شيوه‌ها و عوامل جذب جوانان به مساجد(1)

شيوه‌ها و عوامل جذب جوانان به مساجد(1)

نويسنده:علي رضايي
براي جذب جوانان به مساجد و نماز جماعت و شركت در ساير برنامه‌هاي فرهنگي مساجد شيوه‌ها و عواملي وجود دارد كه به برخي از آن‌ها اشاره مي‌شود:

الف) امام جماعت
امام جماعت در هر مسجد عاملي مهم در پيشرفت و ترقي مسجد به شمار مي‌رود و چنانچه داراي شرايط لازم باشد، تأثيري بسزا در تحولات مثبت در جوانان و در نتيجه گرايش آنان به مساجد خواهد داشت؛ اين صفات از اين قرار است:

1ـ ثابت بودن
شناخت امام جماعت از مسجد، مؤمنان محل و نمازگزاران و غيره از جمله اموري است كه در عملكرد وي نقشي مهم دارد؛ خصوصيات و اوضاع خاص هر محل و اهالي آن باعث مي‌شود كه وي تصميم مقتضي اتخاذ كند و در راه اجراي آن گام بردارد كه ثابت بودن امام جماعت در مسجد محل اين مسأله را عملي مي‌سازد.

2ـ توانايي علمي
از عواملي كه مي‌تواند در جذابيت امام جماعت مؤثر باشد، توانايي و اندوخته‌هاي علمي اوست، چرا كه ممكن است سؤالي از طرف جوانان در حيطه‌ي تخصصي او مطرح شود تا او با استفاده از معلومات خود در زمينه‌هاي مختلف از جمله جامعه شناسي، و روان‌شناسي جوانان و غيره، پاسخ دهد. طبيعتاً قدرت علمي روحاني مسجد باعث اطمينان و اعتماد مردم، به خصوص جوانان مي‌شود و آنان نيز همواره سعي مي‌كنند در مواقع لزوم با او ارتباط برقرار سازند و با اطمينان خاطر و طيب نفس با وي معاشر باشند و از كمالات و معلومات او بهره‌مند شوند.

3ـ نظم
امام جماعت ضرورت دارد كه در كليه‌ي كار‌هاي مربوط به مسجد نظم و انضباط را مراعات كند، به موقع به مسجد بيايد، نماز را اقامه كند و اوقات سخنراني و ارشاد مردم را تنظيم و با توجه به حال حضار مطالب خود را بيان كند و از ذكر مطالب اضافي و اطاله‌ي كلام خودداري ورزد.

4ـ‌ بيان ساده و شيوا
مطالبي كه امام جماعت بيان مي‌كند،‌ بايد حتي المقدور ساده و شيوا باشد و از تلفظ كلمات و جملات عجيب و غريب و نا‌مأنوس بپرهيزد؛ ‌چرا كه عمده‌ي مخاطبان وي بي‌سواد، كم سواد‌ و ناآشنا به كلمات تخصصي هستند،‌در غير اين صورت با توجه به روحيه‌ي جوانان و كم ظرفيت بودن آنان، خستگي و كسالت بر آن‌ها عارض مي‌شود.

5ـ ‌ابتكار خلاقيت
بعضي از وعاظ هنگام سخنراني آموخته‌هاي علمي خود را به همان‌گونه كه فرا گرفته‌اند،‌ بيان مي‌كنند، در حالي كه مي توانند با ذكر مثال‌ها و حكايت‌هاي تاريخي، مطالب و كلمات قصار، شوخ طبعي و داستان‌هاي شيرين را با رعايت نكات روانشناسي جوانان به گونه‌اي زيبا و جذاب‌تر عرضه كنند.

6ـ‌ دوستي با جوانان و نوجوانان
امام جماعت مسجد مي‌تواند با كنار گذاشتن بعضي از محدوديت‌هاي كاذب يا غير ضروري، بين خود و جوانان،‌ آن‌ها را به خود نزديك كند؛ به قدر معقول با آنان صحبت كند،‌ احوال آن‌ها را در حالت عادي و غير عادي جويا شود و حتي المقدور در همنشيني‌ها و مجالست‌ها همراه آنان باشد و از فرصت‌هاي مناسب به منظور بيان مقصود استفاده كند؛ در حالي كه بعضي از روحانيان با اتخاذ تدابير نامناسب و حالت‌هاي عالمانه به خود گرفتن، سنگين و رنگين حركت كردن بي‌حد، هم كلام نشدن با ديگران ‌خصوصاً جوانان و …، بين خود و جوانان فاصله مي‌اندازند.

7ـ‌ احترام و تواضع
هميشه با احترام به ديگران و داشتن حالت تواضع در مقابل همنوعان، نوعي ارادت قلبي ديگران را در حق خود جذب مي‌كنيم، حال اگر تواضع و احترام از جانب روحاني و رهبر معنوي،‌آن هم با جوانان كه داراي قلبي پاك و جوياي صحبت هستند، صورت گيرد، قطعاً موفقيت‌هاي چشمگيري به دست خواهد آمد؛ اين روش از جمله طرق تبليغ عملي است كه در تاريخ صدر اسلام خصوصاً در وصف پيامبر گرانقدر اسلام نقل شده است و نتايج بسيار خوبي هم در بر داشته است.

8ـ‌ آراستگي ظاهري
روحاني و رهبر معنوي در اجتماع بايد در قالب الگو و نمونه‌ي خوبي‌ها مطرح شود؛ بنابراين امام جماعت بايد به بهترين وجه ممكن لباس بپوشد، تميز باشد، محاسن مرتب داشته باشد و از عطر استفاده كند؛‌مواظب نظافت دهان و دندان و احياناً بوي بد دهان خود باشد و در مجموع مسأله‌ي نظافت ظاهري را فراموش نكند.

9ـ‌ توانايي جسمي
در برگزاري نماز جماعت و سخنراني‌ها لازم است مسائلي نظير وقت ديگران و كهولت سن حاضران مراعات شود؛‌حال اگر امام جماعت سن بالايي داشته باشد، طبيعتاً نماز طولاني مي‌شود و ممكن ا ست مأمومان خسته شوند.

10ـ دارا بودن دانش لازم
اگر امام جماعت صرفاً به يك سري اطلاعات علمي دست يافته باشد،‌ انتقال آن به روش معمولي و بيان ساده‌ي آن مطالب ممكن نيست و با توفيق كمتري قرين است؛ لذا ضروري است از علوم ديگر نظير روانشناسي جوانان و نوجوانان استفاده شود.

11ـ ‌درك موقعيت سني جوانان
موقعيت سنّي جوانان و نياز‌ها و روحيات آنان در اين سنين بايد مورد توجه قرار گيرد؛ لازم نيست هميشه از آنان بخواهيم در كليه‌ي مراسم ادعيه و زيارات شركت و گريه و زاري را پيشه كنند، زيرا جوانان و نوجوانان در كنار اين مسائل معنوي نياز به تفريحات سالم و ورزش و آموختن دانش روز دارند؛ تحرك و انرژي زياد از خصوصيات اين دوران است و جوانان به تنوع بيشتري نيازمندند.

12ـ‌ تهيه‌ي امكانات مالي
امام جماعت مي‌تواند با نظارت كامل و سر و سامان دادن به امور مالي مسجد و تخصيص بودجه‌هاي لازم در راه جذب جوانان، به اين مهم دست يابد.

ب) ‌مسجد
خود مسجد و ويژگي‌هاي آن نيز مي‌تواند عامل جذابي به منظور گرايش جوانان و نوجوانان به مسجد باشد. اين ويژگي‌ها و خصوصيات عبارت‌اند از:

1ـ فضاي مناسب و ظواهر خوب آن
مسئولان ذي ربط در عصر كنوني بايد در احداث مساجد تا حد زيادي مداخله كنند، انتخاب محل احداث نقشه‌ي مورد نظر، امكانات و فضاي سبز آن و غيره بايد حساب شده و از روي اصول باشد؛ احداث مسجد در كوچه و پس كوچه‌ها و با مساحت كم، بدون ديگر امكانات سوت و كور است و رغبتي در دل جوانان و نا‌آشنايان به مسجد ايجاد نخواهد كرد.

2ـ‌ نظافت
تميزي و پاك بودن از جمله عواملي به شمار مي‌رود كه باعث گرويدن جوانان به مسجد مي‌شود، لذا مسئولان مسجد بايد در خصوص غبار روبي، نظافت منظم روزانه يا هفتگي، شستن فرش‌ها و عطر افشاني اقدام كنند. نظافت دستشويي‌ها، ‌ايجاد امكانات بهداشتي نظير صابون، مايع ضد عفوني كننده، آب گرم در زمستان‌ها و شستشوي مرتب و منظم محيط دستشويي‌ها و به كار بردن خوشبو كننده‌هاي مناسب از ضروريات مساجد است.

3ـ وسايل صوتي، گرما‌زا و سرما‌زا
كساني كه گاهي به مناسبتي به مسجد راه مي‌يابند چنانچه با مسائل ناخوشايندي از قبيل نامناسب بودن صداي بلند‌گوها و سرد يا گرم بودن بيش از حد مسجد روبرو شوند، تنفر در قلب آنان پديد مي‌آيد و سابقه‌ي ذهني منفي در اذهان ايشان باقي مي‌گذارد، همچنين تنظيم نور كافي در خود مسجد از اهم مسائل است.

4ـ‌ تصميم‌گيري متمركز
مؤمنان و نمازگزاران و مسئولان مربوط مي‌‌توانند به منظور تنظيم برنامه‌ها و امور مساجد و جلوگيري از پراكندگي و تعدد تصميم‌گيري‌ها، با انتخاب شماري از افراد جوان و متعهد و حتي المقدور متخصص، همچنين ريش سفيدان با نظارت امام جماعت در قالب هيئت امنا، امور مساجد را با صلابت و برنامه ريزي منسجم اداره كنند.

5ـ ايجاد امكانات فرهنگي ورزشي
مسئولان و گردانندگان مساجد مي‌‌توانند با تهيه و تخصيص امكانات فرهنگي از قبيل: كتابخانه،‌سالن مطالعه، تشكيل گروه‌هاي تواشيح، سرود، همخواني قرآن و تشكيل جلسات آموزش قرآن در دوره‌هاي گوناگون،‌كلاس‌هاي تقويتي رايگان و كلاس‌هاي آموزشي ديگر، باعث جذب جوانان به مساجد شوند؛ در كنار اين مسائل تهيه‌ي امكانات ورزشي مرتبط با مسجد تا جايي كه حرمت آن به طور كامل محفوظ بماند نيز مي‌تواند در شمار عوامل جذب ‌كننده محسوب شود.

6ـ استفاده از افراد خوش صدا
بسياري از اوقات مي‌بينيم در مساجد از قاريان قرآن و مؤذن‌هاي مسن و افراد بد صدا استفاده مي‌شود كه انسان به هنگام شنيدن صداي آنان ناگزير بايد گوش خود را بگيرد. طبيعي است كه اين موضوع باعث دفع جوانان از مساجد مي‌شود.
منبع: جايگاه مساجد در فرهنگ اسلامي

مطالب مشابه