورد مردم دهد. این جا مردم خیال می‏کنند دنبال حق رفته‏اند و غافلند از این که زیر پوشش حق، باطل‏هایی آنان را اسیر کرده است.

پس آغاز فتنه از این جا شروع می‏شود که چند نفر که طبعاً در جامعه برجستگی دارند، هوش بیشتری دارند و موقعیت اجتماعی بهتری دارند، به دنبال هواهای نفسانی خود، احکام جدیدی را به اسم دین جعل می‏کنند، چیزهایی را که حرام است، حلال نشان می‏دهند و کارهایی که واجب است، چون به ضرر آن‏ها تمام می‏شود، غیر لازم معرفی می‏کنند. این‏ها حق و باطل را ممزوج می‏کنند و پوششی از حق روی سخنان خود می‏گذارند تا مردم را گول بزنند، معجون زهرآگینی را با لایه‏ای از شیرینی لعاب می‏دهند تا وقتی به دهان دیگران می‏گذارند، آن‏ها طعم خوشی احساس کنند. آن وقت است که مردم فریب می‏خورند.

خداوند متعال می‏فرماید: «وَ کَذلِکَ جَعَلْنا لِکُلِّ نَبِیٍّ عَدُوًّا شَیاطِینَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ یُوحِی بَعْضُهُمْ إِلی‏؛ بَعْضٍ زُخْرُفَ الْقَوْلِ غُرورا»؛[۳] ما مقدر کردیم که همیشه در مقابل انبیا و داعیان حقیقت شیاطینی وجود داشته باشند که در مقابل انبیا سخنان زیبا و فریبنده را مطرح کنند تا دیگران را بفریبند. این سنّت الهی است و فکر نکنید که این روال پایان خواهد پذیرفت و شیاطین دست از شیطنتشان برخواهند داشت. ابزار کار این‏ها نیز حرف‏های قشنگ با محتوای باطل و کُشنده است. اگر کار این‏ها بگیرد بسیاری از مردم فریب می‏خورند، چون تشخیص حق و باطل کار آسانی نیست. اگر شما بخواهید طلای ناب را از طلای قلابی بازشناسید باید به زرشناس مراجعه کنید تا آن را محک بزند و بگوید عیار آن چه قدر است و آیا طلا خالص هست یا خالص نیست. زرشناس ابزاری دارد که طلا را محک می‏زند. پس باید به متخصص و خبره رجوع کرد. این جا خبره با کتاب خدا سخن را محک می‏زند. حضرت می‌فرماید: «إِذا الْتَبَسَتْ عَلَیْکُمُ الْفِتَنُ کَقِطَعَ اللَّیْلِ الْمُظْلِمِ فَعَلَیْکُم بِالْقُرآن»؛[۴] اگر فتنه‏ها شما را فرا گرفت و شما احساس کردید که در یک شب ظلمانی قرار گرفته‏اید و نمی‏توانید حق و باطل را تشخیص دهید به قرآن مراجعه کنید. در این تاریکی‏ها، نوری که می‏درخشد و شما را نجات می‏دهد، قرآن است، البته در سایه قرآن، موقعیت عترت و اهل بیت پیامبرصلی الله وعلیه وآله هم ثابت می‏شود: «وَ ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوه»؛ «وَ أَطِیعُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُون»؛[۵] پس‏؛ اصل در این جا قرآن است و در سایه آن باید سنت اهل بیت را بشناسیم تا محک خوبی برای حق و باطل داشته باشیم.

آن چه مایه تأسف است این است که کسانی با افتخار به ما می‏گویند: شماها فقط به همان احکام قدیمی چسبیده‏اید و کهنه پرست هستید. زمان ما احکام نو می‏خواهد و حرف‏های قدیمی دیگر به درد ما نمی‏خورد.

یادم هست در ترکیه کنفرانسی برگزار شد و یکی از این نواندیشان و نوپردازهای مصری سخنرانی کرد و خیلی با آب و تاب گفت: فرهنگ اسلامی ما به کهنه پرستی مبتلا شده است. ما حدیث نو می‏خواهیم، فقه نو می‏خواهیم و…. همین طور سخن خود را ادامه داد به گونه‏ای که من دیگر نتوانستم تحمل کنم و بلند شدم و گفتم: آقا، یک باره بگو ما دین نو و پیامبر نو می‏خواهیم!

قرآن بدعت گذاری میان مسلمانان را پیش بینی کرده و فرموده است: «هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتابَ مِنْهُ آیاتٌ مُحْکَماتٌ هُنَّ أُمُّ الکِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ زَیْغٌ فَیَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَه»؛[۶] فتنه جویان دنبال آیات‏؛ متشابه می‏روند تا بتوانند باطل را با پوشش حق ارایه کنند. آیات محکم برای مقصد و مقصود آنان مفید نیست. آن‏ها می‏خواهند آیات را آن جور که دلشان می‏خواهد تفسیر کنند تا مردم گمراه شوند. نه تنها قرآن این نکته را پیش بینی کرده که پیامبر اکرم‏صلی الله وعلیه وآله نیز به امیر المؤمنین علی‏علیه‏السلام همین نکته را گوشزد کرده و فرموده است: «یَا عَلِیُّ إِنَّ الْقَوْمَ سَیُفْتَنُونَ بِأَمْوَالِهِمْ وَ یَمُنُّونَ بِدِینِهِمْ عَلَی رَبِّهِمْ وَ یَتَمَنَّوْنَ رَحْمَتَهُ وَ یَأْمَنُونَ سَطْوَتَه»؛[۷] مردم بعد از وفات من مورد فتنه واقع‏؛ می‏شوند. بعضی از آن‏ها حرفشان این است که ما به رحمت خدا امیدوار هستیم و آرزو داریم خدا ما را مشمول رحمتش قرار دهد. این‏ها به رجاء کاذب دل بسته و از عذاب و عقوبت خدا خود را ایمن می‏بینند. «یَسْتَحِلُّونَ حَرَامَهُ بِالشُّبُهَاتِ الْکَاذِبَه»؛[۸] اینان حرام‏های خدا را با یک شبهه دروغین حلال‏؛ می‏شمارند و برای آن راه حلال درست می‏کنند. «یَسْتَحِلُّونَ السُّحْتَ بِالْهَدِیَّهِ وَ الرِّبَا بِالْبَیْع»[۹]؛ رشوه را با عنوان هدیه و ربا را با عنوان بیع حلال می‏شمارند. پس مصداق فتنه انحراف در عقاید و احکام است که آغازش از بدعت گذاری است و عامل بدعت گذاری هوای نفس است.

ــــــــــــــــ
منابع:
[۱] – گزیده‏ای از سخنان حضرت آیه اللّه مصباح یزدی(دامت برکاته) . تاریخ ۹/۰۳/۸۶
[۲] – نهج البلاغه. شریف الرضی. تصحیح: صبحی صالح. دارالکتاب. بیروت. خطبه ۵۰. ص ۸۸.
[۳] – انعام، ۱۱۲.
[۴] – وسائل الشیعه . محمد بن الحسن الحرّ العاملی. مؤسسه آل البیت علیهم السلام لإحیاء التراث. قم. ج۶. ص ۱۷۱.
[۵] – حشر، ۷.
[۶] – آل عمران، ۷.
[۷] – بحار الأنوار. العلامه المجلسی. تحقیق: السید إبراهیم المیانجی ، محمد الباقر البهبودی. دارالاحیاء التراث. بیروت. الطبعه: الثالثه. ١۴٠٣ – ١٩٨٣ م. ج۳۲. ص ۲۴۱ و شرح نهج البلاغه. ابن ابی الحدید. مکتبه آیه الله العظمی المرعشی النجفی (رض). قم. ج۹. ص ۲۰۵
[۸] – وسائل الشیعه. ج ۱۸، ص‏۱۶۳.
[۹] – همان.

 

تبیان _ علی محمد سرلک

مطالب مشابه